close
تبلیغات در اینترنت

فرهنگ، هنر و ادبیات

رتبه در گوگل

تبلیغات



آرشیو

نویسندگان

ورود کاربران

عضويت سريع

    نام کاربری :
    رمز عبور :
    تکرار رمز :
    ایمیل :
    نام اصلی :
    کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد

آمار


    آمار کاربران آمار کاربران
    افراد آنلاین افراد آنلاین : 1

    آمار بازدیدآمار بازدید
    بازدید امروز بازدید امروز : 439
    بازدید دیروز بازدید دیروز : 155
    آي پي امروز آي پي امروز : 45
    آي پي ديروز آي پي ديروز : 45
    بازدید هفته بازدید هفته : 678
    بازدید ماه بازدید ماه : 2,142
    بازدید سال بازدید سال : 29,496
    بازدید کلی بازدید کلی : 540,867

    اطلاعات شما اطلاعات شما
    آی پی آی پی : 52.91.90.122
    مرورگر مرورگر :
    سیستم عامل سیستم عامل :
    تاریخ امروز امروز : چهارشنبه 21 آذر 1397

خبرنامه

    براي اطلاع از آپيدت شدن سایت در خبرنامه سایت عضو شويد تا جديدترين مطالب به ايميل شما ارسال شود

تبلیغات

برترین محصولات فروشگاه

پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی (فقه شافعی) با عنوان تجلّی حکمت در فسلفه‌ی پ

پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی (فقه شافعی) با عنوان تجلّی حکمت در فسلفه‌ی پزشکی احکام

درواقع آن‌چه که از بررسی احکام اسلامی حاصل می‌شود این است که به طور یقین در بطن هر حکمی مصلحتی جسمی، روانی، اجتماعی و اخرویِ امتثالِ فرمانِ خداوندی که سرانجام آن رستگاری ابدی و سعادت دو جهانی است، وجود دارد و اگر دانش بشری نتواند برای فلسفه‌ی احکامی توجیهات علمی ارائه دهد و برای اذهان پویای دانشمندان و طالبان علم پاسخ‌های مناسبی داشته باشد، هیچ تز

دانلود پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی (فقه شافعی) با عنوان تجلّی حکمت در فسلفه‌ی پزشکی احکام

احکام اسلامی
فسلفه‌ی پزشکی احکام
تجلّی حکمت در احکام اسلامی
فقه و مبانی حقوق اسلامی (فقه شافعی)
دانلود پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی (فقه شافعی) با عنوان تجلّی حکمت در فسلفه‌ی پزشکی احکام
خرید پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی
سیستم همکاری در فروش فایل فایلینا
همکاری در فروش فایل
فروش فایل
انجام
دسته بندی فقه،حقوق،الهیات
فرمت فایل doc
حجم فایل 285 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 249

پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی (فقه شافعی) با عنوان

تجلّی حکمت در فسلفه‌ی پزشکی احکام

 

چکیده
آن‌چه که اسلام چهارده قرن پیش در اجتناب از آلودگی‌ها و پیش‌گیری از بیماری‌ها مورد تأکید قرار داده است، برای بشر متمدّن قرن بیست‌ویکم که در اوج شکوفایی دانش و تکنولوژی است، جای تأمل است و در بررسی احکام اسلامی برای یافتن فلسفه‌ی پزشکی و بهداشتی آن‌ها شاهباز عقل آدمی از پروبال می‌افتد و با اعتراف به عجز و قصور دانش خود با تمامی وجود می‌فهمد که؛ 
 «هیچ‌گونه باطلی، از هیچ جهت و نظری، متوجه قرآن نمی‌گردد، فرو فرستاده‌ای یزدان است که با حکمت و ستوده است».[فصلت / 42]
 
درواقع آن‌چه که از بررسی احکام اسلامی حاصل می‌شود این است که به طور یقین در بطن هر حکمی مصلحتی جسمی، روانی، اجتماعی و اخرویِ امتثالِ فرمانِ خداوندی که سرانجام آن رستگاری ابدی و سعادت دو جهانی است، وجود دارد و اگر دانش بشری نتواند برای فلسفه‌ی احکامی توجیهات علمی ارائه دهد و برای اذهان پویای دانشمندان و طالبان علم پاسخ‌های مناسبی داشته باشد، هیچ تزلزلی در احکام شرعی ایجاد نمی‌شود.متأسفانه قضاوت‌های ناعادلانه و تبلیغات سوء مستشرقینِ مُغرضی چون ادوارد براون که طب اسلامی را التقاطی از چند شیوه‌ی طب باستانی یونانی و در سطح پایین‌تری هندی و ایرانی قلمداد کرده و تهمت‌های ناروایی به دانشمندان اسلامی زده است، نه تنها ذهنیت غربیان را درباره‌ی شیوه‌ی بهزیستی اسلام گمراه نموده بلکه بسیاری از مسلمانان سطحی‌نگر و جاهلظ دچار شک و تردید کرده است.
 
این تحقیق تلاشی است در جهت یافتن حکمت و فلسفه‌ی پزشکی و بهداشتی احکام اسلامی مطابق با فقه مذهب امام شافعی رحمه‌الله که به ترتیب ابواب فقهی از کتاب منهاج‌الطالبین امام نووی رحمه‌الله برگرفته شده است و بیشتر آن احکام مشترک بین تمام مذهب اسلامی است. فواصل بین احکام و تفاسیر علمی با علامت سه ستاره مشخص شده است.گرچه موارد متعدّدی به علت کمبودهای موجود مورد بررسی قرار نگرفته است؛ بنابراین لازم است .تخصصان و کارشناسان در خصوص هر کدام از مواردی که به صورت تئوری در این تحقیق مورد بحث واقع شده و نیز مسایل فراوانی که در سنت نبوی تحت عناوین «الطب النبوی»، «آداب الأکل والشرب»، «آداب النوم» و غیره مطرح شده‌اند تحقیقات علمی دقیقی انجام دهند.
 
 
 
کلمات کلیدی:

احکام اسلامی

فسلفه‌ی پزشکی احکام

تجلّی حکمت در احکام اسلامی

فقه و مبانی حقوق اسلامی (فقه شافعی)

 
 
پیشگفتار
عقل وجه تمایز آدمی از سایر مخلوقات و خلقت ممتاز خداوندی است که بشر به وسیله‌ی آن توانسته است بر بسیاری از نمودهای طبیعت مسلط گردد.در معارف اسلامی عقل جایگاه ویژه‌ای دارد و خداوند صاحبان عقل را می‌ستاید. امّا ابزارهایی که عقل در شناخت هستی بکار می‌برد و اطلاعات را از آن‌ها می‌گیرد معدودند و در نفس خود بسیار محدود؛ به همین دلیل است که آدمی از ابزارها و وسایل مختلفی برای پیشبرد اهداف خود استفاده می‌کند؛ بنابراین، حیطه‌ی فعالیت و کاربرد عقل محدود است و نقص نسبی دانش بشری و تکامل تدریجی علوم، ریشه در این محدودیت دارد؛ عقل بشری در برابر ماورای جهان محسوس و مادی کاملاً ناتوان است چون ابزارهای لازم برای شناخت آن را ندارد و به این دلیل است که خالق هستی برای ارتباط با بشر به لطف خود کسانی را مورد خطاب قرار می‌دهد و به وسیله‌ی آنان مطالبی از جهان ماورای حس را به آدمی ابلاغ می‌کند.
 
اسلام نه تنها تکیه و توسّل به عقل و علم را محدود نمی‌سازد بلکه توجه عمیق به آن دو منبع شناخت را به تأکید توصیه می‌کند و به ما می‌آموزد که هیچ‌کدام از این ابزارهای شناخت بدون هدایت پیامبری کاری از پیش نبرده و عقل و علم جز با نور وحی به شکوفایی نخواهند رسید.با توجه به این نکته که محور تمامی احکام شریعت رعایت مصالح تحت قاعده‌ی «جلب منفعت و دفع مضرت» است، بسیاری از علمای دین درک قسمت اعظم مصالح دنیوی و اخروی را به وسیله‌ی عقل ممکن می‌دانند [ابن عبدالسلام، امام عزالدین؛ 1999؛ ج 1؛ ص 9-8].در اصول عقاید اهل سنت عقل به عنوان یکی از اسباب سه‌گانه‌ی کسب علم معرفی شده است؛ اما به دلیل محدودیت میدان فعالیت حواس که وسایل کسب معرفت‌های مختلف برای عقل هستند، حیطه‌‌ی کاربرد عقل نیز به جهان مادی و محسوس محدود می‌شود؛ بنابراین بدون راهنمایی و روشنایی کسب شده از نور وحی، عقل در درک مفاهیم عالم غیب ناتوان است [سعدی، عبدالملک؛ 1379؛ ص 33].
 
قرآن کریم پاره‌ای از حکمت‌ها و فلسفه‌های احکام را بیان کرده است و در مسایل زیادی نیز از ذکر دلایل احکام خودداری کرده است؛ به عنوان مثال حکمت حج را تعظیم و تکریم شعایر خداوندی و حکمت جهاد را اعلای دین خدا ذکر می‌کند [الدهلوی؛ 1418؛ ج 1؛ ص 16].در احادیث متعددی نیز پیامبر‌اکرم  به ذکر فلسفه‌ی احکام پرداخته‌اند؛ به عنوان مثال حکمت و فلسفه‌ی روزه‌ی عاشورا را نجات حضرت موسی  و قومش از استبداد فرعونی، و حکمت خوابیدن بر پهلوی راست را آرامش و استراحت اعضا ذکر فرموده است.
 
در میان صحابه کسانی چون ابن عباس، ابن عمر و زید بن ثابت رضوان‌الله علیهم اجمعین در خصوص حکمت احکام مطالب قابل توجهی ذکر کرده‌اند [الدهلوی؛ 1418؛ ج 1؛ ص 19-17].تلاش و کوششی که توسط حکما و دانشمندانی هم چون امام محمد غزالی و عزبن عبدالسلام رحمهما الله قرن‌ها قبل در خصوص یافتن فلسفه‌ی احکام انجام شده و امروزه نیز تداوم دارد، در این جهت نیست که اسلام و احکام آن، مورد تأیید علوم مختلف قرار گیرد، بلکه هدف این است که نشان داده شود این علوم بسیاری از رازها و اسرار معارف دینی و احکام اسلامی را در آن مقطع زمانی دریافته‌اند و به تدریج با تکامل علوم، حکمت‌‌های دیگر در مورد سایر مسایل آشکار خواهد شد.
 
 
 
 
 
فهرست مطالب
مقدمه10
«پیشگفتار»12

«اهمیت بهداشت در اسلام»14

«بهداشت اسلامی»19
«عبادت و بهداشت روانی»22

«احکام و مقررات اجتماعی در اسلام»25

«بهداشت و تندرستی»28
 

فصل اول: عبادات

1- «احکام طهارت»31

1-1- «آب مشمّس»32
1-2- «آب قلّتین»34
1-3- شک در پاکی آب36
1-4- «ظروف طلا و نقره»37
1-5- «تحریم استعمال طلا برای مرد»38

1-6- «استنجاء»39

1-6-1- «آداب استنجاء و دستشویی رفتن»41
1-7- «وضو»47
1-7-1- «سنت‌های وضو»49
1-7-2- «کراهت خشک کردن اعضای وضو»56
1-7-3- «وضوهای مستحب»56
1-7-4- «مبطلات وضو»57
1-7-5- «دفع شک و عمل به یقین»58
1-8- «غسل»59
1-8-1- «کیفیت انجام غسل»63
1-9- «نجاست»64
1-9-14- «پاک شدن نجاست»77
1-9-15- «پاکی از انواع نجاست»78
1-9-16- «نجس شدن مایعات»80
1-10- «تیمّم»81
1-11- «حیض (عادت ماهیانه)»84
1-12- استحاضه (خون‌ریزی غیرطبیعی رحم)87
1-13- نفاس (خون‌ریزی پس از زایمان)89
2- «نماز»90
2-1- ارکان نماز91
2-2- «نمازهای مکروه»94
2-3- «نماز جماعت»96
2-4- «مستحبات روز جمعه»101

2-5- «تحریم استعمال حریر برای مرد»104

3- «احکام میت»105
3-1- «احکام پس از مرگ»107
3-2- «آماده کردن جسد برای غسل»107
3-3- «غسل میت»108
3-4- «کفن کردن»111
3-5- «احکام شهدا»113
3-6- «نماز میت»114
3-7- «دفن میت»114
3-8- «اجتناب از آلودگی‌های جسد»116
4- «روزه»117
5- «حج»124
 

فصل دوم: معاملات

1- «خرید و فروش»132
2- «پاکیزگی کالای مورد معامله»132

3- «حَجْر»133

 

فصل سوم: مناکحات

1- «ارث»136

2- «إیصاء»137

3- «ازدواج»138
3-1- «مستحبات ازدواج»140
3-2- «نقش امتیازات اجتماعی در ازدواج»142

3-3- «ازدواج با محارم»143

3-4- «فسخ نکاح به علت بیماری»144
3-5- «پاکدامنی و پرهیزگاری»150
3-6- «احکام تعدّد زوجات»151
3-7- «احکام قَسْم»152

4- «خُلع (جدایی از جانب زن)»153

5- «طلاق»154
5-1- «مُتْعه»157

6- «ایلاء (سوگند به ترک هم‌بستری)»158

7- «عِدّه»159
7-1- «تعیین نسب»163
8- «رِضاع (خویشاوندی شیری)»164
9- «نفقه‌ی همسر»167

10- «حِضانت (سرپرستی اطفال)»169

 

فصل چهارم: جنایات

1- «قصاص»172

2- «سقط جنین»176

3- «زنا»177
4- «نوشیدنی‌ها»182

5- «دفع تجاوز و ضمانت»186

5-1- «خون‌گیری»187
5-2- «ختْنه»188
6- «صید و ذبح»191
6-1- «آلت ذبح»193
7- «قربانی»194

8- «عقیقَه (جشن نام‌گذاری کودک)»195

8-1- «خوراندن خرما به نوزاد»196
8-2- «نظافت‌ فردی»197
9- «خوراکی‌ها»199
9-1- «خوردنی‌های حرام»203
9-2- «خوردنی‌های پاک»205
9-3- «حیوانات نجاست خوار»206
9-4- «ضرورت بقای حیات آدمی»207
10- «مسابقه و رقابت»208
«واژه‌نامه‌ی فقهی»212
منابع و مآخذ216
 
 
 

دانلود پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی (فقه شافعی) با عنوان تجلّی حکمت در فسلفه‌ی پزشکی احکام

ارائه یك الگوی مناسب استراتژیك تغییر از میان شركت‌های هواپیمائی برتر و استفاده از این الگو برای سا

ارائه یك الگوی مناسب استراتژیك تغییر از میان شركت‌های هواپیمائی برتر و استفاده از این الگو برای سایر شركت‌های هواپیمائی جهت افزایش عملكرد آنان

در حال حاضر استراتژی جامعی در سطح صنعت هوائی و خصوصاً هواپیمائی كشور وجود ندارد این موضوع در حالیست كه صورتهای مالی شركت‌های هواپیمایی نشان دهنده مبالغ بسیار بالائی از صرف منابع بودجه‌ای كشور است كه در صورت ارائه یك مدل مناسب برای این شركت‌ها و تأثیرگذاری بر كاهش هزینه‌ها و افزایش درآمدهای آنان، می‌توان انتظار منافع بالائی را در سطح ملی داشت

دانلود ارائه یك الگوی مناسب استراتژیك تغییر از میان شركت‌های هواپیمائی برتر و استفاده از این الگو برای سایر شركت‌های هواپیمائی جهت افزایش عملكرد آنان

افزایش عملكرد
تغییرات برنامه‌ریزی شده
شركت‌های هواپیمائی برتر
مدل یكپارچه تغییر سازمانی
الگوی مناسب استراتژیك تغییر
دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت با عنوان ارائه یك الگوی مناسب استراتژیك تغییر از میان شركت‌های هواپیمائی برتر و استفاده از این الگو برای سایر شركت‌های هواپیمائی جهت افزایش عملكرد آنان
سیستم همکاری در فروش فایل
خرید
دسته بندی مدیریت
فرمت فایل doc
حجم فایل 244 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 137

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت با عنوان ارائه یك الگوی مناسب استراتژیك تغییر از میان شركت‌های هواپیمائی برتر و استفاده از این الگو برای سایر شركت‌های هواپیمائی جهت افزایش عملكرد آنان

 
مقدمه:
بعد از جنگ جهانی دوم كوشش‌های زیادی در جهت بهبود كارایی سازمانها آغاز گردید. مدل اولیه‌ای كه برای خلق كارایی توسط فردریك تیلور ارائه شد، عمدتا با نگرش سیستمهای بسته شكل میگرفت (عامل محیط در نظر گرفته نمی‌شد). تاكید بر عوامل موجود در این مدل برای حصول كارائی ،‌بر انجام بهتر شیوه انجام كار توام با كنترل های زیاد داخلی تاكید می‌ورزید ( ولبردا، 1992).به علت اینكه این نگرش صرفا بر ماهیت كار تاكید می‌كرد، بزودی به عنوان یك تئوری غیرسازمانی تلقی شده و لذا نتیجه آن ظهور نگرش روابط انسانی شد . اگرچه این مدل ، بلحاظ روشی ، دموكراتیك تراز قبلی بنظر می رسید ، اما همچنان بدون توجه به محیط های پیرامونی سازمان و با توجه به عامل نیروی انسانی توام با كنترل های منعطف تراز قبلی بدنبال كسب مزیت برای سازمان بود ( وچیو و اپلباوم ، 1995).
 
در دهه 1970، وضعیت بازار به سمت كیفیت خدمات و تولیدات، تغییر یافت. سازمانها در چنین فضائی میبایست جایگاه خود و رقیبانشان را با دیدگاه باز به بازار كشف می‌نمودند. در این وضعیت سازمان برای كسب مزیت می بایست با اطمینان از كنترل های داخلی ، وضعیت خود را در مقایسه با رقبا، حفظ و بهبود می‌بخشید .كارائی در این مدل بواسطه توجه به محیط بیرونی نسبتا ثابت یعنی عوامل محیطی تاثیرگذار بر  تصمیم‌گیریهای سازمان بوجود می‌آمد . بموازات این بذل توجه به محیط بیرونی ، سازمان در درون ، از طریق تقسیم كار و تخصصی كردن وظائف ، امكان تولیدات بیشتر را مهیا می‌نمود. در مدل چهارم ،  سازمانها برای بقاء و موفقیت میبایست توانمندی انعطاف‌پذیری خود را در مقابل تغییرات محیطی دائما در حال تغییر افزایش دهند. این تغییرات محیطی سریع نیازمند آمادگی سازمانهای امروزی برای انعطاف‌پذیری در كلیه سطوح و موضوعات مرتبط در سازمان است (ولبردا، 1992).
 
در یك جمع‌بندی كلی، سازمانها در طی تكامل خود مراحلی را پشت سر گذارده‌اند كه با مفهوم تغییر معنا پیدا می‌كند. این تكامل به شرحی كه گذشت شامل 4 مرحله می‌گردید كه هر یك از آنها می‌تواند بعنوان یك پارادایم دوران خود تلقی گردد. هر یك دارای مولفه‌های خاص خود بوده و پس از اشباع در مرحله خود، به مرحله دیگر وارد می‌شدند. ملاك شناخت برای برون رفت به پارادایم جدید، خصوصیات عوامل یا موضوعات تغییر هستند كه شامل اهداف، تكنولوژی، نیروی انسانی، فرهنگ و ساختار می‌باشند (لویت، 1965؛ دفت، 2004؛ سیلی، 2002؛ وسیس، 2003؛ شیمن، 2003). به عبارت دیگر، جوهره هر یك از موضوعات فوق‌الذكر، از یك مرحله به مرحله دیگر متفاوت می‌باشد. البته الزام ورود به مرحله جدید، اعمال تغییرات در كلیه عوامل فوق‌الذكر بوده و لذا تغییر در یكی از عوامل به منزله تغییرات یكپارچه یا جامع تلقی نمی‌گردد. در چنین حالتی سازمان به لحاظ یك یا چند عامل تغییر بهبود یافته اما نسبت به سایر عوامل از پارادایم‌های قبلی تبعیت می‌كند. ماحصل چنین شیوه‌ای، عدم هماهنگی در مجموعه اجزای سازمان تلقی خواهد شد.
 
 عوامل تغییر ذكر شده، خود تابع متغیرهای دیگری تحت عنوان نقاط مرجع هستند كه عامل اصلی در پارادایم شیفت، جهت‌گذار از یك مرحله به مرحله دیگر تلقی می‌گردند. این نقاط مرجع، محیط (محیط‌های باز و بسته) و نوع كنترل‌های سازمانی (كنترل‌های كم یا شدید) بوده (شندل و هارت و فیگنباوم، 1996؛ هال ، 2001) كه با تركیب خود، 4 پارادایم را به وجود می‌آورند. به این ترتیب كلیه سازمانها به اتكاء اینكه از كدام وضعیت نقاط مرجع برخوردار باشند، دارای یك پاردایم خاص بوده و به تبع آن نیز الزاما می‌بایست از موضوعات تغییر هماهنگ پیروی كنند. تحقیق حاضر با مبنا قرار دادن موضوعات تغییر از جمله تكنولوژی، اهداف، نیروی انسانی، فرهنگ و ساختار در سطحی استراتژیك (و نه عملیاتی) به دنبال استخراج مدلی هماهنگ و جامع برای سازمانهائی است كه در یكی از 4 پاردایم مذكور قرار می‌گیرند.
 
 هر یك از این 4 پارادایم دارای موضعات تغییر فوق الذكر هستند اما ماهیت این موضوعات از یك پارادایم به پارادایم دیگر متفاوت است. پیش فرض اصلی این مطالعه، هماهنگی بین عوامل یا موضوعات تغییر و همچنین نقاط مرجع است، به طوری كه اگر این هماهنگی به طور جامع و یكپارچه حادث گردد، موفقیت یا برتری (در این مطالعه)، تضمین خواهد گردید. به منظور ایجاد چنین هماهنگی، مدیران سازمانها می‌باید بدانند كه در هر یك از وضعیت‌های نقاط مرجع (محیط و كنترل)، اتخاذ كدام یك از گونه‌های استراتژیك عوامل تغییر مناسب هستند. در صورت تشخیص و انتخاب درست، هماهنگی استراتژیك به وجود آمده و نتیجتا موفقیت سازمان به عنوان خروجی این نظام به وجود خواهد آمد. این تحقیق مدیران سازمانها، خصوصا مدیران شركتهای هواپیمائی را در چنین مسیر شناختی كمك خواهد كرد.
 
 
 
کلمات کلیدی:

افزایش عملكرد

تغییرات برنامه‌ریزی شده

شركت‌های هواپیمائی برتر

مدل یكپارچه تغییر سازمانی

الگوی مناسب استراتژیك تغییر

 
 
1) بیان مسئله
در حال حاضر استراتژی جامعی در سطح صنعت هوائی و خصوصاً هواپیمائی كشور وجود ندارد. این موضوع در حالیست كه صورتهای مالی شركت‌های هواپیمایی نشان دهنده مبالغ بسیار بالائی از صرف منابع بودجه‌ای كشور است كه در صورت ارائه یك مدل مناسب برای این شركت‌ها و تأثیرگذاری بر كاهش هزینه‌ها و افزایش درآمدهای آنان، می‌توان انتظار منافع بالائی را در سطح ملی داشت. همچنین در حال حاضر شركت‌های جدیدی وارد صنعت شده‌اند كه از تجربه حرفه‌ای لازم برخوردار نبوده و در صورت عدم ارائه یك مدل جامع برای شركت‌های هواپیمائی، امكان بروز مشكلات وسیع‌تر در صورت تداوم این روند وجود دارد.
 
 با توجه به موارد فوق از یك طرف و وجود تحریم در بخش هوایی كشور و جایگاه صنعت حمل و نقل در سند چشم انداز بیست ساله، این تحقیق می‌تواند با شناسائی استراتژی‌های تغییر شركت‌های هواپیمائی برتر و استخراج مدلی مناسب از آنها، مدل به دست آمده را برای شركت‌هایی كه خواهان تغییر هستند  تسری دهد. برای به دست آوردن  مدلی مناسب، این تحقیق، شركتهای هواپیمای برتر (بین‌الملی پروازكننده به ایران و بالعكس) كه در طی یك دوره 5 ساله از عملكرد در حال رشد برخوردار بوده‌اند را انتخاب كرده و متعاقباً برای رسیدن به نتیجه تحقیق، مراحل زیر را انجام خواهد داد.
 
1) بررسی مدل‌های مربوط به موضوعات تغییر و گونه‌های مختلف تغییر در سطح استراتژیك (ادبیات تحقیق) به منظور حمایت ازچارچوب نظری تحقیق .یعنی پاسخ به این سوال كه موضوعات تغییر در این تحقیق كدام بوده و گونه‌های مختلف هر یك از این موضوعات چه هستند.
 
2) بررسی ارتباط و میزان تاثیر این موضوعات (متغیرهای مستقل تحقیق) بر عملكرد شركت‌های هواپیمایی برتر (متغیر وابسته تحقیق).یعنی پاسخ به این سئوال كه كدام یك از این موضوعات، در تاثیرگذاری برعملكرد، از اولویت بالاتری برخورداراست.
 
3) بررسی ارتباط و هماهنگی گونه‌های موضوعات تغییر (در سطح استراتژیك) با متغیرهای تعدیل‌كننده (میزان كنترل و نوع تأكید بر داخل و خارج) جهت استخراج یك مدل مناسب.
یعنی پاسخ به این سوال كه تركیب بهینه این گونه‌ها چیست.
 
 
 
 
فهرست مطالب
ارائه یك الگوی مناسب استراتژیك تغییر از میان شركت‌های هواپیمائی برتر و استفاده از این الگو برای سایر شركت‌های هواپیمائی جهت افزایش عملكرد آنان1
فصل اول:كلیات تحقیق1
مقدمه:2
1) بیان مسئله4
2) اهمیت و ضرورت تحقیق5
3) چارچوب نظری تحقیق7
5) فرضیه‌های تحقیق9
فرضیه اصلی9
فرضیه‌های فرعی تحقیق9
6) اهداف تحقیق10
7) قلمرو تحقیق10
8) روش‌شناسی10
8-1)روش‌ها و ابزار گردآوری اطلاعات:12
9) جامعه آماری، روش نمونه‌گیری، حجم نمونه13
10) روش تجزیه و تحلیل داده‌ها13
الف) تجزیه و تحلیل داده‌ها در روش كمی13
گونه‌های تكنولوژیكی15
ب)تجزیه و تحلیل داده‌های كیفی:15
11) مشكلات و محدودیت‌های تحقیق17
12)تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی طرح17
 
فصل دوم:گستره نظری و پیشینة پژوهش19
جدول 1-2: ادبیات تغییر در مدیریت22
1)مفاهیم عمومی تغییر23

1-1)تغییر چیست؟23

1-2)تغییرات برنامه‌ریزی شده در مقابل تغییرات غیربرنامه‌ریزی26
1-3)تغییرات دائمی در مقابل تغییرات مقطعی26
1-4)تغییرات تكاملی، انتقالی و استحاله‌ای28
1-4-1)تغییرات تكاملی:28
1-4-2)تغییرات انتقالی:29
1-4-3)تغییرات استحاله‌ای:29
نمودار 1-2: تغییرات تكاملی، انتقالی و استحاله‌ای29
1-5)جمع‌بندی قسمت اول (مفاهیم عمومی تغییر)30
2)الگوهای مرتبط با موضوعات تغییر30
2-1)مدل فرآیندها، محتوا و زمینه30
نمودار 2-2: موضوعات تغییر از دیدگاه پتیگرو و وایپ31
2-2)مدل متن تغییر32
2-3)مدل یكپارچه تغییر سازمانی33
نمودار 4-2: استراتژیهای تغییر سازمانی بر اساس مدل33
2-4)مدل ادكار35
2-5)مدل عوامل تغییر دفت35
2-6)مدل لویت37
2-9)جمع‌بندی الگوهای مرتبط با موضوعات تغییر38
3)مدیریت استراتژیك تغییر39

3-1)نگرش استراتژیك چیست؟39

3-1-2)نگرش روابط انسانی به مدیریت40
3-1-3)نگرش علمی (كمی) به مدیریت40
3-1-4)نگرش سیستمی به مدیریت40
3-1-5)نگرش اقتضایی به مدیریت40
3-2)مقایسه نگرش‌ها و ارتباط آن با دیدگاه استراتژیك41

3-5)تفاوت مدیریت استراتژیك تغییر با نگرش عملیاتی تغییر42

3-7)موضوعات تغییر در سطح استراتژیك43
3-8)منابع انسانی به عنوان موضوعی در سطح استراتژیك تغییر46
3-9)مدل استراتژیك منابع انسانی47
جدول 2-2: تفاوت گزینه‌های استراتژیك منابع انسانی از لحاظ ویژگی‌های سیستم منابع انسانی51

3-11)تكنولوژی به عنوان عاملی در سطح استراتژیك تغییر52

3-12)دیدگاه‌های مربوط به تكنولوژی52
3-13)مدل استراتژیك تكنولوژی55
3-15)فرهنگ به عنوان عاملی در سطح استراتژیك تغییر58
3-16)مدل‌های یكپارچه فرهنگ‌ سازمانی60

3-17)گونه‌شناسی عامل فرهنگ سازمانی در سطح استراتژیك62

3-18)ساختار به عنوان عاملی در سطح استراتژیك63
3-18-2)متغیرهای مرتبط با ساختار سازمانی63
جدول 4-2: متغیرهای مرتبط با ساختار سازمانی65
3-18-3)تأثیر محیط بر ساختارهای سازمان65

3-20-2)جایگاه اهداف در مجموعه عناصر (موضوعات) تغییر استراتژیك72

3-21)مدل استراتژیك اهداف سازمانی73
4)مدل تحقیق81
5)پیشینه مطالعاتی85
 
فصل سوم:روش اجرای تحقیق80
1)روش اجرای تحقیق81
روشها و استراتژیهای تحقیقات كیفی84
1-2)تحقیق موردی86
1-3)تحقیقات عملی88
1-4)تحقیقات قوم‌نگاری89
1-5)تئوری برخاسته از زمینه89
1-5-1-تاریخچه91
1-5-3)فرآیند انجام تحقیق كیفی (تئوری برخاسته از زمینه)91
2)حجم و عناصر جامعه نمونه در تحقیق حاضر  (روش كیفی)95
3-1)پایائی تحقیق (كیفی)95
قابل انتقال بودن99
4)روش پژوهش (كمی)101
8)روش اجرا و تجزیه و تحلیل‌های آماری (روش كمی)105
خروجی پرسشنامه سوم جهت تجزیه و تحلیل‌های آماری108
 
منابع 109
 
پیوست 120

دانلود ارائه یك الگوی مناسب استراتژیك تغییر از میان شركت‌های هواپیمائی برتر و استفاده از این الگو برای سایر شركت‌های هواپیمائی جهت افزایش عملكرد آنان

پایان نامه كارشناسی ارشد رشته اقتصاد و مطالعات منطقه ای با عنوان رابطه توسعه پایدار و توسعه اقتصاد

پایان نامه كارشناسی ارشد رشته اقتصاد و مطالعات منطقه ای با عنوان رابطه توسعه پایدار و توسعه اقتصادی در ایران (86 ـ 1357)

مهمترین هدف رساله حاضر، تحلیل و مقایسه‌ی دیگاه‌های اقتصادی جناح‌های سیاسی موجود در ایران و تاثیری است كه هر یک از آنها بر روند توسعه اقتصادی ایران گذاشته‌اند

دانلود پایان نامه كارشناسی ارشد رشته اقتصاد و مطالعات منطقه ای با عنوان رابطه توسعه پایدار و توسعه اقتصادی در ایران (86 ـ 1357)

توسعه پایدار
توسعه یافتگی
توسعه اقتصادی
گفتمان توسعه در ایران
سند چشم انداز بیست ساله
رابطه جریان‌های سیاسی و توسعه اقتصادی
دانلود پایان نامه كارشناسی ارشد رشته اقتصاد و مطالعات منطقه ای با عنوان رابطه توسعه پایدار و توسعه اقتصادی در ایران (86 ـ 1357)
سیستم همکاری در فروش فایل فایلینا
همکاری در فروش فایل
فروش فایل
انجام پایان نامه ارشد
دسته بندی اقتصاد
فرمت فایل doc
حجم فایل 1638 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 269

پایان نامه كارشناسی ارشد رشته اقتصاد و مطالعات منطقه ای با عنوان رابطه توسعه پایدار و توسعه اقتصادی در ایران (86 ـ 1357)

 
چكیده:
میان جریان‌های سیاسی و توسعه اقتصادی، ربط وثیقی وجود دارد. به نحوی كه تغییر متناوب، سیستماتیک، منظم و قانونی قدرت در دست جناح‌های سیاسی می‌تواند به تضمین رشد و توسعه اقتصادی جامعه منجر گردد. از این رو در شرایطی كه جریان‌های سیاسی بر سیاست‌های اقتصادی و روند توسعه جمهوری اسلامی ایران نیز تاثیر گذار بوده‌اند، با این حال توسعه اقتصادی ایران از روندی ناکارآمد، ناپایدار و بدون برنامه برخوردار بوده است. بر این اساس جریان‌های سیاسی به دلیل فقدان نگرش سیستمی و عدم نهادینه سازی الگوی اقتصادی مشخص، موجب ناپایداری و كُندی روند توسعه اقتصادی ایران شده‌اند. در واقع قطبی شدن مطالبات جریان‌های سیاسی در ایران، موجب بی ثباتی اقتصادی و به خطر افتادن توسعه اقتصادی پایدار شده و جناح‌های سیاسی ایران را به ارائه تعاریف گوناگون و بعضا متضادی از توسعه سوق داده است.
 
در نتیجه مهمترین هدف رساله حاضر، تحلیل و مقایسه‌ی دیگاه‌های اقتصادی جناح‌های سیاسی موجود در ایران و تاثیری است كه هر یک از آنها بر روند توسعه اقتصادی ایران گذاشته‌اند. از این رو با توجه به اهمیتی که توسعه اقتصادی در ایران امروز دارد و همچنین عدم وجود پژوهش مستقلی در خصوص تاثیر جریان‌های سیاسی بر روند توسعه اقتصادی ایران، در رساله‌ی حاضر از روش‌های توصیفی، تحلیلی و تطبیقی استفاده شده است. بر این اساس با توجه به ضعف جریان‌های سیاسی در خصوص طرح و اجرای یك الگوی فراگیر توسعه، می‌توان به سند چشم‌انداز بیست ساله و سیاست‌های كلی اصل 44 كه از سوی مقام معظم رهبری تبین شده است، اشاره نمود و آنها را اسنادی راهبردی در زمینه‌ی اشتراك و اجماع ملی در خصوص توسعه اقتصادی ایران محسوب نمود.
 
 
 
کلمات کلیدی:

توسعه پایدار

توسعه یافتگی

توسعه اقتصادی

گفتمان توسعه در ایران

سند چشم انداز بیست ساله

رابطه جریان‌های سیاسی و توسعه اقتصادی

 
 
مقدمه:
مقوله توسعه در جوامع در حال توسعه و حتی جوامع توسعه یافته نیازمند انگیزه، برنامه، زمان و پایداری و استمرار است. از این رو کشورهای در حال توسعه به طور عام و کشور ایران به طور خاص در صورتی می توانند به این مقوله دست بیابند که ابتدا انگیزه و تمایل توسعه در میان مردم و سیاست مداران وجود داشته باشد و سپس با تنظیم و تدوین برنامه های کوتاه، میان و بلند مدت در این راه گام بردارند. ناگفته پیداست که استمرار در اجرای برنامه های صحیح در مدت زمان طولانی می تواند ایران را به کشوری توسعه یافته تبدیل کند. بنابراین وجود برنامه ای عقلایی و اجرای درست آن دومین گام در مسیر توسعه است. ایران اولین بار در سال 1327 به برنامه ریزی توسعه ای پرداخت که تا سال 1357 ادامه یافت.
 
 در این مدت برنامه های میان مدت عموما¬ً با مشکلاتی مواجه شدند که نتوانستند به مقصود مورد نظر برسند، با این وجود نمی توان از مفید بودن آن در این دوره چشم پوشی کرد. انقلاب اسلامی ایران در ابتدا به خاطر مشکلات فراوان داخلی و خارجی نتوانست به برنامه ای میان یا بلندمدت دست پیدا کند. اما این اتفاق در سال 1368 و پس از اتمام جنگ تحمیلی رخ داد. در حال حاضر چهارمین برنامه  میان مدت توسعه در حال اجرا است.
 
 اما مسئله این است که در فقدان برنامه و استراتژی بلندمدت توسعه ای باعث شد تا برنامه های پنج ساله نتوانند آنگونه که باید و شاید کشور را در مسیر توسعه قرار دهند. زیرا هر برنامه ای بر اساس سلیقه  دولت هایی تدوین شد که در همان ایام قدرت را در دست داشتند. با توجه به اینکه از زمان پس جنگ سه گفتمان توسعه اقتصادمحور، توسعه سیاست محور و توسعه عدالت محور بر کشور حاکم بوده، برنامه-ها از استمرار و پایداری لازم بهره مند نبوده و هر یک مسیر خاصی را پیموده اند. برای جلوگیری از این پراکندگی و گام گذاشتن در مسیر توسعه، ایران نیازمند چشم انداز و استراتژی بلندمدتی بود تا راه توسعه کشور را هموار کند. این اتفاق در «سند چشم-انداز بیست ساله» ایران رخ داده است و اگر در این مدت برنامه های پیش بینی شده به طور صحیح اجرا شوند به نظر توسعه امری دست یافتنی می شود.
 
 
 
فهرست مطالب
فصل اول: کلیات طرح1
1-1 بیان مسئله2
1-2 هدف های تحقیق4
1-3 اهمیت موضوع تحقیق و انگیزش انتخاب آن4
1-4 سوال ها، متغیرها و فرضیه تحقیق5
1-5 تعاریف عملیاتی متغیرها و واژه های کلیدی6
1-6 روش تحقیق7
1-7 قلمرو تحقیق8
1-8 محدودیت ها و مشکلات تحقیق8
1-9 پیشینه تحقیق8
1-10 سازماندهی تحقیق11
 

فصل دوم: مباحث تئوریک: توسعه ی (مستمر) پایدار و توسعه یافتگی14

مقدمه15

2-1 ماهیت و مکاتب توسعه یافتگی         18

2-1-1 ماهیت و مفهوم توسعه19

2-1-1-1 مفهوم توسعه ی (مستمر) پایدار22
2-1-2 تئوری های توسعه یافتگی26
2-1-2-1 مکتب نوسازی27
2-1-2-2 روستو و مراحل مستمر توسعه31
2-1-2-3 ضرورت وجود برنامه در توسعه33

2-2 نبود توسعه ی پایدار و توسعه نیافتگی38

2-2-1 موانع توسعه سیاسی39
2-2-2 موانع توسعه اجتماعی و فرهنگی43

2-2-3 توسعه نیافتگی اقتصادی46

 

فصل سوم: تاریخچه ی گفتمان توسعه در ایران50

مقدمه51
3-1 ایران، عقب ماندگی و انقلاب مشروطه    52

3-1-1 نظریه های عقب ماندگی ایران53

3-1-2 ایران پیش از مشروطه57
3-1-2-1 اقتصاد ایران در دوره قاجار58

3-1-2-2 مشروطیت؛ ناکام در توسعه61

3-1-2-3 از مشروطه تا کودتا، روزگار آشفته67

3-1-3 اوضاع اقتصادی پس از انقلاب69

3-2-1 پهلوی و الگوهای توسعه سلطنت 71
3-2-1 رضاخان، تجدد آمرانه، توسعه درونزا72
3-2-2 محمدرضا شاه، توسعه برون زا و راه نیمه تمام81
3-2-3 اولین برنامه های عمرانی توسعه ای در ایران83

فصل چهارم: انقلاب اسلامی، جنگ و اقتصاد دولت محور (1357- 1368)90

مقدمه91
4-1 انقلاب اسلامی ایران، تئوری ها و توسعه92

4-1-1 ثبات و توسعه (60- 1357)97

4-1-2 سال های بی ثباتی، بی اعتمادی و گرایش به چپ100
4-1-3 جنگ و توسعه110
4-2 اقتصاد دولت محور و توسعه115
4-2-1 اقتصاد اسلامی117
4-2-2 اقتصاد سرمایه داری119
4-2-3 اقتصاد سوسیالیستی121
 

فصل پنجم: دولت هاشمی رفسنجانی و توسعه ی اقتصادمحور(1368- 1376) 124

مقدمه125
5-1 گفتمان توسعه ی اقتصادمحور (توسعه ی اقتصادی)126
5-1-1 گریز از اقتصاد دولتی - جنگی 127
5-1-2 تعدیل اقتصادی، تعدیل ساختاری129
5-1-3 انواع و مبنای تئوریك سیاست تحلیل131
5-1-4 اقتصاد؛ گفتمان غالب دوره هاشمی رفسنجانی133
5-2 دست آوردها و مشکلات136
5-2-1 آشتی نسبی با دنیای خارج136
5-2-2 خصوصی سازی، چرخشی در سیاست های اقتصادی142
5-2-3 شکست خصوصی سازی، شکست برنامه های دولت اقتصادمحور147
 

فصل ششم: دولت محمد خاتمی و توسعه سیاست محور (1376- 1384)160

مقدمه161
6-1 گفتمان توسعه ی سیاست محور (توسعه ی سیاسی)162
6-1-1 اصلاحات سیاسی؛ گفتمان غالب 165
6-1-2 دیدگاه های اقتصادی 169
6-2 مشکلات و دست آوردها174
6-2-1 مشکلات درونی176
6-2-2 مشکلات بیرونی180
6-2-3 دست آوردها183
 

فصل هفتم: دولت محمود احمدی نژاد و توسعه ی عدالت محور (1386- 1357)188

مقدمه189
7-1 گفتمان توسعه ی عدالت محور191
7-1-1 زمینه های پیدایش گفتمان عدالت محور192
7-1-2 راهبردهای كلان دولت نهم194
7-2 مشکلات و دست آوردها197
7-2-1 دست آوردهای غیرمتعارف198
7-2-2 مشکلات بنیادی، مشکلات روشی203
 

فصل هشتم: سند چشم انداز بیست ساله، اتخاذ برنامه ی بلندمدت توسعه   214 

مقدمه             215
8-1 پارادایم سند چشم انداز217
8-1-1 برنامه و برنامه نویسی در ایران218
8-1-2 برنامه اول توسعه و تعدیل ساختاری219
8-1-3 برنامه دوم توسعه و تعدیل در تعدیل ساختاری221
8-1-4 برنامه سوم توسعه، از بی برنامگی اقتصادی تا امیدهای توسعه 223
8-1-5 برنامه چهارم توسعه، قانونی رها شده224
8-2 چشم انداز بیست ساله، گریز از ماهیتی تجددستیز231
8-2-1 اصل 44، بن بست توسعه و راه گریز از آن234
8-2-2 ولایت فقیه، سند چشم انداز و توسعه240
8-3 مشکلات و پیامدهای پارادایم چشم انداز242
8-3-1 مشکلات اجرایی سند چشم انداز243
8-3-2 پیامدهای سند چشم انداز بیست ساله244
 

فصل نهم: نتیجه گیری و پیشنهادات257

مقدمه258
7-1 نتیجه گیری258
7-2 پیشنهادهای حاصل تحقیق262
منابع و ماخذ263
 
 
فهرست جدول ها
جدول 2-1: برخی از اندیشه ها و اعتقادات در دنیای قدیم و جدید (تمدن قبلی- تمدن فعلی)        16   
جدول 6-1: روند گسترش تجارت خارجی                                                                  169                   
       جدول 6-2: حساب ذخیره ارزی                                                                             187   
جدول 8-1 مقایسه عملكرد و اهداف رشد متغیرهای بخش واقعی اقتصاد در برنامه دوم و سوم توسعه 229
جدول 8-2 : مقایسه عملكرد و اهداف رشد متغییرهای بخش مالی اقتصاد در برنامه دوم و سوم توسعه   230 
 
 
فهرست شکل ها و نمودارها
نمودار 2-1: روند دستیابی به مولفه های توسعه ی  یایدار                                                     26
نمودار 2-2: ساز و كار تاثیر متقابل نهادها و توسعه ی اقتصادی                                            39 
نمودار 4-1: پراکندگی رابطه بین ثبات سیاسی و رشد اقتصادی                                            99
 نمودار 4-2: نمودار پراکندگی رابطه بین حاکمیت و رشد                                                   100 
نمودار 5-1: خصوصی سازی و توسعه یافتگی                                                                147 
نمودار 8-1: ایران آینده  (سند چشم اندازِ بیست ساله)                                              249 
نمودار 8-2: الگوی توسعه (سند چشم اندازِ بیست ساله)                                                    250               
نمودار 8-3: جامعه و تولید ملی                                                                                251
نمودار 8-4: امنیت ملی                                                                                          252
نمودار 8-5: رفاه ملی                                                                                            253
نمودار 8-6: ویژگی های فرد ایرانی 1404                                                                    254
نمودار 8-7: جایگاه منطقه ای (1404)                                                                        255                       
  نمودار 8-8: جایگاه ایران در جهان اسلام (1404)                                                         256                   
  

دانلود پایان نامه كارشناسی ارشد رشته اقتصاد و مطالعات منطقه ای با عنوان رابطه توسعه پایدار و توسعه اقتصادی در ایران (86 ـ 1357)

عید نوروز مبارک باد

عید نوروز مبارک باد

عید نوروز مبارک باد

پایان نامه كارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث با عنوان روش استنباط آیات الاحكام در تفسیر التبیان

 پایان نامه كارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث با عنوان روش استنباط آیات الاحكام در تفسیر التبیان

 

پایان نامه كارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث با عنوان روش استنباط آیات الاحكام در تفسیر التبیان

در طول تاریخ اسلام فقهاء ومفسرین بزرگ همواره در سعی و تلاش بوده اند تا با بهره گیری از شیوه های مختلف ، حقیقت قرآن را بیش از پیش شناخته و آن را در جهت تنویر افکار مسلمانان نسبت به آیات نورانی قرآن ، ارائه نمایند

دانلود پایان نامه كارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث با عنوان روش استنباط آیات الاحكام در تفسیر التبیان

روشهای شیخ طوسی در تفسیر التبیان
مبانی استنباط شیخ طوسی در تفسیر التبیان
ویژگی های آیات الاحکام در التبیان
گذری بر زندگی شیخ طوسی
حجّیت قرآن
دانلود پایان نامه كارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث با عنوان روش استنباط آیات الاحكام در تفسیر التبیان
سیستم همکاری در فروش فایل 
انجام  پایان نامه كارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث
fileina
خرید
دسته بندی فقه،حقوق،الهیات
فرمت فایل doc
حجم فایل 242 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 221

پایان نامه كارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث با عنوان روش استنباط آیات الاحكام در تفسیر التبیان

 
 
چکیده:
در طول تاریخ اسلام فقهاء ومفسرین بزرگ همواره در سعی و تلاش بوده اند تا با بهره گیری از    شیوه های مختلف ، حقیقت قرآن را بیش از پیش شناخته و آن را در جهت تنویر افکار مسلمانان نسبت به آیات نورانی قرآن ، ارائه نمایند .از جمله علمای بزرگی که در جهت تحقق این موضوع اقدامات بسیار مؤثری داشته و گامهای بزرگی در این مسیر برداشته ، شیخ طوسی بوده است که حاصل تمام تفکرات و اندیشه های تفسیریش را می توان در کتاب تفسیر «التبیان» که امروزه اوّلین و یکی از معتبرترین نفاسیر شیعی است مشاهده نمود .برای پی بردن به تفکرات شیخ طوسی ابتدا ابعاد شخصیتی و اجتماعی و علمی او مورد بررسی و سپس مبانی و ادله ای که پایه و اساس تفسیر «التبیان» را تشکیل می دهد مورد توجه و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است . حاصل این دو موضوع به تفسیر «التبیان» ویژگی های خاصی داده است که در قالب شیوه ها و روشهای مختلف ارائه شده است .شیخ طوسی استنباط خود از آیات الاحکام را بر اساس روشهای عقلی و نقلی پایه گذاری و از این طریق حکم قطعی آیات را بیان کرده است . علاوه بر این با رجوع به روش فقهاء و مفسرین بزرگ دیگر گاهی دیدگاه آنان را مورد نقد و گاهی در جهت انطباق با دیدگاه خود از آن ها استفاده نموده است . گرایش به مطالعه تطبیقی و رجوع به نظرات مطرح در مذاهب مختلف شیوه استنباط شیخ را از سایر   روش های دیگر متمایز نموده است .
 
 
واژگان کلیدی :

شیخ طوسی

تفسیر التبیان

مبانی و استنباط

استنباط آیات الاحكام

 
 
 
مقدمه:
هنگامی که انسان پا به عرصه وجود می گذارد و از مرحله وجود بالقوه به مرحله بالفعل می رسد ، همواره میان دو راه و روش سیر می کند . شکوفایی این امر زمانی است که او به سن معرفت و تشخیص حق از باطل می رسد . این دو راه یا به انسانیت او منجر می گردد و یا به حیوانیت او و این دو راه و روش همان «طریق الهی» و یا «طریق بشری» است .بشر با چنگ زدن به خط و مشی الهی به اصل وجود خویش پی برده و به هدف خلقت و ارزش زندگی و کمال واقعی خویش می رسد و آن راهی است که موجب سعادت انسان می شود و تحقّق این امر زمانی است که انسان آن را بشناسد .از آنجا که لطف الهی اقتضا می کند که انسان را با خط و مشی خویش آشنا کند تا بتواند او را بهتر بشناسد لذا موجبات شناخت خویش را نیز فراهم کرده و آن را در قالب وحی توسط رسولانی که حاملان آن هستند به مردم ابلاغ نموده و سبب سعادتمندی آن ها را در جهان آخرت فراهم می سازد .
 
اما خط و مشی بشری ، غالباً ساخته و پرداخته ذهن بشر  و معمولاً ظنّی است  اگر در مسیر پیمودن راه حق و کشف حقیقت از وحی و یا حاملان وحی کمک نگیرد ، به گمراهی و ضلالت می انجامد و سبب نابودی او را فراهم می سازد .برای اینکه راه حقیقت آشکار شود و دسترسی به خط و مشی الهی آسان تر گردد، باید از معجزه بزرگ الهی یعنی قرآن ، سنّت بهره گرفت تا با استنباط صحیح بتوان به آن هدف نائل شود. در طول تاریخ اسلام فقهاء و مفسرین بزرگ همواره در سعی و کوشش بوده اند تا با استفاده از روشهای گوناگون بتوانند حقیقت قرآن را شناخته و به امّت اسلامی ارائه نمایند، یكی از بزرگترین و كارآمدترین دانشمند حوزه دینی قرن پنجم كه در عرصه های گوناگون میدان داری كرده بدان حیات جدید بخشیده و در رشته های متنوعی جزو بزرگترین مجددین دینیی یه شمار می رود، شیخ الطائفه محمدبن حسن طوسی است. مقام علمی این فقیه نامدار و مفسر، كلامی، اصولی، مورخ، رجالی و محدث بی نظیر چنان جایگاه والائی را به دست آورده كه تا قرن هفتم در همه عرصه ها دیدگاه وی و نظریات وی تنها میدان دار عرصه به شمار می رفت.
 
 
در این راستا ضرورت داشت که در فصل اوّل به شخصیّت شیخ طوسی در ابعاد مختلف اجتماعی ، فقهی و علمی پرداخته شود و نظرات برخی از اعلام و خاورشناسان در مورد شخصیّت و آثار او بیان گردد .سپس جا داشت جدولی از اختلافات فقهاء در آیات الاحکام به ترتیب موضوعی تهیّه گردد تا مشخص شود که شیخ در این تفسیر چقدر به آیات الاحکام پرداخته است و چه میزان از جهت کمّی با فقهاء عامّه و خاصّه اختلاف نظر دارد و در قسمتی دیگر از این فصل ضرورت نیم نگاهی به ویژگی های این تفسیر با سایر تفاسیر متقدمین به وجود می آید .منابع و ادله ای که فقهاء عامّه و خاصّه در جهت استنباط احکام بهره گرفته اند ، ضرورت بررسی در فصلی دیگر را ایجاب می کرد تا اینکه مشخّص شود کدام یک از آن ها در نزد شیخ طوسی از اهمیّت والایی برخوردار بوده و برای کدام یک از آن ها ارزش و اعتباری قائل نبوده است .راه ها و روشهایی که شیخ از آن ها بهره گرفته تا به احکام واقعی الهی برسد و مقایسه ای بین استنباط وی در آیات الاحکام با برخی از فقهاء خاصّه ، ضرورت بررسی در فصل آخر را اقتضا کرد .
 
 
 
 
 
فهرست مطالب
چکیده.1
مقدمه (هدف ، پیشینه ، روش).2
 

فصل اوّل : گذری بر زندگی شیخ طوسی5

مقدمه.6
1-1 سیری در زندگی فردی شیخ طوسی6
1-1-1 محل تولد6
1-1- 2 مذهب شیخ6
1-1-3 محل تحصیل شیخ.8

1-1-3-1 عواملی که سبب تکامل و پیمودن مدارج عالی علمی شیخ طوسی گردید.9

1-2 سیری بر زندگی اجتماعی شیخ طوسی9
1-2-1 هجرت به بغداد9
1-2-2 مشایخ شیخ طوسی.11
1-2-3 شیخ طوسی در زمان حیات سید مرتضی11
1-2-4 فرزندان شیخ12
1-2-5 شاگردان شیخ.13
1-2-6 هجرت از بغداد به نجف.14
1-2-7 وفات شیخ17

1-3 ابعاد شخصیّتی شیخ طوسی در مجامع علمی18

1-3-1 شیخ طوسی از دیدگاه خاورشناسان20
1-4 آثار و تألیفات شیخ طوسی22
نتیجه.26
 

فصل دوم : ویژگی های آیات الاحکام در «التبیان»27

مقدمه28
2-1 انگیزه شیخ طوسی از تألیف التبیان29

2-2 تعریف حکم شرعی در نظر شیخ طوسی.30

2-3 دیدگاه شیخ و سایر فقهاء نسبت به احکام شرعی32
2-4 ویژگی های ظاهری تفسیر التبیان33
2-5 توصیف اجمالی التبیان 35

2-6 تعداد آیات الاحکام در تفسیر «التبیان»37

2-7 نگرش کلی در تشریعی بودن آیات الاحکام39
2-8 دیدگاه شیخ در تشریعی بودن آیات الاحکام در «التبیان»41
2-1 آمار آیات فقهی در تفسیر «التبیان» شیخ طوسی44
2-9 ویژگی های محتوایی تفسیر التبیان.45
2-10 مقایسه تفسیر «التبیان» با برخی از تفاسیر متقدمین48

2-2 مشترکات تفسیر «التبیان» با سایر تفاسیر.49

2-11 منابع تفسیر التبیان.50
2-11-1 منابع تفسیری.50
2-11-2 منابع قراءات و لغت و نحو51
نتیجه52
 

فصل سوم : مبانی استنباط شیخ طوسی در تفسیر التبیان.53

مقدمه.54
3-1 تعریف واژه54
3-2 قرآن.55

3-2-1 حجّیت قرآن.56

3-2-1-1 از طریق قرآن.56
3-2-1-2 از طریق روایات.59
3-2-1-3 از طریق عقل.60

3-3 اهمیّت و حجّیت قرآن از دیدگاه شیخ طوسی61

3-4 سنّت.64
3-5 حجّیت روایات از نظر شیخ.65
3-6 دیدگاه شیخ درباره خبر متواتر.66
3-7 حجّیت خبر واحد نزد فقهای امامیه67
3-8 حجّیت خبر واحد در نظر شیخ طوسی.67
3-9 عقل.68

3-10 تاریخچه عقل69

3-11 اقسام مدرکات عقلی.70
3-12 حجّیت عقل70

3-13 عقل در نگاه شیخ طوسی72

3-14 اجماع.73
3-15 تعریف واژه73

3-16 اقسام اجماع در اصطلاح73

3-17 اجماع در میان فقهای امامیه74
3-18 اجماع از نظر فقهاء عامّه.75
3-18-1 دلیل فقهاء عامّه از قرآن.75
3-18-2 دلیل قائلین به اجماع از سنّت.76
3-19 حجّیت اجماع در نزد شیخ طوسی76
3-20 عرف78
3-21 تعریف واژه78
3-22 اقسام عرف.79
3-23 کاربرد عرف.79
3-24 حجّیت و ادله عرف79
3-25 عرف از نظر شیخ طوسی80
3-26 قیاس82
3-27 قیاس در نگاه ائمه معصومین (ع)82
3-28 حجّیت قیاس از نظر فقهاء سنّی.83
3-29 شیخ طوسی و قیاس85
3-30 استحسان.86

3-30-1 تعریف واژه استحسان.86

3-31 تاریخچه استحسان87
3-32 حجّیت استحسان در میان فقهای سنّی88
3-32-1 استدلال قائلین به حجّیت استحسان از قرآن.89
3-32-1-1 نقد قائلین به عدم حجّیت استحسان90
3-32-2 استدلال قائلین به حجّیت استحسان از سنّت90
3-32-2-1 نقد قائلین به عدم حجّیت استحسان از سنّت.90
3-32-3 استدلال قائلین به حجّیت استحسان از اجماع91
3-32-3-1 نقد قائلین به عدم حجّت استحسان از اجماع91

3-33 استحسان از دیدگاه شیخ طوسی.91

3-34 مصالح مرسله و قاعده استصلاح.93
3-34-1 مصالح در نزد فرق و مذاهب93
3-35 ادله قائلین به مصالح مرسله.94
3-35-1 استدلال به عقل برای مصالح مرسله95
3-35-2 استدلال به سیره صحابه برای مصالح مرسل95
3-35-3 استدلال به حدیث پیامبر (ص)96
3-36 شیخ طوسی و مصالح مرسله96
3-37 سدّ و فتح ذرایع.96
3-38 اقسام ذریعه.97

3-39 ادله اثبات ذرایع از نظر قائلین آن.98

3-39-1 دلیل قاعلین به ذرایع از قرآن 98

3-39-2 استدلال «ابن قیّم» از عقل در اثبات ذرایع98

3-40 شیخ طوسی و سدّ ذرایع99
نتیجه.99
 

فصل چهارم : روشهای شیخ طوسی در تفسیر التبیان.100

مقدمه.101
4-1 روش تفسیری طوسی از زبان خویش101
4-2 روش قرآن به قرآن.103
4-2-1 احکام وضو103
4-2-2 احکام کلاله به روش تفسیر قرآن به قرآن105
4-2-3 احکام نماز در مساجد به روش قرآن به قرآن106

4-3 تفسیر قرآن به سنت.108

4-3-1 احکام نافله به روش قرآن به حدیث.108
4-3-2 احکام خمس به روش تفسیر قرآن به حدیث110
4-3-3 احکام اوقات نماز به روش تفسیر قرآن به حدیث111
4-3-4 تعمیم مصادیق «المیسر» به روش تفسیر روایی.113
4-3-5 نسخ احکام قبله به روش تفسیر روایی.114
4-4 جایگاه قرائت در تفسیر فقهی شیخ.116
4-5 آیات کلامی در تفسیر استنباطی شیخ117
4-6 نقد روایات با روش اجتهادی.118

4-7 اهمیّت ذبح در تفسیر فقهی شیخ.121

4-8 جایگاه «نسخ» در تفسیر فقهی شیخ.122
4-9 قطع دست سارق به روش اجماع فرقه محقّه.124
4-10 احکام مال یتیم به روش اصولی126
4-11 حمل آیه بر عموم به روشهای گوناگون.128
4-12 احکام وقت نماز به روش منطقی (نسب اربع).130
4-12-1 احکام غسل و مسح به روش منطقی.131
4-13 حمل تقیید بر عدم جواز به روش جدلی.132
4-14 احکام محارب به روش تطبیقی و جدلی.133
4-15 تطبیق حکمی با حکم دیگر.135
4-16 مقارنة حکمی با مثل عرب جاهلیّت.167
4-17 نبوّت تابع مصلحت.150
نتیجه180
نتیجه گیری و پیشنهاد185
منابع و مآخذ فارسی215
منابع و مآخذ عربی
مقاله ها.150
پایان نامه ها .
سایت.5
چکیده انگلیسی.
 

دانلود پایان نامه كارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث با عنوان روش استنباط آیات الاحكام در تفسیر التبیان

نقش تلفیق در برنامه‌های درسی پایه اول ابتدائی و ارائه یك الگوی راهنما جهت تدوین برنامه‌های درسی م

 نقش تلفیق در برنامه‌های درسی پایه اول ابتدائی و ارائه یك الگوی راهنما جهت تدوین برنامه‌های درسی م

 

نقش تلفیق در برنامه‌های درسی پایه اول ابتدائی و ارائه یك الگوی راهنما جهت تدوین برنامه‌های درسی مبتنی بر رویكرد تلفیقی

در نظام سنتی تعلیم و تربیت، نقش آموزش و پرورش، انتقال دانش، و نظام ارزشی از نسلی به نسلی دیگر بوده است اما امروزه با توجه به دگرگونی مداوم وضعیت بازار و مشاغل و نگرانی در تضمین فرصت‌های شغلی و تغییر در ابعاد مختلف دانش و به اصطلاح انفجار دانش و نیز انفجار جمعیت و همچنین تغییر در دیدگاه صاحب‌نظران كه خواهان انسجام و سازگاری برنامه‌ها با دگرگونی‌های

دانلود نقش تلفیق در برنامه‌های درسی پایه اول ابتدائی و ارائه یك الگوی راهنما جهت تدوین برنامه‌های درسی مبتنی بر رویكرد تلفیقی

برنامه درسی
موانع و محدودیتهای سازماندهی تلفیقی برنامه‌های درسی
برنامه درسی تلفیقی
ارزشیابی پیشرفت تحصیلی
رساله دکتری نقش تلفیق در برنامه‌های درسی پایه اول ابتدائی و ارائه یك الگوی راهنما جهت تدوین برنامه‌های درسی مبتنی بر رویكرد تلفیقی
انجام رساله دکتری
انجام پایان نامه کارشناسی ارشد
اصول تلفیق
ویژگی‌‌های برنامه درسی تلفیقی
پایان نامه
دسته بندی دکترا
فرمت فایل doc
حجم فایل 1888 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل 152

رساه دکتری مدیریت آموزشی و برنامه ریزی درسی با عنوان نقش تلفیق در برنامه‌های درسی پایه اول ابتدائی و ارائه یك الگوی راهنما جهت تدوین برنامه‌های درسی مبتنی بر رویكرد تلفیقی

 
چکیده:
تغییرات گوناگون و مستمر در دنیای فناوری و دگرگونی‌های عظیم اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، و به تبع آن‌ها پیدایش نیازهای متنوع و گوناگون فردی و اجتماعی، و وضعیت نگران كننده‌ی فاصله‌ی بین دنیای آموزش و دنیای كار ضرورت ایجاد تغییر در شیوه‌های طراحی و اجرای برنامه‌های درسی را امری بدیهی ساخته است و موجب شده تا برنامه‌ریزان بیش از پیش در زمینه‌ی طراحی برنامه‌ها به رویكردهای مختلف بیندیشند. (یكی از رویكردهایی كه می‌تواند به حل مسئله كمك كند رویكرد تلفیقی است.)در طول زمان نظام‌های درون رشته‌ای، مهم‌ترین سهم و نقش را در آموزش داشته‌اند. علیرغم انتقادات و اشكالاتی كه به این شیوه‌ی سازماندهی وارد ساخته‌اند. اما عملاً بخش اعظم برنامه‌های درسی مدارس و دانشگاه‌ها در دنیا، بر این اساس طراحی می‌شده و اكنون نیز پا برجاست (احمدی، به نقل از ملكی 1382).
 
در حالی كه با وجود این نظام هرگز بین محتوای برنامه درسی و زندگی واقعی دانش‌آموز رابطه موثر به وجود نمی‌آید بدین معنی كه آموخته‌های شاگردان در مسائل اساسی زندگی‌شان به كار نمی‌آید و هیچ كمكی در حل مسائل زندگی به آنها نمی‌كند.لذا وقتی مفاهیم علمی نتوانند دانش‌آموز را رشد دهند از ارزش تربیتی برخوردار نخواهند بود، چرا كه در زمینه تربیت دانش‌آمو‌ز، رشته‌های علمی نقشی جز وسیله بودن ندارند.وقتی در زندگی خود با مسائلی مواجه می‌شویم هرگز نمی‌پرسیم كه به عنوان مثال درس ریاضی چه بخش از مسئله را حل می‌كند و یا درس دیگر چه نقشی می‌تواند داشته باشد، چرا كه مسائل اجتماعی از كلیت برخوردارند، لذا باید كلی نگریسته شوند (هاشمیان نژاد به نقل از ملكی، 1382).
 
 
کلمات کلیدی:

برنامه درسی

سازماندهی محتوا

برنامه درسی تلفیقی

ارزشیابی پیشرفت تحصیلی

 
 
مقدمه:
در نظام سنتی تعلیم و تربیت، نقش آموزش و پرورش، انتقال دانش، و نظام ارزشی از نسلی به نسلی دیگر بوده است اما امروزه با توجه به دگرگونی مداوم وضعیت بازار و مشاغل و نگرانی در تضمین فرصت‌های شغلی و تغییر در ابعاد مختلف دانش و به اصطلاح انفجار دانش و نیز انفجار جمعیت و همچنین تغییر در دیدگاه صاحب‌نظران كه خواهان انسجام و سازگاری برنامه‌ها با دگرگونی‌های عظیم اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و تغییرات مستمر در دنیای تكنولوژی و مشاغل هستند. ضرورت تغییر در ساختار برنامه‌های درسی امری بدیهی محسوب می‌گردد. (خلخالی، 73)لذا باید به رویكردی روی آورد كه كلی‌نگر باشد یعنی هم مسائل مورد نیاز فرد و جامعه و هم در برگیرنده چند نظام رشته‌ای باشد، كه تحقق چنین امری تا حدی از طریق رویكرد تلفیقی میسر خواهد بود. در این برنامه‌ها واقعیتها و نیازهای دنیای جدید در فراسوی ساختار یكسو نگری رشته‌ها، جرئی‌نگری و محدودیت‌های تخصصی شدن و تقسیم علوم مطرح می‌گردد.
 
این بحث (تلفیق) از جالب‌ترین مباحث مربوط به طراحی برنامه درسی است كه به عنوان راهی برای یادگیری واقعی، با از میان برداشتن مرزهای ساختگی بین موضوعات درسی تشخیص داده شده است.این نوع برنامه درسی با هدف ارتباط دادن مطالب معنادار و تلفیق مفاهیم، مضامین و مهارت‌ها در مقابل برنامه‌های درسی مجزا و محتوا محور قرار می‌گیرد. (ملكی، 82)
 
رویكردهای تلفیقی نیز مانند هر رویكرد تربیتی ریشه در دیدگاه‌های فلسفی و روان‌شناسی دارد كه مباحث‌مربوط به‌وحدت‌دانش و مبانی‌روان‌شناسی و اجتماعی‌وحدت‌دانش شامل آن می‌گردد. (ملكی، 1379)ابعاد تلفیق برنامه‌های درسی را در سه بعد می‌توان بررسی كرد. وسعت، شدت و درگیری محیطی (ملكی، 1379، ص 177)اولین تجربه طراحی برنامه‌های درسی میان رشته‌ای در دوره تحصیلی ابتدایی آغاز گردید و رفته رفته به دور متوسطه سرایت كرد (مهر محمدی، 1378)
 
ابتدا سه رویكرد پیشرفت‌گرا [روش پروژه، برنامه درسی مبتنی بر تجربه و نهضت فعالیت] به برنامه‌های درسی دوره ابتدائی ظهور كرد (مهر محمدی، 1383)و سپس انواع دیگر سازماندهی تلفیقی مطرح شدند از جمله رشته محور، رشته‌های موازی واحدهای درسی، درس‌های شكل گرفته از رشته‌های مكمل یكدیگر واحدهای درسی میان رشته‌ای، الگوی روز تلفیق شده و برنامه كامل می‌باشد كه به طور مفصل در ادامه مطالب، شرح داده خواهد شد همچنین در این پژوهش سعی بر آن است كه مطالبی در مورد تاریخچه، تعریف، انواع سازماندهی تلفیقی، ابعاد تلفیق، دلایل آن، معیارهای تلفیق، متدها، رویكردهای فلسفی و روان‌شناسی مرتبط با آن، مزایا و محدویت‌های آن ارائه گردد.
 
 
 
 
 
فهرست مطالب
 
فصل اول: طرح پژوهش1
            مقدمه:2
            بیان مساله:4
            اهداف تحقیق:5
            سوالات تحقیق:5
            اهمیت و ضرروت:5
            روش تحقیق:6
            جامعه آماری:7
            روش نمونه‌گیری و تعیین حجم نمونه:7
            آزمون آماری:7
            روش جمع‌آوری داده‌ها:7
     محدودیتهای موضوع تحقیق:8
            محدودیتهای در اختیار محقق:8
            محدودیتهای خارج از اختیار محقق:8
    تعاریف واژه‌ها:9
        تعاریف نظری:9
تعاریف عملیاتی:10
 
فصل دوم: ادبیات و پیشینه تحقیق11
مقدمه:12
تاریخچه:13

واژه‌های انگلیسی و تعاریف مختلف برنامه درسی تلفیقی:18

اصول تلفیق:20

انواع تلفیق:21

1) تلفیق تصادفی (اتفاقی):25
2) تلفیق از طریق تقویت و تمرین:26
3) تلفیق از طریق محاط كردن:26
4) تلفیق از طریق هماهنگی:27
5) تلفیق از طریق فرایندها:27
6) تلفیق با استفاده از تم یا موضوع:28
الف ـ تلفیق محتوا محور32
ب ـ تلفیق مهارت محور32
1ـ برنامه‌ی درسی محتوا محور:33
2ـ برنامه‌ی درسی مهارت محور:33

ابعاد تلفیق34

وسعت34
شدت35
درگیری محیطی:35
الف ـ توصیف مسایل محیطی:36
ب ـ جستجوی راه حل یك مسأله محیطی:36
ج ـ فعالیت دانش‌آموزان برای اصلاح واقعی وضعیت محیطی در یك طرح واقعی:36

ویژگی‌‌های برنامه درسی تلفیقی:36

چرائی رویكردی تلفیقی:39
فواید و نكات مثبت تلفیق در برنامه‌های درسی43
1) مهارتی43
2) نگرشی43
3) دانشی44
برنامه درسی تلفیقی پیش‌نیاز تحقق توسعه پایدار و همه جانبه در ایران:45
1ـ نارسائی مراكز علمی و تحقیقاتی كشور در حل مشكلات و معضلات موجود در جامعه:46
2ـ ناكارآمدی پژوهش‌ها و تحقیقات انجام شده در عرصه عمل:47
3ـ ناتوانی مراكز علمی در تولید علم و بومی كردن آن:47
4ـ نادیده انگاشتن برخی از حوزه‌های دانش و بعضاٌ قربانی كردن آنها:48
5ـ شیوع و گسترش روز افزون دگرگونی و بحران‌های گوناگون در قلمرو زندگی فردی و اجتماعی نسل‌های جدید و تضعیف سرمایه‌های انسانی49

موانع و محدودیتهای سازماندهی تلفیقی برنامه‌های درسی51

الف) موانع  خارجی:52
ب) موانع داخلی:53

الگوهای تلفیق برنامه درسی:54

الگوی برنامه درسی مكعب شكل54
الگوی برنامه درسی تلفیقی از نظر شومیكر56
1ـ فرایندها و مهارتهای اصلی57
2ـ رشته‌های برنامه‌ی درسی57
3ـ مضمون‌های اصلی58
4ـ پرسش‌ها58
الگوی تلفیق برنامه درسی از نظر بین:58
الگوی تلفیق برنامه‌ی درسی در تعلیم و تربیت نتیجه‌‌مدار60
الگوی تلفیق برنامه درسی از نظر جی كوبز:61
1ـ انتخاب یك مركز سازماندهی61
2ـ سیال‌سازی ذهنی ارتباطات61
3ـ تعیین سوالات راهنما كه به عنوان قلمرو و توالی عمل می‌كنند62
4ـ نوشتن فعالیت‌های اجرائی:62
الگوی تلفیق برنامه درسی از نظر دریك:63
1ـ محتوا و دانش ارزشمند63
2ـ چهارچوب نظری63
3ـ هدف‌ها و نتایج یادگیری و ارزشیابی64

الگوی تلفیق برنامه درسی از نظر ماریون بریدی66

ارائه مدلی جهت برنامه‌ی درسی تلفیقی:68
گزارشی درباره اجرای برنامه درسی تلفیقی در ژاپن:71
تحقیقات انجام شده در خارج از كشور73
تلفیق از دیدگاه دانش‌آموز: ساخت معنا در علوم (1992)73
برنامه‌ی درسی تلفیقی برای آموزش و پرورش سال 200074
نگرش‌معلمان مدرسه ابتدایی نسبت به یك برنامه درسی میان‌رشته‌ای در تایوان75
ایجاد ارتباط یك مطالعه موردی یادگیری كلاس پنجم از دو سازمان مختلف برنامه‌ی درسی تلفیقی76
پنج سطح تلفیق برنامه‌ درسی در مدرسه‌ی میانی (1995) پژوهشگر: شومیكر78
تهیه‌ی برنامه‌های تلفیقی چند رشته‌ای و میان رشته‌ای (1997)79
باورهای حرفه‌ای و شرایطی كه برنامه‌ی درسی تلفیقی مدرسه‌ی میانی در انگلستان را حمایت می‌كند.80
انتظارات و واقعیات تلفیق برنامه‌ی درسی در یك مدرسه میانی81
جمع‌بندی مطالعات خارج از كشور83
تحقیقات داخل كشور84
چگونگی تلفیق برنامه‌های درسی تاریخ، جغرافیا، تعلیمات اجتماعی و ارایه اصول و روشهای مناسب در این خصوص85
اصلاحات برنامه‌ی درسی ملی ژاپن با تاكید بر رویكرد تلفیقی86
بررسی‌ كتاب‌های درسی علوم تجربی و ارایه الگو برای درهم تنیدن برنامه‌ی درسی علوم ابتدایی87
آموزش و پرورش در دوره‌ی انتقال87

تلفیق درس دینی و قرآن در برنامه‌ی درسی نظام آموزشی متوسطه89

الگوهای تلفیق در برنامه درسی دوره‌ی‌ ابتدایی 138089

تأثیر آموزش تلفیقی در یادگیری دانش‌آموزان پایه اول ابتدائی شهر تهران90
 
فصل سوم: روش اجرای تحقیق91
مقدمه92
روش تحقیق92
جامعه آماری:93
روش نمونه‌گیری و تعیین حجم نمونه:93
روش جمع‌آوری داده‌ها و ابزارهای آن94
روائی و پایائی ابزارهای پژوهش:95
روش تحلیل داده‌ها:95
 
فصل چهارم: نجزیه و تحلیل داده‌ها97
مقدمه98
یافته های توصیفی و استنباطی98
 
فصل پنجم: خلاصه تحقیق، نتیجه‌گیری و پیشنهادها108
مقدمه109
خلاصه‌ تحقیق:.
نتایج و ارتباط آن با دیگر پژوهش‌های انجام شده:115
پیشنهادات:117
فهرست منابع:120
الف ـ كتب فارسی120
ب ـ پایان‌نامه‌ها121
ج ـ مقالات122
د ـ سایت‌ها124
رـ كتب انگلیسی125
 
 پیوستها
پیوست شماره 1
پیوست شماره 2
پیوست شماره 3
پیوست شماره 4
پیوست شماره 5
پیوست شماره 6
 
فهرست جداول
جدول 4-1: آمار توصیفی میزان یادگیری دو گروه آزمایش و گواه100
جدول 4-2: نتایج آزمون آماری t استودنت.
جدول 4-3: نتایج ضریب همبستگی بین دروس علوم و ریاضی دانش آموزان101
جدول 4-4: آمار توصیفی میزان انگیزه دو گروه آزمایش و گواه102
جدول 4-5: نتایج آزمون آماری t استودنت.
جدول 4-6: نتایج ضریب همبستگی بین میزان یادگیری و انگیزه دانش آموزان103
جدول 4-7: توزیع فراوانی پاسخ والدین در بکارگیری مهارت آموخته های دانش آموزان105
جدول 4-8: نتایج آزمون کای دو  .
جدول 4-9: توزیع فراوانی پاسخ والدین در بکارگیری مهارت آموخته های دانش آموزان.
جدول 4-10: نتایج آزمون کای دو  .
جدول 4-11: توزیع فراوانی پاسخ معلمان درخصوص درهم تنیدگی107
جدول 4-12: نتایج آزمون کای دو  .
جدول میزان پاسخ دانش‌آموزان به پرسشنامه انگیزه (گروه تجربی ـ پیش آزمون).
جدول میزان پاسخ دانش‌آموزان به پرسشنامه انگیزه (گروه گواه ـ پیش آزمون).
جدول میزان پاسخ دانش‌آموزان به پرسشنامه انگیزه (گروه تجربی ـ پس آزمون).
جدول میزان پاسخ دانش‌آموزان به پرسشنامه انگیزه (گروه گواه ـ پس آزمون).
جدول نمرات ریاضی و علوم (گروه تجربی ـ پیش آزمون).
جدول نمرات ریاضی و علوم (گروه گواه ـ پیش آزمون).
جدول نمرات ریاضی و علوم (گروه تجربی ـ پس آزمون).
جدول نمرات ریاضی و علوم (گروه گواه ـ پس آزمون).
 
 
فهرست اشكال
شكل 1ـ2. پیوستار الگوهای تلفیق (جی كوبز، ص 14).25
شكل 2ـ2ـ الگوی برنامه درسی مكعب شكل (رگ، 1997، ص 30)55
شكل 3ـ2ـ  سه خصوصیت اساسی الگوی برنامه درسی از نظر بی‌ین59
شكل 4ـ2ـ60
شكل 5ـ2ـ چرخ شش پره‌ای حمایت مضمون بوسیله حوزه‌های دیسپلینی مختلف62
شكل 6ـ2ـ64
شكل 7ـ2ـ سفر (دریك، 1993، ص 7)66
شكل 8ـ2ـ الگوی تلفیق برنامه درسی بریدی (1997)67
 
 
 
 
 

دانلود نقش تلفیق در برنامه‌های درسی پایه اول ابتدائی و ارائه یك الگوی راهنما جهت تدوین برنامه‌های درسی مبتنی بر رویكرد تلفیقی

مقاله ترجمه شده "تأثیرات اقتضائی عدم قطعیت محیطی بر ارتباط بین یکپارچگی زنجیرة تأمین و عملکرد عملی

عنوان انگلیسی مقاله: 

The contingency effects of environmental uncertainty on the relationship between supply chain integration and operational performance

عنوان فارسی مقاله: 

تأثیرات اقتضائی عدم قطعیت محیطی بر ارتباط بین یکپارچگی زنجیرة تأمین و عملکرد عملیاتی

 

فرمت فایل ترجمه شده: WORD (قابل ویرایش)

تعداد صفحات فایل ترجمه شده: 16

 

 

دانلود - 8000 تومان

قالب آماده پاورپوينت

دانلود قالب‌هاي زيباي پاورپوينت 

دانلود - 2000 تومان

راهنمای سفر و خرید تور ارزان آنتالیا

راهنمای سفر و خرید تور ارزان آنتالیا

يکي از بنادر وشهرهاي مهم ترکيه آنتاليا است که به عنوان بهشت گردشگري توصيف مي شود.آنتاليا? در مکاني طبيعي و زيبا واقع شده است.کوههاي توروس پوشيده از درختان کاج درياي شفاف راکنار زده و به سواحل صخرهاي زيبا وخليج هاي پنهان شکل داده است. در اين مناطق? مراکز تاريخي مهمي وجود دارد که زيستگاه و حوش و گياهان مختلف است و در حال حاضر منطقه حفاظت شده به شمار مي رود. آنتاليا مي تواند تصوير کاملي از يک سفر خيال انگيز را بسازد.آنتاليا پايتخت توريستي ترکيه به شمار مي رود و مردم مهمان نواز آن? هميشه آماده پذيرايي از گردشگران هستند. منطقه اصلي توريستي مديترانه?منطقه زيباي آنتاليا است.

طول ساحل هاي آنتاليا با در نظر گرفتن ناهمواريهايش 650 کيلومتر و طول مستقيمش 500کيلومتر مي باشد عمق دريا در بخش هاي غربي ساحل آنتاليا به خاطر شيب تند کوههاي مشرف به اين قسمت ها بيشتر مي باشد.

استان آنتاليا يکي از ?? استان ترکيه است. مرکز آن شهر آنتاليا است. معناي لغوي آنتاليا، سرزمين آتالوس مي باشد و در زمان آتالوس دوم بنا شده است. اين شهر پس از پايان پادشاهي «برقها»براي مدتي مستقل بوده و بعدها هم به دست دزدها افتاده است. در سال 77 قبل از ميلاد اين شهر توسط فرمانده سرويلميوس ايسائوريکوس ضميمه خاک روم گشت.

در سال 67 قبل از ميلاد به عنوان پايگاه اصلي نيروي دريايي يوپمئيوس درآمده بوده است. زيارت هادريانوس از اين شهر باعث پيشرفت آن شد(130 بعد از ميلاد). اين شهر در زمان بيزانسها مرکز کليساي جامع بوده و نامش آتالئيا بوده و بعد از تصرف ترکها پيشرفت بزرگي داشته است.  

× بهترين زمان سفر به آنتاليا

آنتاليا داراي آب و هواي خاص مديترانه اي است با تابستانهاي آفتابي و زمستانهاي معتدل. از اواسط آوريل تا نوامبر (فروردين تا آبان) براي شنا مناسب است. متوسط دماي هوا در تابستان 28 درجه سانتي گراد و دماي آب 27 درجه سانتي گراد است. در حدود 300 روز در آنتاليا براي شنا مناسب است. اگر باران را دوست داريد و از راه رفتن در زير باران لذت مي بريد مي توانيد در ماه آوريل می توانید به تور آنتاليا  بروید و از رنگين کمانهايي که در بعد از ظهر روزهاي باراني ايجاد ميشود لذت ببريد.

× ديدنيهاي آنتاليا

کاله ايچي به شهر قديمي آنتاليا معروف است که توسط رومي ها بنا گرديد و با ديوارهاي بلند که به دريا ختم شده محاصره و تحت حفاظت بوده است.

بندر قديم

 بندر قديم آنتاليا در گذشته يک خليج کوچک بوده که دور آن قلعه بوده و در دوران سلجوقيان ساخته شده. اين بندر امروزه به عنوان گردشگاه از آن استفاده ميشود و فقط لنگرگاه قايقهاي تفريحي است. خانه هاي قلعه امروزه بدون تغيير بازسازي شده و باعناوين مراکز تفريحي و پانسيون در خدمت جهانگردان قرار دارد

برج ساعت

در گذشته 80 برج در دور شهر آنتاليا قرار داشته که اکنون از همه آنها فقط يک برج ساعت مانده ميدان کاله کاپيسي بعنوان سمبل صلابت و پايداري جاي خود را در اين شهر قديمي حفظ کرده است.

Yiyli Minare(ييولي مناره)

در مرکز شهر آنتاليا قرار دارد مناره مسجد اعظمي است که سلطان سلجوقي علاءالدين کيقباد در سال 1230 از کليسا به مسجد تبديل کرده است. مناره شيار دار در اولين نگاه مانند يک بناي يادگاري چشم نواز است و به عوان سمبل شهر نيز مي توان آن را قبول کرد. کف اين مناره که از بناي مسجد جدا بوده و بلافاصله در کنار مسجد در ميدان کاله کاپي سي ساخته شده به شکل مربع سنگفرش شده است. به اين دليل که بدنه اش از آجر و به شکل قاچ قاچ بوده ، همچنين از هشت عدد نيم استوانه ساخته شده است به ييولي مناره مشهور شده است. تنه ضخيم مناره در سايه اين شيارها صاحب بنايي بسيار زيبا مي باشد. بدنه مناره مزين به آجرهايي سرخ با چين هايي فيروزه اي مي باشد با تور ارزان آنتالیا ، می توانید از این همیشه شگفت انگیز دیدن کنید.

Kesilk Minare (کسيک مناره)

اين اثر در واقع نمايانگر تاريخ کهن شهر که زمان رومي ها ، بيزانس ، سلجوقيان ، عثماني ها تا به امروز را شامل ميشود ، مي باشد. در قرن پنجم ميلادي از طرف بيزانس به نام مريم مقدس و به عنوان کليساي Byzantine ساخته شد و در زمان بايزديد دوم از طرف شاهزاده کورکوت تبديل به مسجد شده است.

Hadrianus Gate (دروازه هادريان)

يکي از آثار به جاي مانده از زمان روميان دروازه هادريان است. اين دروازه شامل ديوار بلندي مي باشد که قسمتي از آن به عنوان موج شکن بوده و شهر را از طوفانهاي سهمگين حفظ مي‌کرده است. دروازه هادريان در سال 1960 مرمت شده.

موزه آنتاليا

اولين موزه آنتاليا در سال 1922 با جمع آوري آثار تاريخي از گوشه و کنار آنتاليا در مسجد علاء الدين تشکيل شد و با انتقال اين اثرها به ييولي مناره و کليه اش (دارالفنون) در سال 1937 براي بازديد عموم حاضر شد و در سال 1972 در بناي فعلي اش شروع به فعاليت نمود. اين موزه در سال 1988 برنده جايزه ويژه شوراي عالي اروپا شد. اين موزه از 13 سالن نمايش، بخش کودکان و حياط نمايش تشکيل شده و آثار تاريخي منطقه با توجه به دوره هاي تاريخي در اين مکان به نمايش درآمده است

عید نوروز مبارک

عید نوروز مبارک

عید نوروز مبارک

مینیسک (غضروف نیمه هلالی مفصل زانو)

مینیسک (غضروف نیمه هلالی مفصل زانو)

در این حالت زانو متورم شده و شدیدا درد می کند . بنابراین مینیسک داخلی پاره یا جابجا شده است . مینیسک را می توان جا انداخت ، اما غالبا باید آن را برداشت . عمل جراحی مینیسک به پنج هفته استراحت نیاز دارد . آسیب دیدگی های دیگری نیز برای فوتبالیست ها پیش می آید که بسیار شدید هستند و بازیکن را وادار می کنند که جند ماه استراحت کند . فوتبالیستی که بازی نمی کند نباید خود را منزوی کند . آسیب دیدگی او جزئی از مسابقه است و برای تمام بازیکنان اتفاق می افتد .
آسیب دیدگی بر دونوع است : آسیب دیدگی بر اثر ضربه ناگهانی و آسیب دیدگی بر اثر غفلت . نوع اول متاسفانه اجتناب ناپذیر است ، زیرا اتفاقی است و بازیکن مسئول نیست .
نوع دوم مربوط به رعایت سلامتی و اهمیت دادن به آن از سوی فوتبالیست است . کسی که تمرینات معمول خود را انجام نمی دهد ، یا خود را گرم نکرده بازی می کند ، بیشتر از یک بازیکن آماده در معرض آسیب دیدگی قرار می گیرد .
هنگامی که کمترین علامت ظاهر می شود ، تردید نکنید و به سراغ دکتر یا فیزیوتراپ باشگاه بروید . سلامتی شما محرک اصلی ویژگی های تکنیکی و بدنی شما است . اگر از سلامتی خود مراقبت نکنید ، دیر یا زود خود را عصا به دست خواهید دید . هرچه عمر بدن بیشتر باشد ، آسیب دیدگی بیشتر است ، خصوصا اگر بازیکن قبلا به طور مرتب تمرین نمی کرده است . هرگز بدون گرم کردن خود بازی را آغاز نکنید . بدن سرد در برابر ضربات نمی تواند مقاومت کند .
مراقبت از سلامتی و پیش گیری از مصدومیت در فوتبال غالبا با یک ماساژ خوب تامین می شود . اما در این مورد هر کاری را انجام ندهید .

آسیب های مفصل زانو در زمره شایعترین ضایعات مفاصل محیطی هستند . ساختمان زانو به صورتی است که انتقال نیروهای حاصل از ایستادن ،راه رفتن و... را ممکن می سازد و بدن را قادر به تحمل فشارهای شدید ناشی از حرکات مختلف می کند . هنگام راه رفتن ، زانو در هر گام فشاری معادل سه برابر وزن بدن را تحمل می کند . کوهنوردانی که مجبور به کوله کشی های سنگین هستند فشار فوق العاده شدیدی را بر زانوها ی خود وارد می آورند . و هنگام انجام دادن یکسری فعالیتهای ورزشی ، مفاصل زانو تحت فشارهای ناگهانی و بسیار شدید قرار می گیرند . این فشارهای ناگهانی و بسیار شدید مفاصل زانو را مستعد وارد آمدن آسیبهای جدی می کنند .

از عواملی که به مفصل زانو آسیب می رسانند دو عامل از همه شایع تر است :

1_ ضربه (تروما )

2_ استفاده نادرست و مفرط از مفصل

1_ در ضایعات ناشی از ضربه نظیر چرخشهای ناگهانی زانو در حین راه رفتن ، سقوط از پلکان ، افتادن روی زمین ، تصادفات و برخورد در حین فعالیتهای ورزشی عامل ایجاد ضایعات زانو هستند . این گروه طیف وسیعی از آسیب ها از جمله کشیدگی خفیف رباطها تا پارگی کامل آنها ، پارگی مینیسک و شکستگی استخوانها را شامل می شود . مهمترین نشانه های ضایعات مذکور ، درد ، تورم و محدودیت حرکات زانو است .

اقتصاد و نرخ تورم ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی

اقتصاد و نرخ تورم ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی

اقتصاد ایران در سال 1357 که رهبران انقلاب اسلامی، عهده دار اداره ی کشور شدند از کاستیها و نابسامانیهای فراوانی برخوردار بود، از جمله: نابرابری چشم گیر در توزیع درآمد ملی، دیوان سالاری ناکارآمد، شکاف فاحش میان شهر و روستا، وابستگی شدید اقتصاد به کارتلها و انحصارهای خارجی، ساختار وابسته ی تجارت خارجی، وابستگی شدید دولت به بودجه ی دولتی، سیطره ی سیاسی و اقتصادی بیگانگان بر سیاستهای اقتصادی و تجاری، تخریب کشاورزی و نیاز روز افزون کشور به واردات مواد غذایی و محصولات مصرفی و در یک کلام، نابودی زیر ساختهای اقتصادی، صنعت و کشاورزی کشور.

با پیروزی انقلاب اسلامی، کاستیها و مشکلات دیگری بر امور فوق افزوده شد که باید آنها را عوارض اجتناب ناپذیر ناشی از انقلاب دانست مانند:

درهم ریختگی ناشی از فرار یا حذف مدیران پیشین و کم تجربه بودن مدیران جدید، ابهام در مالکیتها، بی اعتباری ضوابط و معیارهای قدیم بدون امکان جایگزینی ضابطه های جدید، فروپاشی یا تزلزل نهادهای قبلی، قطع بسیاری از پیوندهای بین المللی مؤثر در امور اقتصادی، بی آنکه بتوان به طور فوری برای آن جایگزینی پیدا کرد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ساختار وابسته اقتصاد کشور، چهره واقعی خود را نمایان ساخت. ورشکستگی نظام بانکی به علت پرداخت بی رویه اعتبارات و خروج سرمایه از کشور، نخستین واکنش قابل پیش بینی اقتصاد بیمار و وابسته بود.سرمایه داران وابسته با احساس ناامنی، به فروش سرمایه های منقول و غیر منقول خود پرداختند و مؤسسات تولیدی را به تعطیلی کشاندند. تحریم اقتصادی آمریکا و دیگر کشورهای غربی، مشکلات پس از پیروزی انقلاب را تشدید کرد و اقتصاد وابسته را از دو سو زیر فشار قرار داد، از یکسو نفت ایران بدون خریدار ماند و درآمد نفتی کشور از 18 میلیارد دلار در سال 1358 به 11 میلیارد دلار در سال 1359 کاهی یافت. از سوی دیگر با عدم تأمین به موقع مواد اولیه، قطعات و ماشین آلات مورد نیاز، صنایع وابسته ضربه سختی خوردند.کمبود کالا، سرمایه های تجاری را فعال کرد. انتقال سرمایه های تولیدی از بخش کشاوزی، صنعت و ساختمان به بخش خدمات (عمدتا توزیع کالا)، افزایش شدید و کاذب قیمتها را پدید آورد.

روند افزایش قیمتها بیش از پیش، سودآوری بخش تجارت و دستگردانی کالا را به اثبات رساند، به ویژه آنکه در فعالیت، فرار از پرداخت مالیات، با توجه به قوانین مالیاتی و تشکیلات و فرهنگ مالیاتی موجود، به سادگی امکان پذیر بود. با انتقال سرمایه های بزرگ و کوچک به این بخش، فاصله تولید و واردات کالا نسبت به میزان مصرف، فزونی یافت و به طور کلی امور یاد شده اقتصاد کشور را به طور ملموس تحت تأثیر قرار داد.

ارز و کاربرد آن در بازار پول

ارز و کاربرد آن در بازار پول

هنگامی که صادرات کالاها، صادرات خدمات و سرمایه گذاری خارجیان در داخل یک کشور بیشتر از واردات کالا، واردات خدمات و سرمایه گذاری در خارج از کشور باشد، کشور مربوطه با مازاد تراز ارزی مواجه خواهد شد - بسیاری از اقتصاددانان، مازاد تجارت خارجی را موتور رشد اقتصاد کشورها معرفی کرده اند، زیرا در صورت رونق تجارت خارجی و حصول مازاد تجاری، زمینه گسترش بازار داخلی، افزایش کارایی، ارتقای سطح کیفیت کالاها و در نهایت رشد تولید فراهم می شود
افراد و شرکت ها در سبد دارایی ها و بدهی های خود انواع ریسک ها از جمله ریسک نوسانات نرخ ارز را در نظر دارند و سعی می کنند با کمترین ریسک، بیشترین سود را نصیب خود کنند
- بازار ارز تنها بازاری در سطح جهان است که در آن شب و روز و تعطیلی معنا و مفهومی ندارد، زیرا به دلیل جهانی بودن نرخ آن و وجود نوسانات نرخ ارز، در هر لحظه خرید و فروشی صورت می گیرد
مقدمه
تقریباً همه نیازهای انسان های اولیه در محیط خانوادگی تأمین می شد، اما با رشد جوامع و شروع زندگی اجتماعی، نیاز به استفاده از تولیدات دیگران احساس شد. به طوری که افراد، محصولات و تولیدات خود را با محصولات و تولیدات به دست آمده به وسیله دیگران معاوضه می کردند. با اختراع پول، این مبادلات سیری صعودی یافت و مراودات تجاری بین ملل نیز آسان تر شد، به طوری که امروزه کمترین کشوری را می توان یافت که کلیه نیازهای خود را در داخل تأمین کند. زیرا به دلیل تنوع منابع طبیعی یا پیشرفت فن آوری، کشورها از قابلیت های گوناگونی برای تولید کالاها و ارایه خدمات برخوردار شدند. از این رو رشد و توسعه فزاینده تجارت جهانی در چند دهه اخیر سبب تغییرات گسترده ای در روابط تجاری بین ملل مختلف شده است، به نحوی که شیوه نوین خرید و فروش بین المللی جایگزین روش سنتی شده و استفاده از پول بیگانه (ارز) به جزئی لاینفک ازاین مبادلات تبدیل شده است. به این دلیل کسب درآمدهای ارزی از مهمترین برنامه های اقتصادی کشورها به شمار می رود. از طرف دیگر واژه برنامه ریزی برای کسب درآمدهای ارزی مستلزم درک اهمیت ارز در اقتصاد ملی، نحوه تبدیل پذیری پول های بیگانه به پول ملی و نقش بانک ها در بازار ارز با توجه به ریسک نوسانات نرخ ارز است .

اقتصاد خاکستری

اقتصاد خاکستری

از ویژگی های اقتصاد ایران حجم گسترده اقتصاد زیرزمینی آن است. اقتصاد زیرزمینی که با عبارات دیگری چون «غیررسمی»، «موازی»، «ثبت نشده»، «خاکستری» و عبارات دیگر نیز از آن نام برده می شود، فعالیت هایی را شامل می شود که هم به صورت قانونی و هم غیرقانونی از پرداخت مالیات معاف هستند. این فعالیت ها در فهرست تولید ناخالص داخلی (GDP) ثبت نمی شوند. حجم اقتصاد زیرزمینی هر کشور معمولاً به میزان پیچیدگی سیستم مالیاتی آن، اجبار شهروندان به پرداخت مالیات، شدت حقوق کیفری، قابل اجرا بودن مقررات و قوانین اقتصادی و تحمل جامعه در برابر فساد مسئولان و دستگاه های اجرایی بستگی دارد. البته ایران تنها کشور گرفتار در این دوگانگی اقتصادی نیست، اما آنچه اقتصاد زیرزمینی ایران را از سایر کشورها متمایز می کند، ماهیت این نوع اقتصاد است . اقتصاد زیرزمینی ایران یک انحراف نیست بلکه انشعابی طبیعی از ساختار سیاسی منحصر به فرد آن است .

بر خلاف دموکراسی های لیبرال که در آن فعالیت های ثبت نشده اقتصادی زیر ذره بین قرار دارند و با این حلقه قانونی اقتصاد با جدیت برخورد می شود، در ایران مسئولان سیاسی و قضایی با نشان دادن صبر وتحمل این نوع فعالیت ها را نادیده می گیرند .
در شرایطی که مطبوعات به صورت گسترده به این فعالیت ها اشاره کرده و گروههای سیاسی نیز علناً درباره وجود اقتصاد زیرزمینی ابراز نگرانی می کنند، اما به ندرت با چنین فعالیت هایی برخورد شده است .

مشارکت والدین دانش آموزان در امور مدرسه

مقدمه

نقش و جایگاه مدرسه به‌عنوان مهمترین شاخص جهت آموزش و پرورش و موفقیت دانش‌آموزان انکار ناپذیر و حیاتی است. اما نمی‌توان جایگاه والدین و ضرورت مشارکت آنها در آموزش و پرورش و موفقیت کودکان را نیز نادیده گرفت؛ نقشی حیاتی و تأثیر‌گذار که بی‌شک بدون مشارکت والدین بخشی از اهداف آموزشی و پرورشی ناکام مانده و کودکان نیمی از آموزش‌های لازم را دریافت نمی‌کنند. ارتباط مستمر و جدی والدین با مسئو لین مدرسه و برگزاری جلسات متعدد در جهت بررسی مسائل و مشکلات دانش آموزان و کمک در رفع و حل آنها تا حد زیادی در پیشبرد اهداف آموزشی موثر میباشد.

چکیده

پژوهشگران دپارتمان آموزش و علوم تربیتی دانشگاه میشیگان و دپارتمان آموزش و علوم تربیتی دانشگاه جان‌هاپکینز، مواردی را به عنوان نکات کلیدی برای برقراری ارتباط بیشتر و بهتر والدین و اولیای مدرسه و والدین و کودکان ارائه کرده‌اند که با آنها آشنا می‌شویم.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد دانش‌آموزان 70درصد از زمان مفید خود را خارج از منزل و عمدتاً در مدرسه و یا در مراکز آموزشی- تفریحی می‌گذرانند که این رقم خود به تنهایی گویای اهمیت برنامه‌ریزی درست برای آموزش و پرورش دانش‌آموزان است.

یکی از نکاتی که بسیاری از پژوهشگران علوم تربیتی بر آن اتّفاق نظر دارند، آموزش بر مبنای برنامه‌ریزی صحیح و از سنّ پایین است. از طرفی بخش عمده‌ای از آموزش نیز در منزل به اجرا در می‌آید؛ به عبارتی والدین خواسته یا ناخواسته تکمیل کننده و یا مختل کننده آموزش‌های ارائه شده در مدرسه هستند، بنابراین والدین نیز به همان اندازه و یا شاید در مواردی بیشتر از اولیاء مدرسه در آموزش و پرورش کودکان دخیل هستند و این یکی از دلایل و لزوم تسلّط والدین بر مسائل درسی و لزوم ارتباط مستمر آنها با مدرسه فرزندشان است.

حضور والدین

قریب به اتفاق پژوهشگران بر این باورند که والدین نقش مهمی در روند فراگیری و آموزش و پرورش دانش‌آموزان داشته و ارتباط آنها با اولیاء مدرسه یکی از واجبات امر آموزش است، بنابراین معتقدند که:

1- عدم حضور والدین و ارتباط مستمر آنها با اولیاء مدرسه یکی از بزرگترین معضلات آموزشی و موثر‌ترین عامل جهت ایجاد اختلال در روند آموزش است.

2- پژوهش‌ها نشان می‌دهد ارتباط مستمر اولیاء دانش‌آموزان با اولیاء مدرسه اثرات مثبتی به این شرح به‌‌دنبال دارد:

الف/افزایش موفقیّت تحصیلی دانش آموزان با کسب نمرات بالا، موفقیت در آزمون‌های مختلف به ویژه آزمون‌های سنجش هوش و استعداد تحصیلی و در نهایت رشد و بالندگی شخصیّتی دانش‌آموز.

ب/علاقه به درس و مدرسه و توجّه دقیق به مسائل آموزشی- تربیتی از سوی دانش‌آموز.

ج/افزایش چشمگیر انگیزه دانش‌آموز برای فراگیری مباحث درسی و به‌دنبال آن کاهش خطر ترک تحصیل دانش آموز.

فال حافظ از گذشته تا امروز

فال حافظ از گذشته تا امروز

فال در لغت به معنای طالع، بخت و نیز پیشگویی و عاقبت بینی است . کلمه ای عربی است و در فارسی یعنی شگون، هم در معنای خوب و هم در معنای بد. فال گرفتن یعنی اطلاعات از ناشناخته ها؛ و در عربی به فال خوب زدن، «تفأل» و به فال بد زدن «طیره» می گویند. در فارسی، فال خوب زدن را «مروا» و فال بد زدن را «مرغوا » گویند که از دو کلمه «مرغ» و «آوا» تشکیل شده است. ایرانیان با آواز و جهت حرکت پرندگان فال می زده اند؛ مثلاً با دیدن عقاب به عقوبت و هدهد به هدایت پی می برده اند .

در اسلام و در حدیث آمده است که پیامبر گرامی اسلام (ص)، فال نیکو زدن را توصیه می فرموده اند و طیره را مکروه دانسته اند، به علت اینکه طیره مایه ناامیدی، بدبینی و بدگمانی بوده و در مقابل، فال نیکو و خوب، نشانه امیدواری و کامروایی در زندگی است. در اسلام استخاره یعنی طلب خیره (بر وزن جیره) به معنای با خدا مشورت کردن و طلب تقدیر خیر کردن رواج داشته است .

مردم ایران اقبال بسیار زیادی به دیوان اشعار حافظ نشان داده اند، چرا که حافظ را «لسان الغیب» و حافظ کل قرآن، و از سویی این دفتر شعر را برگرفته از اسرار قرآن و وی را واقف بر گنجهای پنهان الهی می دانند. خودش می گوید :

به ناامیدی از این در مرو بزن فالی

بود که قرعه دولت به نام ما افتد

یا در جایی دیگر :

از غم هجر مکن ناله و فریاد که دوش

زده ام فالی و فریادرسی می آید

▪ آیا مشخص است که اولین فال چگونه و کی از دیوان حافظ گرفته شد؟

نخستین فال دقیقاً ساعاتی پس از مرگ حافظ گرفته شد. ادوارد براون در جلد سوم «تاریخ ادبیات ایران» اشاره داشته است که پس از فوت حافظ، عده ای که کلام وی را قلب کرده بودند، او را تکفیر و از دفن او در گورستان مصلی جلوگیری کردند. برای حل مشکل تصمیم گرفتند با تفأل از کلام خود حافظ راهنمایی بگیرند و پس از آنکه کلیه غزلهای حافظ را نوشته و در سبدی ریختند، کودکی تفألی می زند و غزل شماره 82 می آید، که به طرز عجیب و باور نکردنی پاسخ جماعت ریاکار را می دهد و گفته اند که از آن روز به وی لقب لسان الغیب داده اند، غزل شگفت انگیز چنین است :

بررسی رویکردهای موضوعی زبان طبیعی

بررسی رویکردهای موضوعی زبان طبیعی

چکیده

در این پژوهش کاربردی که با استفاده از تحلیل محتوا انجام شده است، کارایی دو رویکرد جستجوی موضوعی: زبان طبیعی و واژگان کنترل شده با استفاده از معیارهای ربط، دقت، بازیافت و ریزش کاذب، در دو پایگاه کتابشناختی پیوسته (کتابخانه کنگره و اریک) مقایسه شده است. سی عنوان مربوط به موضوعات کتابخانه، کتابداری و اطلاع‌رسانی به صورت تصادفی انتخاب شدند. برای هر عنوان راهبردهای جستجوی زبان طبیعی و کنترل شده به دست آمد. پس از انجام جستجوها و ارزیابی ربط پیشینه‌های حاصل، دقت، بازیافت و ریزش کاذب در دو رویکرد مذکور با هم مقایسه گردید.

نتایج نشان می‌دهد بازیافت رویکرد جستجوی زبان طبیعی در هر دو پایگاه بیش از رویکرد موضوعی کنترل شده می باشد. دقت رویکرد زبان طبیعی در پایگاه اریک بیش از کنترل شده می‌باشد اما، در فهرست پیوسته کتابخانه کنگره تفاوتی معنادار مشاهده نشد. رویکرد زبان طبیعی در پایگاه اریک ریزش کاذب کمتری به همراه داشته است، در حالی که در فهرست کتابخانه کنگره تفاوت معنادار نیست. پیشنهاد تحقیق حاضر این است که برای کسب نتایج جامع در جستجوهای موضوعی در پایگاههای کتابشناختی پیوسته، ترکیبی از دو رویکرد زبان طبیعی و کنترل شده مورد استفاده قرار گیرد. برای انجام جستجوهایی که جامعیت نتایج حاصل از آنها اهمیت چندانی ندارد و هدف، به دست آوردن تعدادی پیشینه مربوط است، رویکرد زبان طبیعی مزیت بیشتری دارد.

کلیدواژه‌ها: جستجوی موضوعی، زبان طبیعی، واژگان کنترل شده.

مقدمه

پیشرفت و گسترش فناوری اطلاعات، به ایجاد نظامهای اطلاعاتی پیچیده سرعت می‌بخشد. در چنین نظامهایی بخش عمده‌ای از جستجوهای پیوسته را جستجوهای موضوعی تشکیل می‌دهند، اما بسیاری از کاربران این نظام‌ها با وجود آشنایی پایه با فنون جستجو، از روشهای مناسب برای جستجوی مؤثر اطلاعات مربوط مطلع نیستند. در واقع، اهمیت دستیابی موضوعی، بیش از صد سال پیش وقتی کاتر [3] اهداف فهرست را بیان کرد، روشن شد. کاتر معتقد بود فهرست باید به افراد برای یافتن کتابی که موضوع آن مشخص است کمک کند و همچنین به استفاده‌کنندگان نشان دهد که کتابخانه در مورد یک موضوع خاص، چه منابعی را در اختیار دارد ( هوفمن [4]، 2001).

اهمیت حفظ و گسترش زبان فارسی

اهمیت حفظ و گسترش زبان فارسی

میدان عمل زبان را نه تنها در ایجاد ارتباط مابین انسانها که همچنین در قابلیت ایجاد امکان برای اندیشیدن، شکل گیری شخصیت، ساخت هویت فردی و اجتماعی، ایجاد فرهنگ و در نهایت شکل دهی به مفهوم اجتماع انسانی ِ متحول شده به یک جامعهء مشخص باید در نظر گرفت .
زبان پدیده‌ای متحول و زنده است که دائمأ در حال بازسازی خویش می‌باشد. دلیل آن نیز روشن است؛ این پدیده بر بستر وجود زندهء انسانی و ارتباطات و گسترهء عمل اجتماعی حرکت می‌کند، در نتیجه در یک رابطهء دائمی با بستر خویش متأثر از دیالکتیک تکامل و قوانین حاکم بر حرکت جامعه است .
بر اساس آنچه آمد، اکنون باید دید چه عواملی در تکامل زبان و ظرفیتهای بیانی آن و همچنین شکل ادای آن موثرند؟ همچنین چه عواملی ضامن بقای یک زبان و یا فنای تدریجی آن هستند؟

ابتدا به پرسش اول می پردازیم :
بر ‍پایهء رابطهء نسبتأ مستقیمی که بین سطح تکامل اجتماعی انسان و تکامل زبان وجود دارد، اولین عامل مرکب رشد زبان میزان رشد مدنیت و طبیعتأ قدمت آن است. گسترش و سطح پیچیدگی رابطهء اقتصادی، علمی، فرهنگی و... مستقیمأ زبان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و آنرا پیچیده و کامل می‌کند. این سطح پیشرفت سطح اندیشه ورزی را نیز بدنبال خود ارتقاء می‌دهد و متقابلأ ارتقاء سطح اندیشه ورزی منجر به تکامل روابط انسانی و ارتقاء سطح دانش اجتماعی و علوم در عرصه‌های مختلف می‌شود. البته این روند یک روند ثابت در یک سطح و در همهء عرصه‌ها به یک میزان نیست، بلکه می‌تواند تحت تأثیر عوامل بسیاری همچون تحولات سیاسی، وقایع طبیعی، وقوع جنگها و نابودی تمدنها و از همه مهمتر هدایت آگاهانهء زبان توسط انسان قرار گیرد و در امر پیشرفت خلل وارد کرده یا آنرا منحرف سازد و مسیری منحنی را به آن تحمیل کند و یا حتی آنرا متوقف سازد !

و اما چرا مدنیت را اولین عامل رشد زبان دانستیم؟
حقیقت اینستکه زبان تا پیش از وارد شدن انسان به عرصهء زندگی شهری محدود به دخالت در حوزهء رفع نیازهای سادهء روزانه همچون تأمین غذا، پوشاک و سر پناه و همچنین رفع نیازهای عاطفی و در نهایت تفکر در حوزهء وقایع طبیعی بوده است و طبیعتأ انسان غارنشین و یا پراکنده در جنگلها در همان سطحی به توانائیهای زبان پی برده بوده که زندگی او ایجاب می‌کرده است. طبیعی ست که اگر این انسان اندیشه فلسفی نیز داشته است، این اندیشهء فلسفی و زبان و وا‍ژگانی که در این رابطه بکار می‌رفته است نیز در همان محدودهء دانستنی‌های وی از جهان پیرامونش بوده است. در این فلسفه اثری از سیاهچاله و نقش آن در شکل گیری کهکشانها و رابطهء آن با تعریف هستی و دگردیسی آن وجود ندارد ! پس طبیعتأ زبان نیز نه نیاز به تأمین واژه تازه داشته و نه این واژهء تازه قادر به ایجاد مفاهیم جدید بوده است که در نهایت قادر به تکامل زبان شود . ساده بگویم، باید به وجود سیاهچاله پی برده شود تا بتوان برای آن واژه ای برگزید و سپس با وارد کردن این واژه در شبکهء روابط تحلیلی مغز و واژه مفهومهای دیگر نوعی از اندیشه را پروراند! از این گذرگاه است که دوران بلوغ زبان طی می‌شود و به شاهراه تکامل می‌رسد، اما در آن متوقف نمی‌شود که هستی اش اگر چه با سرعتی کمتر اما با ژرفائی بیشتر تداوم می‌یابد و به بیان پیچیدگیها توانا می‌شود . از دیدگاه نظری ظرفیت بیانی تقریبأ همهء زبانها در بیان عاطفی و حالات انسانی یکسان است. هر چند در شکل بیان طبیعتأ با توجه به شکل گیری روابط نو ممکن است برخی نسبت به برخی دیگر از عمق بیشتر برخوردار باشند، اما این قضیه (ظرفیت بیانی)‌ در حوزهء علوم صادق نیست !

اهمیت آب در روند توسعه کشورها

اهمیت آب در روند توسعه کشورها

اهمیت آب در روند توسعه کشورها

و جعلنا من الماء کل شیء حیّ  ( سوره انبیاء آیه 30)

یکی از راه های توسعه کشورها و حرکت آن ها به سوی تمدن و رفاه عمومی، استفاده بهینه و کارا از منابع طبیعی و خدادادی است. اگر کشوری بخواهد با کاروان تمدن و توسعه علمی حرکت کند ناچار است از منابع طبیعی خود استفاده لازم و مطلوب را بنماید. یکی از منابع بسیار مهم و حیاتی که در زندگی روز مره انسان ها و کشورها و تداوم تولیدات نقش فوق العاده دارد، منابع آبی است. اگر از این ماده حیاتی که خداوند به صورت مجانی و احیانا بی هزینه در خدمت انسان ها قرار داده است، استفاده مطلوب شود، بسیاری از مشکلات کشورها حل خواهد شد. اصولا انسان بگونه ای به این ماده حیاتی وابسته است که حتی قادر نیست یک روز بدون آن زندگی کند بلکه زندگی در طول دوازده ساعت بدون آب با مشکل روبرو می شود. لذا خداوند سبحان در مورد اهمیت و نقش آب در زندگی موجودات می فرماید: ما حیات و زنده بودن موجودات را بواسطه آب قرار دادیم.

آب چیست ؟

آب ماده ای فراوان در کره زمین است که  به شکل های مختلفی همچون دریا ، باران، رودخانه و... دیده می‌شود و دو سوم کره زمین را آب تشکیل می دهد ولی تنها دو درصد از این آبها آب شیرین می باشد.  آب در چرخه خود ، مرتباً از حالتی به حالت دیگر تبدیل می‌شود، اما از بین نمی‌رود. آب اشکال مختلف بخود می گیرد؛ باران، برف، تگرگ، یخ، شبنم و مه. تنها ماده که دارای سه حالت، انجماد، میعان و گاز است، این ماده حیاتی است

فرمول شیمیایی آب

آب نوعی ماده مرکب است که از دو عنصر اکسیژن و هیدروژن ساخته شده است. از ترکیب دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن، یک مولکول آب بوجود می‌آید. یک قطره آب دارای تعداد بی شماری مولکول آب می‌باشد .

بیهقی

   بیهقی

بیهقی به سال 385 ه. ق در ده حارث آباد بیهق (سبزوار قدیم) کودکی به جهان آمد که نامش را ابوالفضل محمد نهادند. پدر که حسین نامیده می‏شد، کودک را به سالهای نخستین در قصبه بیهق و سپس، در شهر نیشابور به دانش‏اندوزی گماشت. ابوالفضل که از دریافت و هوشمندی ویژه‏ای برخوردار بود و به کار نویسندگی عشق می‏ورزید، در جوانی از نشابور به غزنین رفته (حدود 412 هـ.ق)، جذب کار دیوانی گردید و با شایستگی و استعدادی که داشت به زودی به دستیاری خواجه ابونصر مشکان گزیده شد که صاحب دیوان رسالت محمود غزنوی بود و خود از دبیران نام‏آور روزگار. این استاد تا هنگام مرگ لحظه‏ای بیهقی را از خود جدا نساخت و چندان گرامی و نزدیکش می‏داشت که حتی نهفته‏ترین اسرار دستگاه غزنویان را نیز با وی در میان می‏نهاد، و این خود بعدها کارمایه گرانبهایی برای تاریخ بیهقی گردید، چنانکه رویدادهایی را که خود شاهد و ناظر نبوده از قول استاد فرزانه خویش نقل کرده که پیوسته «در میان کار» بوده است و در درستی و خرد بی‏همتا.
پس از محمود، بیهقی در پادشاهی کوتاه مدت امیر محمد (پسر کهتر محمود) دبیر دیوان رسالت بود و شاهد دولت مستعجل وی؛ و آنگاه که ستاره اقبال مسعود درخشیدن گرفت، نظاره‏گر لحظه به لحظه اوج و فرود زندگانی او بود، و هم از این تماشای عبرت انگیز است که تاریخ خویش را چونان روزشمار زندگی این پادشاه و آیینه تمام نمای دوران وی فراهم آورده است. پس از در گذشت بونصر مشکان (431 هـ.ق) سلطان مسعود، بیهقی را برای جانشین استاد از هر جهت شایسته ولی«سخت جوان» دانسته ــ هر چند که وی در این هنگام چهل و شش ساله بوده است ـــ از این رو بو سهل زوزنی سالخورده را جایگزین آن آزادمرد کرد و بیهقی را بر شغل پیشین نگاه داشت. ناخشنودی بیهقی از همکاری با این رئیس بدنهاد، در کتاب وی منعکس است، تا آنجا که تصمیم به استعفا گرفته است، ولی سلطان مسعود او را به پشتیبانی خود دلگرم کرده و به ادامه کار واداشته است.
پس از کشته شدن مسعود (432 هـ.ق) بیهقی همچون میراثی گرانبها، پیرایه دستگاه پادشاهی فرزند وی (مودود) گردید، و پس از آنکه نوبت فرمانروایی به عبدالرشید ـ پسر دیگری از محمود غزنوی ـ رسید، بیهقی چندان در کوره روزگار گداخته شده بود که در خور شغل خطیر صاحبدیوانی رسالت گردد. اما دیری نپایید که در اثر مخالفت و سخن چینی‏های غلام فرومایه ولی کشیده‏ای از آن سلطان، از کار بر کنار گردید، و سلطان دست این غلام را در بازداشت بیهقی و غارت خانه وی باز گذارد. بیهقی سر گذشت دردناک این دوره از زندگی خود را در تاریخ مفصل خود آورده بوده است که این بخش از نوشته‏های وی جزو قسمتهای از دست رفته کتاب است، ولی خوشبختانه عوفی در فصل نوزدهم از باب سوم «جوامع الحکایات » این داستان را نقل {به معنا} کرده است:
هنگامی که سلطان عبدالرشید غزنوی، به دست غلامی از غلامان شورشی (طغرل کافر نعمت) کشته شد (444 هـ.ق) با دگرگون شدن اوضاع، بیهقی از زندان رهایی یافت، ولی با آنکه زمان چیرگی غلام به حکومت رسیده، پنجاه روزی بیش نپاییده و به قول صاحب «تاریخ بیهق» بار دیگر «ملکبا محمودیان افتاد»، بیهقی دیگر به پذیرفتن شغل و مقام درباری گردن ننهاد و کنج عافیت گزید و گوشه‏گیری اختیار کرد.

ژان شاردن نخستین ایرانشناس فیلسوف‌

   ژان شاردن نخستین ایرانشناس فیلسوف‌

زاد وزادگاه‌
ژان‌ شاردن‌ در سال‌ 1643 م‌.، درست‌ سالی‌ که‌ لوئی‌چهاردهم‌ به‌ تخت‌ نشست‌، در شهر پاریس‌ متولد شده‌ و در همان‌ محل‌ به‌ تحصیل‌پرداخته‌ است‌. او پسر مرد جواهرسازی‌ بوده‌ که‌ در میدان‌ دوفین‌ به‌ کار مشغول‌بوده‌ است‌ و نزد همو است‌ که‌ شاردن‌ از زمان‌ کودکی‌ شناخت‌ سنگهای‌ قیمتی‌ و فن‌و هنر جواهرسازی‌ را آموخته‌ است‌
خانواده‌ی‌ شاردن‌ به‌ فرقه‌ی‌پروتستان‌ هوگِنو  تعلق‌ داشت‌ و به‌ طور کلی‌ اغلب‌ با مقامات‌ رسمی‌ فرانسوی‌و کلیسای‌ کاتولیک‌ مشکل‌ پیدا می‌کرد. به‌ همین‌ سبب‌ شاردن‌ جوان‌ علاقه‌ی‌زیادی‌ نداشت‌ تا در فرانسه‌ سکونت‌ کند و از طرف‌ دیگر شغل‌ جواهرسازی‌، میل‌دسترسی‌ به‌ سنگهای‌ قیمتی‌ و شاید نیز نوعی‌ عشق‌ به‌ شناخت‌ افقهای‌ دوردست‌، اورا متوجه‌ آسیا و هند شرقی‌ کرد. وی‌ در بیست‌ و دو سالگی‌ (1664-1665 م‌.) اولین‌سفر خود را آغاز کرد که‌ در حدود شش‌ سال‌ طول‌ کشید. در این‌ سفر، ایران‌ بیش‌ ازکشورهای‌ دیگر نظر او را جلب‌ کرد، به‌ نحوی‌ که‌ عملاً بیشتر وقت‌ خود را در این‌کشور گذراند
سفر دوم‌ شاردن‌ از 17 ماه‌ اوت‌ 1671 م‌. آغاز شد. این‌ بارزن‌ تاجری‌ به‌ نام‌ خانم‌ لسکو او را همراهی‌ می‌کرد که‌ بسیار جسور و متهور بود وبارها در مشکلات‌ راه‌ و خطرات‌ زیادی‌ که‌ بدانها روی‌ می‌آورد، به‌ شاردن‌ کمک‌می‌کرده‌ است‌. آن‌ دو در گرجستان‌ به‌ سبب‌ مزاحمت‌ طایفه‌ی‌ آنجاز چیزی‌ نمانده‌بود که‌ زندگی‌ خود را از دست‌ بدهند و شاردن‌ با تعویض‌ لباس‌، خود را به‌ صورت‌یک‌ کشیش‌ بینوای‌ فرقه‌ی‌ کاپوسین‌ درآورد و بدین‌ وسیله‌ آن‌ دو توانستند خود رانجات‌ دهند. سرانجام‌ آنها در تابستان‌ 1673 م‌. به‌ اصفهان‌ رسیدند و تا سال‌ 1677م‌. در این‌ شهر اقامت‌ کردند. عاقبت‌ شاردن‌ ایران‌ را در سال‌ 1677 م‌. برای‌همیشه‌ ترک‌ کرد و دوباره‌ دو سال‌ هم‌ در هندوستان‌ ماند و بعد، احتمالاً باکشتی‌، از راه‌ دماغه‌ی‌ کاپ‌ به‌ اروپا بازگشته‌ است‌
از طرف‌ دیگر بایدگفت‌ که‌ چون‌ شاردن‌ شدیداً به‌ تعلیمات‌ کالون‌ اعتقاد داشته‌ است‌ و از آنجا که‌مطابق‌ لایحه‌ی‌ نانت‌ که‌ در فرانسه‌ پروتستانها اجرا می‌شده‌، دیگر در این‌ کشورامکان‌ پیشرفت‌ برای‌ او نبوده‌، عملاً در سال‌ 1681 م‌. به‌ انگلستان‌ پناه‌ برده‌و مورد حمایت‌ شارل‌ دوم‌، پادشاه‌ انگلستان‌، قرار گرفته‌ است‌ و بعدها رسماً ازطرف‌ «وایت‌ هال‌» ملقب‌ به‌ عنوان‌ «سر» (آقا) شده‌ و همچنین‌ عنوان‌ «شوالیه‌ »  را کسب‌ کرده‌ است‌
شاردن‌ در انگلستان‌ که‌ دیگر آنجا را وطن‌ اصلی‌خود به‌ حساب‌ می‌آورد، با دختری‌ از منطقه‌ی‌ نورماندی‌  فرانسه‌ که‌ او هم‌ درآن‌ زمان‌ به‌ انگلستان‌ پناه‌ آورده‌ بود، ازدواج‌ کرد. شاردن‌ به‌ جز مدتی‌ که‌نماینده‌ی‌ دولت‌ انگلیس‌ در کمپانی‌ هند شرقی‌ در هلند بود، بقیه‌ی‌ سالهای‌ آخرعمر خود را در انگلستان‌ گذراند، یعنی‌ تا پنجم‌ ماه‌ ژانویه‌ 1713 م‌. که‌ درهفتاد سالگی‌ در لندن‌ فوت‌ کرد
در بعضی‌ ازمنابع‌ فرانسوی‌ احتمال‌داده‌اند که‌ شاردن‌ در قبرستان‌ چیسویک‌ (Chiswick) نزدیک‌ لندن‌ دفن‌ شده‌ باشد،ولی‌ مطابق‌ تحقیقاتی‌ که‌ نگارنده‌ (دکتر مجتهدی‌) توسط‌ دوستان‌ خود در این‌زمینه‌ انجام‌ داده‌، معلوم‌ شد که‌ چنین‌ نیست‌. لوح‌ یادبود رسمی‌ شاردن‌ که‌جنبه‌ی‌ تجلیل‌ از او دارد در کلیسای‌ عظیم‌ وست‌ مینیستر (Westminster Abbey) لندن‌ نصب‌ شده‌ است‌ و در کتابچه‌ی‌ راهنمای‌ رسمی‌ کلیسا (چاپ‌ 1997 م‌ .) درباره‌ی‌ او (ص‌ 17) شرح‌ مختصری‌ آورده‌ شده‌ است‌. ظاهراً جسد او در آلبانی‌حومه‌ی‌ نیویورک‌ دفن‌ شده‌ است‌، البته‌ معلوم‌ نیست‌ چرا و چگونه‌ جسد را به‌آمریکا برده‌اند. بر نگارنده‌ لازم‌ است‌ که‌ در اینجا از خانم‌ نرگس‌ اهری‌ تشکرکنم‌ که‌ اطلاعات‌ و عکسها و مدارکی‌ را جمع‌ آوری‌ کرده‌ وفرستاده‌اند
شاردن‌، تاجری‌ چیره‌ دست‌ بود
بعضی‌ از متخصصان‌ که‌ درباره‌ی‌ شاردن‌ اظهار نظر کرده‌اند، ضمن‌ اشاره‌به‌ استحکام‌ انکارناپذیر شخصیت‌ او که‌ همراه‌ با نوعی‌ تهور و بی‌باکی‌ وخطرجویی‌ نیز بوده‌ است‌، از مهارت‌ و کاردانی‌ وی‌ در امور تجارت‌ و مبادله‌ی‌کالاها سخن‌ به‌ میان‌ آورده‌اند. شاردن‌ با فروختن‌ ساعت‌ و زیورآلات‌ جواهرنشان‌و طلای‌ ساختِ اروپا در عثمانی‌ و ایران‌ و حمل‌ کالاهای‌ این‌ دو کشور به‌هندوستان‌ و خرید الماس‌ در این‌ سرزمین‌ به‌ منظور فروش‌ آنها در فرانسه‌ وانگلستان‌، موفق‌ شده‌ بود و با پشتکار و انضباط‌ در برنامه‌ی‌ کارهای‌ خود ثروت‌فراوانی‌ را جمع‌آوری‌ کند، ولی‌ آنچه‌ در نزد شاردن‌ غیرمتداول‌ و شاید استثنایی‌به‌ نظر می‌رسد، این‌ است‌ که‌ این‌ شخص‌ با وجود تلاش‌ دائمی‌ خود در مال‌اندوزی‌، لحظه‌ای‌ از پرداختن‌ به‌ مشاهدات‌ دقیق‌ و افزایش‌ اطلاعات‌ در علوم‌مختلف‌ و شناخت‌ و بیان‌ روشن‌ آنها غفلت‌ نورزیده‌ است‌ .
دریافت‌ لقب‌ «تاجرشاه‌» از شاه‌ عباس‌ دوّم‌
اوعلاوه‌ بر زبان‌ فارسی‌ که‌ آن‌ را خوب‌ بلد بود - البته‌ بدون‌ اینکه‌ بر ادبیات‌غنی‌ این‌ زبان‌ تسلط‌ واقعی‌ داشته‌ باشد - تا حدودی‌ ترکی‌ و عربی‌ هم‌ یادگرفته‌ بود. او در مورد فارسی‌ دانی‌ خود در مقدمه‌ی‌ آخرین‌ چاپ‌ سفرنامه‌اش‌ درزمان‌ حیات‌ خود (چاپ‌ پنجم‌ در سال‌ 1711 م‌.) ادعا می‌کند که‌ از تمام‌اروپاییانی‌ که‌ در آن‌ عصر به‌ شرق‌ سفر می‌کرده‌اند، تسلط‌

بیشتری‌ بر زبان‌ فارسی‌ داشته‌و توانسته‌ است‌ مستقیماً با بزرگان‌ و مقامات‌ رسمی‌ ایران‌ وارد مذاکره‌ شود وروابط‌ بسیار خوبی‌ با آنها برقرار سازد، به‌ طوری‌ که‌ شاه‌ ایران‌، عباس‌ ثانی‌،علاوه‌ بر اینکه‌ لقب‌ «تاجرشاه‌» را به‌ او داده‌، چند قطعه‌ جواهر قیمتی‌ نیز به‌او هدیه‌ داده‌ است‌ که‌ بنا به‌ گفته‌ی‌ شاردن‌ خودش‌ شکل‌ آنها را طراحی‌ کرده‌بود
سفرنامه‌ از نگاه‌ شاردن‌
دراین‌مقدمه‌ شاردن‌ همچنین‌ به‌ لزوم‌ نگارش‌ سفرنامه‌ و روش‌ صحیح‌ نگارش‌ آن‌ اشاره‌کرده‌ است‌ که‌ یادآوری‌ بعضی‌ از نکات‌ آن‌ در اینجا برای‌ فهم‌ روح‌ حاکم‌ بر کلّنوشته‌های‌ وی‌ خالی‌ از فایده‌ به‌ نظر نمی‌رسد .
شاردن‌ نفس‌ سفرنامه‌ نویسی‌را بسیار مفید می‌داند، ولی‌ اضافه‌ می‌کند که‌ در طی‌ دو قرن‌ اخیر، بعد از کشف‌قاره‌ی‌ جدید، گزارشهای‌ زیادی‌ درباره‌ی‌ سفر به‌ نقاط‌ مختلف‌ جهان‌ منتشر شده‌که‌ با اقبال‌ فراوان‌ خوانندگان‌ رو به‌ رو بوده‌ است‌، بدون‌ اینکه‌ اغلب‌ آنهاواقعاً واجد دقت‌ و صحت‌ و امانت‌ کافی‌ باشند
او می‌نویسد که‌ درسفرنامه‌ی‌ خود از آوردن‌ توصیفات‌ خیالی‌ خوش‌ آیند و ایجاد توهمات‌ و خوش‌ باوری‌در خوانندگان‌ خودداری‌ کرده‌ است‌ و از آنجا که‌ بیشتر عمر خود را در خارج‌گذرانده‌، بدون‌ تکلف‌ و بدون‌ ادعای‌ ادبی‌، مطالب‌ خود را به‌ زبان‌ بسیار ساده‌به‌ رشته‌ تحریر درآورده‌ است‌ .

خانواده و انواع آن

   خانواده و انواع آن

خانواده با وجود اینکه به عنوان اولین واحد اجتماعی شناخته می‌شود، ولی دارایپیچیدگیهای فراوانی است. بطوری که شناخت آن ، اهمیت آن و تأثیرات و کارکردهای آنبسیار مورد توجه صاحب‌نظران مختلف بوده است. بر این اساس همچنان که تعاریف متعددیاز آن ارائه شده است و به اهمیت آن در زمینه‌های مختلف فردی ، اجتماعی و غیره تأکیدشده است، کارکردهای متفاوتی نیز برای آن ارائه شده است. بطوری که بسیار سادهانگارانه خواهد بود، تنها یک یا دو کارکرد برای آن معرفی می‌شود .

کارکرد زیستی و تولید مثل خانواده

وجود فرزندان در خانواده موجب استحکامخانواده می‌شود. شاید این کارکرد از جمله کارکردهایی است که تمام افراد چه صاحب‌نظرو غیره با آن آشنایی دارند. زن و شوهری کهازدواجمی‌کنند، دیر یا زود منتظر تولد فرزند خواهند بود. هر چند ممکن است تفاوتهایی بینافراد مختلف ، فرهنگها و جوامع مختلف از لحاظ زمان بچه‌دار شدن و تعداد فرزندان وفاصله سنی آنها تفاوتهایی وجود داشته باشد. اما تولد فرزند بطور مشترک در تمامیفرهنگها ، جوامع ، طبقات مختلف اقتصادی و اجتماعی مورد توجه است. امروزه در برخیجوامع به دلایل متعدد از جمله تعلیم و تربیت ، اقتصاد ،بهداشتو ... محدود کردن تعداد افرادخانواده را مورد تأکید قرار می‌دهند. در جامعه ما موضوع کنترل موالید وتنظیم خانوادهمورد توجه قرار گرفته و وزارتبهداشت و درمان و آموزش پزشکی به کمک وزارتخانه‌ها و سازمانهای مختلف به تهیه واجرای طرحهای مناسب در این راستا اقدام کرده‌اند .

 

 

کارکردهای تربیتی و آموزشی خانواده

یکی از وظایف اساسی خانواده علاوه بردنیا آوردن فرزندان ، توجه به مسائل تربیتی آنهاست. خانواده با فراهم کردن محیطمساعد ، امکانات و شرایط مناسب و نظارت بر تربیت و آموزش فرزندان چنین کارکردی رامهیا می‌سازد. در گذشته و قبل از تأسیس مکاتب و مدارس تمام وظایف تعلیمی و تربیتی وایجاد مهارتهای شغلی بر عهده خانواده بوده است. و کودکان و نوجوانان از طریقآموزشهای غیر رسمی و نزد پدران و مادران و افراد بزرگسال خانواده با آداب اخلاقیاجتماعی و همچنین حرف و مشاغل مختلف جامعه ، آشنا می‌شدند. با توجه به شرایط فعلیزندگی بخصوص در جوامع پیشرفته و پیچیده مقداری از این کارکرد بر عهدهمهدکودکها ، مدارس و دیگر مؤسسات آموزشی و تربیتی گذاشته شده است. با اینحال توجهبه این نکته ضروریست که هیچ یک از این مؤسسات قادر نخواهند بود تأثیرات خانواده رابه صورتی کامل داشته باشند. بر این اساس ضروریست خانواده‌ها سهم خود را در اینوظیفه بخوبی رعایت نموده و بر اهمیت آن ازعان داشته باشند .

 

کارکرد خانواده به عنوان تأمین کننده سلامت جسمی و روانی اعضاء

از وظایفمهم خانواده تأمین امنیت جسمی و روحی برای هر یک از اعضاء خانواده است. تا از اینطریق سلامت و روحی آنها تضمین کند. تأمین غذا ، بهداشت و جو مناسب عاطفی و روانیشرایط را بر رشد و شکوفایی افراد فراهم می‌سازد. بدیهی است در خانوادهایی که اینکارکرد با مشکل روبروست، عدم تأمین نیازهای تغذیه‌ای ، عدم رسیدگی به وضعیت بهداشتیو جسمی ، زمینه را برای ابتلا به انواع بیماریها فراهم می‌سازد. از سوی دیگر عدمتوجه به مسائل عاطفی افراد خانواده ، از جمله تأمین نیازهای روانی آنها ، اعمالشیوه‌های ارتباطی مناسب ، آموزش شیوه‌های مواجهه با مشکلات افرادی که از لحاظ روانیدر وضع نامناسبی قرار گرفته‌اند، تحویل جامعه خواهد داد. به این جهت لازم است تک تکافراد ابتدا در زمان تشکیل خانواده و بعد از آن در طول زندگی مشترک به نیازهایعاطفی روانی خود و بقیه افراد خانواده توجه داشته و به آموزش و کسب اطلاعات لازم دراین زمینه‌ها رغبت نشان دهند . تحقیقات نشان می‌دهد زوجهایی که سلامت روانیکافی ندارند، اغلب فرزندانی ناسازگار و ناسالم پرورش می‌دهند. مادران افسرده اغلبفرزندان افسرده دارند و افراد افسرده چه از لحاظ فردی و چه از لحاظ اجتماعی مواجهبا مشکلات زیادی هستند. این مسأله تنها به افسردگی ختم نمی‌شود، کلیه ناراحتیهایروحی چه ضعیف و چه خفیف در جو عاطفی خانواده انعکاس نامطلوبی دارد. خانوادهمشکل‌دار درعلت شناسی آسیبهای اجتماعیبسیار حائز اهمیتاست .

حکمت و فلسفه نماز

حکمت و فلسفه نماز

گرچه نماز چیزی نیست که فلسفه اش بر کسی مخفی باشد، ولی دقت در متون آیات و روایات اسلامی ما را به نکات بیشتری در این زمینه رهنمون می گردد:

1. روح و اساس و هدف و پایه و مقدمه و نتیجه و بالاخره فلسفه نماز همان یاد خدا است, همان « ذکر الله » است که در آیه‌ی فوق به عنوان برترین بیان شده است.

البته ذکری که مقدمه ی فکر, و فکری که انگیزة عمل بوده باشد, چنانکه در حدیثی از امام صادق ـ علیه السّلام ـ آمده است که در تفسیر جمله ی و لذکر الله اکبر فرمود: ذکرا لله عند ما احل و حرم « یاد خدا کردن به هنگام انجام حلال و حرام »

(یعنی به یاد خدا بیفتد به سراغ حلال برود و از حرام چشم بپوشد.)

2. نماز وسیله ی شستشوی از گناهان و مغفرت و آمرزش الهی است چرا که خواه ناخواه نماز انسان را دعوت به توبه و اصلاح گذشته می کند, لذا در حدیثی می خوانیم: پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلم ـ از یاران خود سؤال کرد: لو کان علی باب دار الحد کم نهر و اغتسل فی کل یوم منه خمس مرات اکان یبقی فی جسه من الدرن شیء؟ قلت لا, قال: فان مثل الصلاة کمثل النهر الجاری کلما صلی کفرت ما بینهما من الذنوب: « اگر بر در خانة یکی از شما نهری از آب صاف و پاکیزه باشد و در هر روز پپنج بار خود را در آن شستشو دهد, آیا چیزی از آلودگی و کثافت در بدن او می ماند؟».

در پاسخ عرض کردند: نه, فرمود: « نماز درست همانند این آب جاری است, هر زمان که انسان نمازی می خواند گناهانی که در میان دو نماز انجام شده است از میان می رود»

و به این ترتیب جراحاتی که بر روح و جان انسان از گناه می نشیند, با مرهم نماز التیام می یابد و زنگارهائی که بر قلب می نشیند زدوده می شود.

3. نماز سدی در برابر گناهان آینده است, چرا که روح ایمان را در انسان تقویت می کند, و نهال تقوی را در دل پرورش می دهد, و می دانیم « ایمان » و « تقوی » نیرومند ترین سد دربرابر گناهان است, و این همان چیزی است که در آیه ی فوق به عنوان نهی از فحشاء و منکر بیان شده است , و همان است که در احادیث متعددی می خوانیم : افراد گناهکاری بودند که شرح حال آنها را برای پیشوایان اسلام بیان کردند فرمودند: غم مخورید, نماز آنها را اصلاح می کند و کرد.

4. نماز, غفلت زدا است, بزرگترین مصیبت برای رهروان راه حق آن است که هدف آفرینش خود را فراموش کنند و غرق در زندگی مادی و لذائذ زود گذر گردند, اما نماز به حکم این که در فواصل مختلف, و در هر شبانه روز پنج بار انجام می شود, مرتباً به انسان اخطار می کند, هشدار می دهد, هدف آفرینش او را خاطر نشان می سازد, موقعیت او را در جهان به او گوشزد می کند و این نعمت بزرگی است که انسان وسیله ای در اختیار داشته باشد که در هر شبانه روز چند مرتبه قویا به او بیدار باش گوید.

5. نماز خود بینی و کبر را درهم می شکند, چرا که انسان در هر شبانه روز هفده رکعت و در هر رکعت دو بار پیشانی بر خاک در برابر خدا می گذارد, خود را ذره ی کوچکی در برابر عظمت او می بیند, بلکه صفری در برابر بی نهایت.

پرده های غرور و خود خواهی را کنار می زند, تکبر و برتری جوئی را در هم می کوبد.

به همین دلیل علی ـ علیه السّلام ـ در آن حدیث معروفی که فلسفه های عبادات اسلامی در آن منعکس شده است بعد از ایمان, نخستین عبادت را که نماز است با همین هدف تبیین میکند می فرماید: فرض الله الایمان تطهیراً من الشرک و الصلوة تنزیهاً عن الکبر ... : خداوند ایمان را برای پاکسازی انسانها از شرک واجب کرده است و نماز را برای پاکسازی از کبر»

6. نماز وسیله پرورش فضائل اخلاق و تکامل معنوی انسان است, چرا که انسان را از جهان محدود ماده و چهار دیوار عالم طبیعت بیرون می برد, به ملکوت آسمانها دعوت می کند, و با فرشتگان هم صا و همراز می سازد, خود را بدون نیاز به هیچ واسطه در برابر خدا می بیند و با او به گفتگو بر می خیزد.

تکرار این عمل در شبانه روز آن هم با تکیه روی صفات خدا, رحمانیت و رحیمیت و عظمت او مخصوصاً با کمک گرفتن از سوره های مختلف قرآن بعد از حمد که بهترین دعوت کننده به سوی نیکیها و پاکیها است اثر قابل ملاحظه ای در پرورش فضائل اخلاقی در وجود انسان دارد.

لذا در حدیثی از امیر مؤمنان علی ـ علیه السّلام ـ می خوانیم که در فلسفه نماز فرمود:

الصلوة قربان کلی تقی : « نماز وسیله ی تقرب هر پرهیزکاری به خدا است. »

7. نماز به سایر اعمال انسان ارزش و روح می دهد ـ چرا که نماز روح اخلاص را زنده می کند, زیرا نماز مجموعه ای است از نیت خالص و گفتار پاک و اعمال خالصانه, تکرار این مجموع در شبانه روز بذر سایر اعمال نیک را در جان انسان می پاشد و روح اخلاص را تقویت می کند.

لذا در حدیثی معروفی می خوانیم که امیر مؤمنان علی ـ علیه السّلام ـ در وصایای خود بعد ازآن که فرق مبارکش با شمشیر ابن ملجم جنایتکار شکافته شد فرمود: الله الله فی الصلوة فانها عمود دینکم : « خدا را خدا دربارة نماز , چرا که ستون دین شما است».

می دانیم هنگامی که عمود هیمه در هم بشکند یا سقوط کند هر قدر طنابها و میخهای اطراف محکم باشد اثریندارد, همچنین هنگامی که ارتباط بندگان با خدا از طریق نماز از میان برود اعمال دیگر اثر خود را از دست خواهد داد. در حدیثی از امام صادق ـ علیه السّلام ـ می خوانیم: اول ما یحاسب به العبد الصلوة فان قبلت قبلا سائل عمله, و ان ردت رد علیه سائل عمله: « نخستین چیزی که در قیامت از بندگان حساب می شود نماز است اگر مقبول افتاد سائر اعمالشان قبول می شود, و اگر مردود شد سائر اعمال نیز مردود می شود»!

شاید دلیل این سخن آن باشد که نماز رمز ارتباط خلق و خالق است, اگر به طور صحیح انجام گردد قصد قربت و اخلاص که وسیله قبولی سائر اعمال است در او زنده می شود, و گرنه بقیة اعمال او مشوب و آلوده می گردد و از درجه اعتبار ساقط می شود.

8. نماز قطع نظر از محتوای خودش با توجه به شرائط صحت دعوت به پاکسازی زندگی می کند, چرا که می دانیم مکان نماز گزار, لباس نمازگزار, فرشی که بر آن نماز می خواند, آبی که با آن وضو می گیرد و غسل می کند, محلی که در آن غسل و وضو انجام می شود باید از هر گونه غصب و تجاوز به حقوق دیگران پاک باشد کسی که آلوده به تجاوز و ظلم, ربا, غصب, کم فروشی, رشوه خواری و کسی اموال حرام باشد چگوه می تواند مقدمات نماز را فراهم سازد؟ بنابر این تکرار نماز در پنج نوبت در شبانه روز خود دعوتی است به رعایت حقوق دیگران.

9. نماز علاوه بر شرائط قبول یا به تعبیر دیگر صحت شرائط کمال دارد که رعایت آنها نیز یک عامل مؤثر دیگر برای ترک بسیاری از گناهان است.

عرفان حافظ

 عرفان حافظ

مقدمه
عرفان حافظ مجموعه اى است مشتمل برپنج جلسه کنفرانس استاد شهید آیة الله مطهرى در همین موضوع که در حدود سال 1350هجرى شمسى در دانشکده الهیات و معارف اسلامى دانشگاه تهران ایراد شده است . اینکتاب ، اول بار پس از شهادت استاد تنظیم و چندین بار تجدید چاپ شد و در چند چاپ اولبا نام (تماشاگه راز)منتشر مى گردید . نظر به اینکه تنظیم قبلى آن داراى اشکالاتى بود و از دقت کافى برخوردار نبود، مطالباستاد مجددا از نوار استخراج و سپس به دقت و با حفظ امانت تنظیم شد و اکنون به صورتحاضر منتشر مى گردد .
استاد شهید حاشیه هایى نیز بر دیوان حافظ داشته اند کههمراه دیوان با نام (آیینه جام( منتشرشده است . در واقع این سخنرانیها و آن حواشى مکمل یکدیگر محسوب مى شوند و در برخىموارد، مطالب این کتاب تفصیل آن حواشى است .
همچنین استاد مطهرى در بخشى ازمقدمه کتاب علل گرایش به مادیگرى تحت عنوان)ماتریالیسم درایران( تحریف شخصیتها و مادى جلوه دادن آنها را یکى ازتشبثات مضحک ماتریالیستها دانسته و آنگاه به بحث جامعى درباره حافظ پرداختهاند .
کتاب حاضر همچون دیگر آثار استاد نشان دهنده دقت و نکته سنجى ایشان در امرتحقیق است و به سبب موضوعش از حال و هواى لطیف و عرفانى برخوردار مى باشد - کهبیانگر بعد عرفانى شخصیت استاد نیز هست - و شاید به همین سبب تاکنون مورد استقبالفراوان قرار گرفته است .
امید است این اثر استاد - که در واقع یک معرفى اجمالىاز عرفان اسلامى است - اهل دل و سوختگان عشق الهى را توشه راه و آرام جان باشد. ازخداى بزرگ توفیق خدمت مساءلت مى نماییم .

راههاى شناخت حافظ
موضوع بحث)عرفان حافظ ( است . دیوان حافظ از قدیم الایامیک دیوان عرفانى تلقى شده است البته دواوین عرفانى در شعر فارسى زیاد است ولى نهخیلى زیاد، و آنهایى که واقعا عرفان شناخته شده است به معنى اینکه تلقى دیگران اینبوده است که گوینده واقعا مرد عارفى بوده است و ادراکات و احساسات عارفانه خودش رادر شعرش منعکس کرده است و وارد در عرفان بوده است ، چنین دیوانهایى در زبان فارسىزیاد نیست ، غالبا مقلدند نه عارف ، ولى البته هست ، دیوان عطار مسلم دیوانى استعرفانى ، اشعار عراقى اشعارى است عرفانى ، (دیوان ) مغربى دیوانى است عرفانى ، و ازهمه معروفتر و شاخصتر دو دیوان است : دیوان مثنوى و دیوان حافظ .
ما اگر بخواهیمدرباره عرفان حافظ صحبت کنیم ، اول باید به این نکته توجه کنیم که عرفان دو قسمتاست : عرفان نظرى و عرفان عملى . اول عرفان عملى را ذکر مى کنیم .
عرفان عملى
عرفانعملى عبارت است از سیر و سلوک انسان ، یا بیان سیر سلوک انسان الى الله ، و بهعبارت دیگر بیان حالات و مقامات انسان در سیر به سوى حق که از اولین منزلى که عرفاآن را)منزل یقظه( نام مى نهند، یعنىمنزل بیدارى ، (شروع مى شود) تا به آخرین منزل که منزل وصول به حق است و آنها آن راتعبیر به)توحید ( مى کنند؛ یعنى از نظرعارف توحید حقیقى جز با وصول به حق حاصل نمى شود، یعنى توحیدهاى قبل از این مرحلهرا عارف توحید واقعى نمى داند. شما اگر منازل السائرین خواجه عبدالله انصارى راملاحظه کرده باشید - و این کتاب اخیرا به فارسى هم ترجمه شده است - مى بینید کهمنازل سلوک را بیان کرده است به صورت صد منزل ، و ده منزل ده منزل کرده است ، ازبدایات شروع مى شود تا به نهایات منتهى مى شود.از نظر عرفا این مساءله یک مساءلهتجربى و آزمایشى است ، یعنى در میان علومى که ما در گذشته داشته ایم ، بیش از هرعلم دیگرى شبیه به علوم امروزى از نظر متکى بودن به نوعى آزمایش عملى ، و از همهنزدیکتر، همین عرفان عملى است و احیانا فرنگیها هم اینها را به عنوان)تجربیات درونى( تعبیر مى کنند. در همینبحثهاى آقاى دکتر عبدالرحمن بدوى   هم که تعبیرات ایشان غالبا تعبیرات فرنگى بود، یاتعبیراتى که اقبال لاهورى دارد، که باز تعبیراتى است که از فرنگیها گرفته است ، درمورد این سیر و سلوک معنوى تعبیر به)تجربه درونى( مى کنند، و این از نظر روان شناسى یک وادى ناشناخته اى است ، و هرروان شناسى نمى تواند روان شناسى عرفانى را درک کند زیرا تا کسى عملا به دنیاى روحوارد نباشد چه را مى خواهد آزمایش کند؟ تنها یک عالم روان شناس عارف سالک مى تواندادعا کند که من روان شناسى عرفانى را مى توانم بیان کنم و توضیح بدهم . در میانروان شناسان جدید یک نفر است که تا حدى اطلاعات و مطالعاتى در همین زمینه دارد (شاید بیش از یک نفر باشد من یک نفر را مى شناسم ) فیلسوف و روان شناس معروفآمریکایى ویلیام جیمز که قریب به زمان ما هم بوده و کتابى هم نوشته است که نام اصلىآن گویا)آزمایشهاى عرفانى( بوده است . قسمتى از این کتاب را به زبان فارسى ترجمه کرده اند به نام)دین و روان( و این مرد خودش ‍ ضمنا یک آدممذهبى عارف مشربى بوده ، شخصا عارف مشرب بوده و روى بیماران خودش یعنى مراجعهکنندگان خودش بیشتر از این نظر عرفانى مطالعه کرده و سخت هم به حالات روانى عرفانىمعتقد است .
به هر حال این یک مساءله فوق العاده عظیمى است ؛ یعنى مساءله عرفانعملى مساءله انسان و شناخت انسان است ، انسان از اولین مرحله خاکى بودن تا آن مرحلهاى که قرآن کریم آن را)لقاءالله( مىنامد
یا ایهاالانسان انک کادح الى ربک کدحا فملاقیه(از کجا تا کجا !
اگر کسى بخواهد دربارهعرفان حافظ بحث کند، یک قسمت این است که حافظ در این وادى اى که ما الآن تعبیرکردیم به)وادى ناشناخته( در وادى سیرو سلوک ، چه گامهایى برداشته است و چه حالات و مقاماتى از عرفان را در شعر خودشمنعکس کرده است ، یعنى در اشعار حافظ از مقامات سیر و سلوک چه چیزهایى پیدا مى شود،که اینها را باید انسان دقیقا ابتدا با آنچه که عرفا در کتبى که در این موضوع)نوشته اند) صریح بیان کرده اند تطبیق کند، بعد ببیند که در هر جایى حافظ چه مىگوید. اینها اصطلاحات خاصى دارند، کلمات خاصى به کار مى برند و حافظ هم بدون شکتابع همان اصطلاحات و تعبیرات و الفاظ است ؛ و بخشى از ارزش حافظ به این درک مى شودکه این حالات معنوى را چگونه توانسته است در اشعارش منعکس کند. این یک قسمت بحث است .
عرفان نظرى
قسمت دوم ، عرفان نظرى است . عرفان نظرى یعنى جهان بینى عرفانى ،بینش عرفانى ، یعنى آن نظرى که عارف و عرفان درباره جهان و هستى دارد که به طورمسلم با نظر هر فیلسوفى مختلف و متباین است ، تا چه رسد به غیر فیلسوف ؛ یعنى طبقهعرفا یک جهان بینى خاص دارند که با سایر جهان بینى ها متفاوت است . این دیگر نظراست درباره خدا، هستى ، اسماء و صفات حق ، و درباره انسان . از جنبه نظرى اظهار نظرکردن ، در واقع این است که خدا در نظر عارف چگونه توصیف و شناخته مى شود و انسان درنظر عارف چگونه است ، عارف در انسان چه مى بیند و انسان را چه تشخیص مى دهد. پایهگذار بینش عرفانى - که بعضى از آن به)عرفان فلسفى( تعبیر مى کنند - یعنى آن که عرفان را به صورت یک فلسفه و یک بیانو یک بینش درباره هستى و وجود درآورد، البته به طور متفرقه در کلمات عرفا کم و بیشاز صدر اسلام پیدا مى شود، ولى آن کسى که عرفان را به صورت یک علم در آورد و بهاصطلاح متفلسف کرد و به صورت یک مکتب در آورد و در مقابل فلاسفه عرضه داشت و فلاسفهرا در واقع تحقیر و کوچک کرد و روى فلسفه اثر گذاشت و فلاسفه اى که بعد از او آمدندچاره اى نداشتند جز اینکه به نظرهاى او با اعتنا باشند، بدون شک)محیى الدین عربى( است . پدر عرفان نظرىاسلامى محیى الدین عربى آن اعجوبه عجیب روزگار است .

الگوی مصرف از نظر قرآن کریم و احادیث ائمه اطهار

الگوی مصرف از نظر قرآن کریم و احادیث ائمه اطهار

فهرست

عنوان  صفحه

چکیده  ............................................................................................  1

مقدمه  ...........................................................................................  2

الگوی مصرف از نظر قرآن کریم و احادیث ائمه اطهار (ع)  ......................................  3

رعایت کنندگان اصلاح الگوی مصرف امانت داران خداوند  ....... .............................  10

اسرافی که همیشه حرام است  ..............................................................  12

جایگاه و اهمیت کسب و کار حلال  .............................................................  16

لزوم رعایت اعتدال در زندگی  ...................................................................  18

نتیجه گیری  .....................................................................................  20

منابع.............................................................................................. 21


الگوی مصرف از نظر قرآن کریم و احادیث ائمه اطهار

چکیده

مقصود از عنوان «الگوی مصرف از نگاه قرآن و حدیث»، ارائة معیارها، بایدها و نبایدهایی است که برای اصلاح شیوه مصرف در جامعه اسلامی، در قرآن و سخنان پیشوایان اسلام آمده است .
واژة «الگو» به معنای معیار، نمونه و سرمشق است؛ بنابر این مقصود از عنوان «الگوی مصرف از نگاه قرآن و حدیث»، ارائة معیارها، بایدها و نبایدهایی است که برای اصلاح شیوه مصرف در جامعه اسلامی، در قرآن و سخنان پیشوایان اسلام آمده است.

 

مقدمه

اصلاح الگوی مصرف که به معنی نهادینه کردن روش صحیح استفاده از منابع کشور است، سبب ارتقای شاخص‌های زندگی و کاهش هزینه‌‌ها شده و زمینه ای برای گسترش عدالت است.

از طرفی الزام مصرف بهینه باعث می شود تا علاوه بر پیشرفت علمی ناشی از ارتقای فن آوری در طراحی و ساخت وسایل و تجهیزات بهینه مطابق با استانداردهای جهانی، فرصت توزیع مناسب منابع و به تبع آن پیشرفت در دیگر بخش هایی که کمتر مورد توجه بوده است نیز فراهم گردد. از این رو ارتباط منطقی بین نامگذاری سال اول دهه پیشرفت و عدالت به "اصلاح الگوی مصرف" بیشتر نمایان می شود.

اصلاح الگوی مصرف نیازمند فرهنگ‌‌سازی پایدار است و این خود نیازمند راهکارهایی است تا همه افراد جامعه الزام رفتارهای اصلاح مصرف را احساس کنند و به تدریج این اصلاح نهادینه شده و به یک رفتار پایدار و نهایتا به یک فرهنگ در تمامی عرصه های مصرف تبدیل شود.

اصلاح الگوی مصرف در دو سطح "تولید کالا" و "مصرف کالا" قابل بررسی است. در سطح تولید کالا که از مرحله تبدیل مواد خام تا انتقال و توزیع به مصرف کننده را شامل می شود، نیاز است که سازندگان و تولیدکنندگان هر دو بخش دولتی و خصوصی علاوه بر رعایت ضوابط زیست محیطی، فن آوری تولید کالاهای خود را با استانداردهای جهانی و حتی الامکان مناسب با اقلیم هر منطقه مطابق کنند.

 

 

 

 

الگوی مصرف از نظر قرآن کریم و احادیث ائمه اطهار (ع)

مقصود از عنوان «الگوی مصرف از نگاه قرآن و حدیث»، ارائة معیارها، بایدها و نبایدهایی است که برای اصلاح شیوه مصرف در جامعه اسلامی، در قرآن و سخنان پیشوایان اسلام آمده است .
واژة «الگو» به معنای معیار، نمونه و سرمشق است؛1 بنابر این مقصود از عنوان «الگوی مصرف از نگاه قرآن و حدیث»، ارائة معیارها، بایدها و نبایدهایی است که برای اصلاح شیوه مصرف در جامعه اسلامی، در قرآن و سخنان پیشوایان اسلام آمده است. بدین منظور، چند مسئله باید مورد بحث و بررسی قرار گیرد :

الف ـ مبانی اصلاح الگوی مصرف

مبانی اصلاح الگوی مصرف را می‌توان در دو مبنا خلاصه کرد :

-1 مبانی عقلی: رفاه و توسعة اقتصادی پایدار جامعه، راهی جز اصلاح الگوی مصرف ندارد؛ زیرا اگر الگوی مصرف، اصلاح نشود، مصرف بی‌رویه، موجب تباهی منابع سرمایه‌گذاری و مانع مشارکت همگان در هزینه‌های عمومی و بهبود توزیع درآمد می‌شود و بدون منابع سرمایه‌گذاری و مشارکت همگانی، توسعة پایدار امکان‌پذیر نیست. از این رو، در روایتی از امام صادق(ع) میانه‌روی ـ که از لوازم اصلاح الگوی مصرف است ـ از سپاهیان عقل، و مصرف بی‌رویه و اسراف از سپاهیان جهل شمرده شده است .

همچنین در روایتی از امام علی(ع) آمده است: «العقل انک تقتصد فلا تسرف: خردمندی این است که میانه‌روی کنی و اسراف نکنی.»بنابر این اگر هیچ دلیل شرعی‌ای برای اثبات ضرورت اصلاح الگوی مصرف نداشته باشیم، مقتضای عقل و تدبیر برای رسیدن به توسعه و رفاه پایدار، وجوب اصلاح الگوی مصرف و اجتناب از مصرف بی‌رویه است .

2-مــبانی دینــی: از نظر اســـلام ضـــرورت اصـــلاح الگوی مـــصرف، لااقـــل ســـه مبنـــای محکـــم اعتقـــادی و اخلاقی دارد :

یک . اعتقاد به مالکیت خداوند متعال: باور داشتن به این اعتقاد که مالکیت انسان، اساساً اعتباری و در طول مالکیت حقیقی آفریدگار هستی است. این باور بدین معناست که انسان اجازه ندارد اموال در اختیارش را هرگونه که می‌خواهد، مصرف کند، چنان که در روایتی از امام صادق(ع) آمده است: «اموال از آن خداست و آنها را نزد آفریدگان خویش امانت نهاده است و فرمانشان داده که از آن، با میانه‌روی بخورند و با میانه‌روی بنوشند و با میانه‌روی بپوشند و با میانة روی ازدواج کنند و با میانه‌روی، وسیلة سواری بخرند و سوار شوند و بیش از آن را به مؤمنان نیازمند ببخشند. هرکه از این حد [اعتدال و میانه‌روی] فراتر رود، آنچه از آن مال می‌خورد، حرام است و آنچه می‌نوشد، حرام و آنچه می‌پوشد، حرام و آنچه به وسیلة آن مال، ازدواج می‌کند، حرام و آنچه سوار می‌شود، حرام است.» این سخن بدین معناست که اسراف و مصرف بی‌رویه مال، با اعتقاد به مالکیت خداوند متعال در تضاد است و اصلاح الگوی مصرف از لوازم توحید عملی است .

دو. اعتقاد به برادری دینی

از چشم‌انداز قرآن، همه اهل ایمان برادر یکدیگرند. پیوند برادری اهل ایمان از نگاه روایات اسلامی،‌آن‌قدر قوی است که آحاد جامعه همانند اعضای پیکر یک انسان‌اند: «المؤمن اخو المؤمن، کالجسد الواحد،‌ان اشتکی شیئاً منه و جد الم ذلک فی سائر جسده، و أرواحهما من روح واحدة، و ان روح المومن لاشد اتصالاً بروح الله من اتصال شعاع الشمس بها: مؤمن برادر مؤمن است و همانند یک پیکرند که اگر عضوی از آن به درد آید، سایر اعضایش نیز آن درد را در خود احساس می‌کنند. روح آن دو مؤمن، از یک روح است. پیوند روح مؤمن به روح خداوند، بیشتر از پیوند پرتو خورشید به خورشید است.»این باور ایجاب می‌نماید که در جامعه اسلامی، توسعه و رفاه به صورت متعادل در میان یکایک مردم تقسیم گردد .

سه. تلازم تکامل معنوی و کنترل لذت‌های مادی

در روایتی از امام علی(ع) آمده است: «دواء النفس الصوم عن الهوی، و الحمیة عن لذات الدنیا: دوای نفس، باز ایستادن از هوس و منع نمودن از لذت‌های دنیاست.» در مقابل، لذت گرایی و زیاده‌روی در مصرف قرار دارد که موجب انحطاط معنوی و مانع کمالات نفسانی است. براین اساس، کنترل خواسته‌های مادی، به منظور تکامل معنوی، لازم و ضروری است .

ب ـ الگوی تخصیص درآمد

در اینجا به تبیین الگوی تخصیص درآمد، و توضیح مواردی که درآمد باید در آنها مصرف شود، می‌پردازیم که عبارتند از :

-1 نیازهای شخصی: آیات و روایات فراوانی تأکید دارند که انسان باید از لذت‌های حلال مادی استفاده کند و در شماری از روایات، با این تعبیر که «خداوند متعال دوست دارد بهره‌گیری از نعمتی را که به بنده‌اش داده،‌ببیند»، مردم را به استفاده از این لذت‌ها، به اندازة نیاز، تشویق می‌نمایند و نیز کسانی را که خود را از لذت‌های مشروع زندگی محروم کرده‌اند، به شدت نکوهش می‌نمایند. البته تخصیص درآمد به نیازهای شخصی بایدها و نبایدهایی دارد که به آن اشاره خواهد شد .

-2 گشاده دستی برای خانواده: دومین مورد تخصیص درآمد ـ که در روایات اسلامی به آن توصیه شده ـ گشاده‌دستی در تأمین نیازهای خانواده است. این موضوع آن‌قدر اهمیت دارد که در روایتی از امام زین‌العابدین(ع) آمده است: «ارضاکم عندالله اسبغکم علی عیاله : خشنودترین شما نزد خداوند کسی است که خانوادة خود را بیشتر در رفاه قرار بدهد. در روایتی دیگر نیز امام رضا(ع) می‌فرماید: «صاحب النعمه یجب علیه التوسعة علی عیاله : بر آن که از نعمت برخوردار است، واجب است که بر خانواده‌اش گشاده‌دستی کند

-3 پس‌انداز: آینده‌نگری ایجاب می‌کند که انسان، همة درآمد خود را یکجا مصرف نکند، بلکه آینده خود را نیز در نظر بگیرد و برای تأمین آرامش خاطرخود، در صورت امکان، بخشی از درآمدش را پس‌انداز کند. در روایتی از امام صادق(ع) آمده که می‌فرماید: «ان النفس اذا أحرزت قوتها استقرت: آدمی هرگاه وسایل زندگی‌اش به قدر نیاز فراهم باشد، روانش آسایش می‌یابد.»همچنین در موردی دیگر،‌آن حضرت در پاسخ گروهی از صوفیان ـ که زهد اسلامی را تحریف کرده بودند ـ به پس‌انداز سلمان، برای زندگی سالیانة خود، به عنوان یک زاهد نمونه‌ای که الگوی مصرف اسلامی را رعایت می‌کرد، اشاره می‌فرماید .

بدیهی است که آینده‌نگری و پس‌انداز در سطح کلان برای تأمین نیازهای جامعه، از اهمیت دوچندانی برخوردار است و با آینده‌نگری فردی قابل مقایسه نیست. نمونه قرآنی آن نیز،‌آینده‌نگری حضرت یوسف(ع) در ذخیرة گندم برای تأمین نیازهای آینده مردم است .

4-سرمایه‌گذاری در تولید و تجارت: نکته بسیار مهم و قابل توجه این است که توصیه روایات در تخصیص بخشی از درآمد به پس‌انداز، این نیست که پول به صورت نقدی پس‌انداز شود، بلکه با تأکید به اصلاح و ساماندهی مال و بهره‌وری از آن، مردم به سرمایه‌گذاری در زمینه‌های مختلف تولیدی و تجاری تشویق شده‌اند تا آنجا که ساماندهی ثروت بخشی از ایمان شمرده شده است: «اصلاح المال من الایمان: نگاهداری نیکو از مال نشانه ایمان است .» 5. مشارکت اجتماعی: یکی از موارد تخصیص درآمد ـ که قرآن و احادیث اسلامی بر آن تأکید دارند ـ هزینه کردن در راه خداوند متعال است. اقدام این افراد از نظر اسلام، آن‌قدر اهمیت دارد که در قرآن، در ردیف ایمان آورندگان به غیب و نمازگزاران شمرده شده است : «الذین یؤمنون بالغیب و یقیمون الصلوة و مما رزقنهم ینفقون: [پرهیزگاران اینان‌اند:] کسانی که به غیب ایمان دارند و نماز را برپا می‌کنند و از آنچه روزی‌شان کرده‌ایم، انفاق می‌کنند.» (بقره/3)در روایات اسلامی، مکرر تأکید شده که این بخش از هزینه‌ها، در واقع، موجب باقی ماندن مال و ذخیره‌سازی آن برای جهان پس از مرگ انسان است.در روایتی آمده که گوسفندی را در خانة پیامبر(ص) ذبح کردند و گوشت آن را به دیگران دادند. پیامبر(ص) از عایشه پرسید: «چیزی از آن مانده است؟» وی پاسخ داد: «چیزی جز کتف (سردست) آن باقی نمانده است.» فرمود: «به جز سردستش، همة آن باقی مانده است!»این روایت به این نکته اشاره دارد که آنچه برای خداوند، به دیگران داده شده، برای جهان پس از مرگ باقی می‌ماند و آنچه در راه مصارف شخصی هزینه شده، فانی می‌گردد .

خداوند متعال وعده داده است که پاداش آنچه را انسان برای خداوند هزینه کرده، به مراتب، بیش از آنچه هزینه کرده، در زندگی ابدی به او بازمی‌گرداند: «مثل الذین ینفقون اموالهم فی سبیل الله حبه انبتت سبع سنابل فی کل سنبله مائه حبه والله یضاعف لمن یشاء والله وسع علیم: مَثَل [صدقاتِ] کسانی که اموال خود را در راه خدا انفاق می‌کنند، همانند دانه‌ای است که هفت خوشه برویاند که در هر خوشه‌ای، صد دانه باشد. و خداوند برای هر کس که بخواهد، [آن را] چند برابر می‌کند و خداوند گشایشگرِ داناست.» (بقره/261)اما از آنجا که خداوند متعال بی‌نیاز مطلق است، هزینه کردن در راه خدا در واقع، به معنای هزینه کردن در جهت منافع دیگران و مشارکت در خدمات اجتماعی برای جلب رضای حق‌تعالی است؛ بنابراین شخص مسلمان، در صورت امکان، باید درآمد خود را به سه بخش تقسیم کند: بخشی را صرف نیازهای شخصی و رفاه خانوادة خود کند، بخشی را به پس‌‌انداز اختصاص دهد؛ آن هم پس‌اندازها در جهت سرمایه‌گذاری تولیدی و تجاری، و بخشی را صرف کمک به نیازمندان و خدمات اجتماعی نماید. البته همة این موارد، ضوابط و بایدها و نبایدهایی دارند که به آنها اشاره خواهد شد .

ج ـ بایدهای الگوی مصرف، از امکانات شخصی :

اصلی‌ترین اقداماتی که انجام دادن آنها، به منظور اصلاح الگوی مصرف ـ البته از درآمدها و امکانات شخصی ـ لازم و ضروری است، عبارتند از :

-1 برنامه‌ریزی: نخستین رهنمود اسلام برای اصلاح الگوی مصرف، برنامه‌ریزی برای هزینه کردن و ایجاد تعادل میان دخل و خرج زندگی است. قرآن در این باره می‌فرماید: «لینفق ذو سعة من سعته و من قدر علیه رزقه فلینفق مما ءاتله الله: بر توانگر است که از دارایی خود هزینه کند،‌و هر که روزی‌اش بر او تنگ شده باشد، از آنچه خداوند به او داده است،‌خرج کند.» (طلاق/7)این سخن بدین معناست که هر کس باید فراخور درآمد خود، برای هزینه‌های زندگی خویش برنامه‌ریزی کند؛ زیرا درآمد همة مردم یکسان نیست. از این رو، هرکس برای رسیدن به توازن و تعادل میان دخل و خرج زندگی، باید برنامة خاص خود را داشته باشد. رعایت این توازن، حتی در شرایط مختلف اقتصادی زندگی یک فرد، نیز ضروری است .

اجرای علنی مجازات ها

اجرای علنی مجازات ها

اجرای برخی حدود و تعزیرات در ملأ عام طی سال‌های گذشته، یکی ازمباحث بحث برانگیز بوده و واکنش صاحب نظران مسائل شرعی، اجتماعی و حتّی سیاسی را برانگیخته است .

هیچ گونه دلیل شرعی بر وجوب و یا حتّی استحباب اجرای مجازات اعم از قصاص، حدود و تعزیرات در ملأ عام وجود نداشته و ادلّة فقهی مورد ادعا، صرفاً بر حضور عدّه‌ای معدود از افراد مؤمن و مورد اعتماد، دلالت دارد . فلسفة حضور این عدّه، به هنگام اجرای حد در برخی مجازات‌ها، گواهی دادن نسبت به اجرای حتمی و قطعی آن بوده و در برخی دیگر همچون رجم، مباشرت در اجرای آن است .

فصل اوّل: بررسی اقوال فقها و تحلیل ادلّة مورد استناد

فقهای اسلامی، اعم از امامیه و اهل سنّت، در خصوص وجوب و یا استحباب حضور عدّه‌ای به هنگام اجرای حد، اختلاف نظر دارند. لازم به ذکر است که این اختلاف اقوال، تنها در مورد اجرای حدّ زنا وجود داشته و در مورد سایر مجازات‌ها، اعم از قصاص و سایر حدود و تعزیرات مطرح نگردیده است .

برخی از فقها، حضور عدّه‌ای از مؤمنین را به هنگام اجرای حدّ زنا، در فرض درخواست حاکم شرع از آنان برای حضور، واجب دانسته‌اند و برخی دیگر به استحباب آن قائل شده اند .

با تأمّل در مطلب فوق در می‌یابیم که در اینجا دو بحث وجود دارد. اوّل این‌که ایا حاکم شرع، مکلّف به اعلان و احضار مؤمنین برای حضور در مکان اجرای حدّ زنا هست یا خیر؟ و دوم این‌که در صورت احضار مؤمنین توسط حاکم شرع، تکلیف مؤمنین چگونه است؟

با بررسی اقوال فقها، به این نتیجه می‌رسیم که فقها، نسبت به این‌که حاکم شرع هیچ الزامی به احضار مؤمنین ندارد، اتفاق نظر داشته وتنها آن را امری مستحبی شمرده‌اند و فقط در مورد تکلیف مؤمنین نسبت به حضور در محل اجرای حدّ زنا، پس از درخواست حاکم شرع، اختلاف رای و فتوا وجود دارد. در این مجال به بررسی اقوال فقهای اسلامی در این زمینه و بررسی ادلّة آنان می‌پردازیم .

گفتار اوّل: اقوال فقیهان

الف) قائلین به وجوب

برخی از فقهای عظام، حضور جمعی از مؤمنین را به هنگام اجرای حدّ جلد و رجم زانی و زانیه واجب می‌دانند. از آن جمله‌اند: شیخ مفید در «المقنعه»؛ ابن ادریس در «السرائر»؛ علامة حلّی در «قواعد الاحکام»و فاضل هندی در «کشف اللثام». مرحوم ایة الله خویی نیز وجوب حضور عدّه‌ای از مؤمنین را به هنگام اجرای حدّ زنا، استظهار نموده است.

فقهای مذهب حنبلی نیز با استناد به ظاهر ایة شریفة «الزّانِیةُ وَ الزّانِی فَاجْلِدُوا کُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَةَ جَلْدَةٍ وَ لا تَأخُذْکُمْ بِهِما رَأفَةٌ فِی دِینِ اللهِ إنْ کُنْتُمُ تُؤمِنُونَ بِاللهِ و الْیومِ الآخِرِ وَلْیشْهَدْ عَذابَهُما طائِفَةٌ مِنَ الُمؤمِنینَ» تصریح نموده‌اند که امر «وَلْیشْهَدْ» ظهور در وجوب عدّه‌ای از مؤمنان، هنگام اجرای حدّ زنا دارد.

ب) قائلین به استحباب

برخی دیگر از فقهای اسلامی، حضور عدّه‌ای را به هنگام اجرای حدّ زنا، مستحب دانسته‌اند که از آن جمله می‌توان به شیخ طوسی در «النهایه» و محقق حلی در «شرایع»؛شهید اوّل در «اللمعة الدمشقیه» و امام خمینی در «تحریر الوسیله» اشاره نمود .

از فقهای عامه نیز شافعی و مالکی و برخی از فقهای مذهب حنفی نیز قائل به استحباب حضور عدّه‌ای به هنگام اجرای حدّ زنا شده‌اند .

شیخ طوسی در «خلاف»، بر استحباب مذکور ادعای اجماع نموده است ، لکن با توجه به اختلاف نظری که در مسأله وجود دارد و همچنین تمسک ایشان به ظاهر ایه شریفه در اثبات این اجماع، به نظر می‌رسد ‌که اجماع ادعایی ایشان، اجماع بر استحباب در مقابل وجوب نیست، بلکه مراد اجماع بر رجحان در مقابل ترک می‌باشد چون استدلال به ظاهر ایه، برای اثبات استحباب در مقابل وجوب، با این‌که امر ظهور در وجوب دارد، امری پذیرفتنی نیست .

دلیل قائلین به استحباب، تمسک به اصالة عدم الوجوب و همچنین حمل امر «ولیشهد» در ایه شریفه بر استحباب می‌باشد، چون امر به معنای استحباب نیز به کار رفته و این ایه شریفه یکی از آن موارد می‌باشد .

گفتار دوم: تحلیل ایه و روایات مورد استناد :

در این گفتار، با تحلیل ایه شریفه «وَلْیشْهَدْ عَذابَهُما طائِفَةٌ مِنَ الُمؤمِنینَ» و روایاتی که بر اساس آن حضرت پیامبر (ص) و علی(ع) از مردم برای حضور در صحنه اجرای مجازات رجم دعوت کرده‌اند، بررسی خواهیم نمود که ایا این ادلّه، اجرای مجازات در ملأ عام را به نحوی که امروزه مرسوم است، بر می‌تابد یا خیر؟

ابتدا لازم است تا عبارت «ملأ عام» را که بین قضات و مردم مصطلح شده است، تبیین نموده و سپس بررسی نماییم که ایا مبنای فقهی دارد یا خیر ؟ به عبارت دیگر، ایا موضوع حکم واقع شده است یا خیر ؟

آنچه از عبارت «ملأ عام» فهمیده می‌شود، عبارت است از مکانی که محل آمد و شد مردم بوده و تردد مردم در آن زیاد باشد؛ همچون میادین، بازار و خیابان‌های اصلی. بنابراین اجرای مجازات در ملأ عام به معنای آن است که که فرد محکومی را در محل تجمّع وآمد و شد مردم حاضر نموده و مجازات صادره را بر وی جاری سازند .

وقتی بخواهیم موضوعی را از دیدگاه فقهی مورد بحث قرار دهیم، ابتداء بایستی جستجو نماییم که ایا آن موضوع در کلام شارع آمده است یا خیر؟ با بررسی تمامی ادلّه‌ای که در این زمینه وارد شده است به این نتیجه می‌رسیم که در این ادلّه، لفظ «ملأ عام» و یا هر عبارت دیگری که این معنا را بفهماند وجود ندارد. همچنین با توجه به تعابیر فقها در این مسأله، در می‌یابیم که از این تعابیر، اجرای مجازات در ملأعام فهمیده نمی‌شود .

با توجّه به ظاهر ایة شریفة مورد استناد و قیودی که در آن به کار رفته است و همچنین تعابیر فقها در این زمینه، چنین به نظر می‌رسد که هدف اساسی از حضور طایفه‌ای از مؤمنین به هنگام اجرای حدّ زنا، شهادت دادن آنان نسبت به اجرای حدّ الهی است واین امر به عنوان تضمینی جهت اجرای حتمی و قطعی اجرای حدّ تشریع گردیده است. تأکید بر شهادت چند نفر عادل، به هنگام اجرای حدّ، علاوه بر این‌که مانع می‌گردد تا عدّه‌ای به لحاظ برخورداری از زر و زور، از تحمل مجازات رهایی یابند، تضمینی برای رعایت حقوق محکوم نیز به حساب می‌اید، چرا که زمینة شایعة عدم اجرای حدّ را نیز از بین برده و مانع تکرار مجازات وی خواهد گردید .

به علاوه با استقرا روایاتی که بر اساس آن، حضرت علی (ع) مردم را امر به خروج از شهر و شرکت در مراسم اجرای حدّ نموده‌اند، معلوم می‌شود که جملگی آن موارد، مربوط به اجرای رجم بوده و با توجّه به طبیعت حدّ رجم که برای اجرای آن ناگزیر از حضور و مشارکت مردم می‌باشد، بر حضور مردم نه به عنوان نظاره‌گر، بلکه به عنوان مجری حکم الهی تأکید گردیده است .

بنابراین، به نظر می‌رسد که هیچ گونه دلیل شرعی بر تایید این‌که باید و یا بهتر است که حدی از حدود الهی در ملأ عام اجرا گردد، وجود نداشته و هیچ گاه اسلام بر تجمع نمودن افراد به هنگام اجرای حدّ به عنوان نظاره‌گر اجرای آن و یا به تعبیری، اجرای مجازات در ملأ عام تأکید ننموده است .

برای اثبات این مدعا، می‌توان به ادلّه‌ای چند اشاره نمود :

1-طبق تصریح ایه شریفه، حضور «طایفه‌ای» از مردم کافی دانسته شده است. فقهای اسلام در خصوص این‌که مراد از «طایفه» چند نفر می‌باشد، اختلاف نظر دارند. عدّه‌ای قائلند که مقصود از «طایفه»، حدّاقل یک نفر می‌باشد .

این قول را محقّق حلّی در «مختصر النافع»؛ فاضل مقداد در «کنز العرفان»؛ فاضل مقداد در «مختصر الشرائع»؛ ایة الله خویی در «مبانی تکملة المنهاج» و دیگران پذیرفته‌اند. شیخ طوسی نیز در «نهایه» همین رای را اختیار کرده است. لکن در کتاب «خلاف»، از آن عدول کرده و اقلّ طایفه را ده نفر دانسته است. در فقه احمد بن حنبل نیز اقلّ طایفه یک نفر ذکر شده است و همین رای را ابن عباس نیز پذیرفته است.

این دسته از فقها، برای مدعای خود به چند دلیل تمسک کرده‌اند :

نقش زن در خانواده از دیدگاه شهید مطهری

   نقش زن در خانواده از دیدگاه شهید مطهری

زن, به عنوان نیمی از بشریت و عضوی جدّی و غیرقابل چشم پوشی در کانون بزرگ جامعه انسانی و نیز به عنوان یکی از دو رکن پدیدآورنده بنیان خانواده, در طول تاریخ, داوری های گوناگونی را نسبت به خود دیده است و شرایط بسیار ناهمگون و نامساعدی را پشت سر نهاده است. نگاهی گذرا به تاریخ چنین می نماید که زن در بیشتر مقاطع و در بیشتر جوامع از نوعی محرومیّت رنج برده است و حقوق انسانی او تحت سلطه و سیطره مردان و فرهنگ مردسالاری تضییع شده است.

این برداشت, اگر همه جانبه و دقیق نباشد, امّا با آنچه رخ داده است یکسره ناسازگار نیست. چنان که مانند این تضییع حقوق را در مورد کودکان و نیز طبقات ضعیف اجتماعی نیز می توان مشاهده کرد. و چه بسا بتوان ادّعا کرد, ستمی که بر صالحان و مصلحان و پیامبران و دادخواهان حقوق انسان در تاریخ بشر رفته است, بیشترین و طاقت فرساترین بوده است, امّا نمی توان از نظر دور داشت که هرکدام از این ستمدیدگی ها دلایل خاص خود را داشته است.

اگر بخواهیم عوامل تأثیرگذار بر حقوق زنان در جوامع بشری را به اجمال مورد توجّه قرار دهیم, بخشی از آنها در زمره عوامل طبیعی و برخی در قلمرو شرایط اجتماعی و کارکردی جای می گیرد و بعضی به باورها و انگاره های فرهنگی باز می گردد.

تحقیق درباره این عوامل و سهم هریک در شکل گیری حقوق انسانی و اجتماعی زنان, خود نیاز به پژوهشی جداگانه دارد و ما در این نوشته تنها درصدد این هستیم که موضوع حقوق زن را در آثار استاد مطهری(ره) مورد بررسی قرار دهیم, آن هم از زاویه استنادهای ایشان به قرآن و باورهای وحیانی, چرا که آیات قرآن و نظریه های اسلامی در زمینه شخصیت و حقوق زن, خود تشکیل دهنده فرهنگ یا بخش مهمّی از فرهنگ جوامع اسلامی است.

چنان که اشاره شد, شرایط اجتماعی و فرهنگی از جمله عوامل مهمّ رویکرد به حقوق زن و نوع نگرش و پردازش به آن است, و این امر سبب شده است تا موضوع (حقوق زن) در عصر حاضر با توجّه به دگرگونی های مهمّ اجتماعی و فرهنگی با شدّت و جدّیت بیشتری مطرح شود, و گاه با (فمنیسم) به نگرش ها و اظهارنظرهای افراطی بینجامد!

در این فضای پرتحوّل که بیشتر ابعاد زندگی و فرهنگی و روابط انسانی و اجتماعی دستخوش تغییرات و تجدیدنظرهای بنیادی قرار گرفته است, بی تردید نگاه عطشناک و تحوّل طلب و انتقادگر نسل حاضر متوجّه آموزه های دینی و قرآنی نیز شده است و تلاش می کند تا پاسخ پرسش های زیر را بیابد:

1) از دیدگاه قرآن, زن چگونه موجودی است؟

2) آیا زن از جهت شرافت و حیثیّت انسانی با مرد برابر است؟

3) دین برای زن و مرد, یک نوع حقوق و وظیفه و یا کیفر قرار داده یا تبعیض و تفاوت قائل شده است؟

4) آیا وضع قوانین نسبت به زن و مرد یکسان و مشابه است؟

5) نگرش دین به زن, نگرشی همراه با تکریم است یا تحقیر؟

6) آیا وضع مقررات ویژه ای مانند مهریه, وجوب نفقه زن بر مرد, حق مرد در طلاق, نصف بودن ارث زن, جواز تعدّد زوجات برای مردان, شهادت دو زن به جای یک مرد, ریاست خانوادگیِ مرد, حق حضانت کودک و… نشانگر نگاه دین به زن به عنوان موجودی ضعیف تر و پایین تر نیست و این تفاوت ها اهانت به زن و تضییع حقوق او نیست؟

7) حضور کم رنگ زن در عرصه های سیاسی, اجتماعی و فرهنگی و قرار گرفتن او در حجاب و عفاف, مانع دست یابی او به حقوقش نیست؟

این بحث ها در زمان مرحوم شهید مطهری مطرح بوده است, امّا نه به اندازه امروز که گروه های فمنیست تلاش های جدّی دارند و تشکل هایی را پدید آورده اند که زنان را به گزینش صفات مردانه تشویق می کنند, و سعی در جایگزینی زن به جای مرد در همه عرصه ها دارند, و برای دست یابی به برابری زن و مرد خواستار تجدید ساختار جامعه شده اند, زیرا نظام کنونی جامعه به گمان آنها حاصل قرن ها تسلط مردانه است. اینان خواستار نابودی گرایش ها و پندارهای سنّتی هستند و راه حلی که برای احقاق حقوق زن پیشنهاد می کنند, یک نوع راه حل ضدّدینی است که باید هرگونه توصیه ای که دین, طبیعت, سنّت یا خانواده ارائه می دهد در آن نادیده گرفته شود.

بدون شک همان گونه که در گذشته دیدگاه های مردسالاری و تحقیرآمیز نسبت به زنان, به زیان هم مردان و هم زنان انجامیده است, باورهای افراطی فمنیسم با ایده زن سالاری و زن مداری نیز بیش از پیش به زیان زن و مرد خواهد بود. نگرش متعادل قرآن, نه آن تفریط را برمی تابد و نه این افراط را, از نظر قرآن زن و مرد در انسانیّت برابرند, ولی از دو گونه خصلت برخوردارند. این دوگانگی از ساختار جسمانی و عاطفی آن دو سرچشمه گرفته است, همان گونه که آزادی و برابری انسان ها از طبیعت آنها الهام گرفته, دوگانگی کارآیی و وظایف آنها نیز از ساختمان وجودی آن دو ریشه یافته است و به تعبیر استاد مطهری:

واقع گرایی اخلاقی درقرآن کریم

واقع گرایی اخلاقی درقرآن کریم

چکیده

آگاهی انسان ازمبانی و اعتبار قواعد و معیارهای اخلاقی که جهت و روش زندگی او را تعیین می کنند،مهمترین نیاز درون ذاتی هر فرد بوده و حائزاهمیت بسیاری است. بررسی مکاتب مختلف اخلاقی نشان می دهد که مجموعه ی ارزش ها و بافت و ترکیب ،آنها بیش از هرچیز، نتیجه ی مبانی جهان شناسی وانسان شناسی آنهاست.برخی ازمکاتب دراین باره الگو و معیارهای عینی و روشنی ارائه می دهند هرچند که مبانی نظری آنها با اشکالات فراوانی روبروست و برخی برای اخلاق واقعیتی قائل نیستند و آن را نتیجه شرایط و مقتضیات می دانند.محققان،دسته اول را مکاتب اخلاقی واقع گرا و دسته دوم را مکاتب غیرواقع گرا می نامند.مکاتب اخلاقی واقع گرا درتعریف واقعیات و نحوه استنباط بایدها ازآنها،استدلال ها و روش های متفاوتی را ارائه می دهند.مطالعه آراء و نظرات متفاوت و گاه متناقض،نشان از سرگشتگی و نیازمندی انسان به راهنمایی و هدایت الهی دراین باره دارد. ازاین رو بی تردید می بایست واقع گرایی را اساس تعالیم و آموزه های نظام اخلاقی اسلام دانست. دراین نوشتار سعی برآن شده است تا خطوط اصلی این مسأله مطرح و جامعیت و اتقان آموزه های وحی درارتباط با این موضوع با رعایت اختصار اثبات گردد.
کلید واژه ها: واقع گرایی اخلاقی، اخلاق درقرآن، مبانی اخلاقی،هست ها،سعادت.

 

 

مقدمه

واقع گرایی یا رئالیسم (Realism ) از ریشه ی (Real ) و معادل فارسی آن حقیقی،واقعی،موجود،طبیعی،صحیح، ضروری،دارای واقعیت می باشد. (1)
ترکیب این واژه با پسوند (
ism ) اصطلاحی را می سازد که درحوزه های گوناگون درمقابل ایدآلیسم (Idealism ) به معنای غیرواقع گرایی،انکار وجود خارجی اشیاء وخیال اندیشی به کارمی رود. (2)
مهمترین حوزه هایی که این مفهوم درآنها به کار می رود عبارت است ازفلسفه،اخلاق، سیاست، هنرو ادبیات. در یک تعریف کلی که وجه مشترک حوزه های مختلف باشد، می توان گفت «واقع گرایی یا رئالیسم عبارت است از دیدگاهی که به امورخارج ازذهن و درمتن واقع و به اصلاح امور (
Objective ) (عینی ) معتقد است و درمقابل آن غیر واقع گرایان به اموری که به حالات درونی مدرک وابسته است یعنی امور (Subjective ) (ذهنی) اهتمام می ورزند». (3)
منظور ازواقع گرایی در حوزه ی اخلاق (
Moral Realism ) این است که «جمله های اخلاقی صرف نظر از خواست و احساس و قرارداد،حکایت از واقعیات خارجی دارند».
ریچارد میلر درمقاله واقع گرایی اخلاقی دردایره ی المعارف فلسفه اخلاق (
The Encyclopedia of Ethics ) می گوید:
«واقع گرایان اخلاقی براین باورند که احکام اخلاقی، گزاره های صادق اند.آنان مدعی آنند که آدمیان اغلب در مقام ارائه و بیان آن احکامند. به علاوه،واقع گرایان اخلاقی این عقیده را که گزاره ها و احکام اخلاقی و یا توجیه آنها درابتدا به باورها و احساسات گوینده و اظهارکننده ی آن احکام و نیز آداب و رسوم جاری درفرهنگ آنان وابسته است را نمی پذیرند». (4)
درکتاب بصیرت اخلاقی آمده است:«واقع گرایی اخلاقی اصرار می ورزد که واقعیات اخلاقی به طور مستقل از باورهای اخلاقی ما وجود دارندو تعیین می کنندکه آن باورها صادق اند یا کاذب.این دیدگاه قائل است که صفات اخلاقی، صفات حقیقی چیزها یا کارها هستند. به تعبیری مجاری این صفات جزو اثاثیه و اجزای عالم هستند. ممکن است ما
نسبت به برخی صفات حساس باشیم یا نباشیم اما وجود یا عدم آن صفات بستگی به این ندارد که ما چگونه فکرمی کنیم». (5)
با توجه به مطالب و تعریف فوق می توان دیدگاه واقع گرایی اخلاقی را به اختصاراینگونه بیان نمود:
الف. حقایق اخلاقی درعالم،وجود دارند و به تبع آن حقایق، اوصافی نظیرخوب و بد،درست و نادرست نیز وجود دارند.
ب.این حقایق مستقل ازحالات و باورها و احساسات و امیال ما هستند.
ج. گزاره های بیانگراین حقایق قابلیت تصدیق و تکذیب دارند؛ یعنی احکام و گزاره های اخلاقی یا صادق اند و یا کاذب.

برچسب ها : ,

هنرسفالگری در ایران

هنرسفالگری در ایران

هنرسفالگری در ایران

چکیده

سفال یکی از قدیمیترین ساخته‌های دست بشر است که در تمام طول عمر وی از قدیمیترین ایام تاکنون مورد استفاده قرار گرفته است . به این جهت درگاهنگاری دورانهای پیش از تاریخ نقش مهمی دارد. ساخت سفال با گذشت زمان به نسبت تغییر فرهنگهای پیش از تاریخی و تجربه اندوزی اقوام بشری از نظر جنس، فرم، رنگ و نقش دچار تغییراتی چشم گیر شده است. این تغییرات عاملی تعیین کننده در تقسیم بندی انواع سفالهای پیش از تاریخی و بعد از آن در مورد چگونگی ساخت اولین سفال بدست انسان نظرات مختلفی ارائه شده است. عده‌ای ریشه سفال را در صنعت سبد بافی می‌دانند و معتقدند برای اولین بار گلهای اندود کننده کف سبدهای گیاهی پس از خشک شدن و یا قرار گرفتن در آتش و سوختن چوبهای سبد، الهام بخش سفال سازی بوده است. عامل پیدایش صنعت سفال سازی هر چه باشد در این مورد شکی نیست که سفالهای اولیه دست ساز و خشن و ماده چسبندگی آنها شن و گیاهان خرد شده بود است.

مقدمه

در حدود ده هزار سال پیش که انسان‌های ساکن بین النهرین زندگی غار نشینی و دوران جمع آوری غذا را پشت سر گذارده و به دوران تولید غذا شروع نموده بودند و در پهنه دشت بصورت اجتماعات اولیه کشاورزی مستقر شده بودند، تمدنی را بوجود آوردند که از مشخصات آن ساخت سفال های ظریف و زیبای نخودی و قرمز رنگ است. این تمدن همراه با خصوصیات دیگر آن در این منطقه شکوفا گردید و به تدریج در دنیای پیش از تاریخ در منطقه وسیعی گسترش یافت. آثار و بقایای این نوع سفال از شرق دریای مدیترانه تا دره رود سند در حفاری های باستان شناسی در مناطق باستانی آشکار گردیده است.

تاریخچه سفالگری

یکی از سنتهای مشخص سفالگری فلات ایران سفال قرمز رنگ منقوش می‌باشد که در طول هزاره‌های ششم و پنجم ق.م. در حاشیه کویر در فلات مرکزی ایران شکل گرفت و متداول شد. این سفال ها دست ساز و برنگ قرمز و دارای خمیری مخوط با پودر شن یا گیاهان خرد شده می‌باشد. این نوع سفال طی حفریات باستان شناسی از محوطه‌های باستانی چشمه علی، قره تپه شهریار ، اسماعیل آباد ، تپه زاغه ، سیلک و حصار شناسائی شده اند.

مهم‌ترین تحمل در صنعت سفالگری که این صنعت را بکلی دگرگون ساخت اختراع چرخ سفالگری است که در هزاره چهارم ق.م. اتفاق افتاده سفالگران ابتدا از چرخهای کند گردش یا بطئی استفاده کرده و سپس به چرخهای پرسرعت و تند گردش که امروز نیز مورد استفاده کارگاه‌های سفالگری سنتی است دست یافتند.

از اوائل هزاره سوم ق.م. نوع دیگری سفال از مناطق شمال فلات ایران به سمت داخل فلات نفوذ می‌کند که به سفال خاکستری معروف است. این نوع سفال چرخساز می‌باشد و از نظر سبک ساخت و تزیینات تحت تأثیر ظروف فلزی هم عصر خود قرار گرفته است . سفال خاکستری با تکنولوژی بالا و در کوره‌ای مخصوصی که سفالگر بخوبی در آن کنترل حرارت و میزان اکسیداسیون فعال را اعمال می‌کرده است پخته شده اند. فرهنگ سفال خاکستری از اوائل هزاره سوم ق.م. در مناطق باستانی یانیک تپه اردبیل ، تورنگ تپه گرگان ، تپه حصار دامغان شناسائی شده است. سفال خاکستری براق در طول عصر آهن یعنی از اواسط هزاره دوم ق.م. به بعد در اکثر نقاط فلات ایران گسترش یافت و در همین دوره به اوج زیبائی ، ظرافت و پیشرفت تکنیکی در ساخت و پخت و و تزیین رسید. از نیمه‌های هزاره اول ق.م. با رونق فلزکاری صنعت سفالگری رو به افول می‌رود بطوریکه در دوران تاریخی سفالهای ساخته شده عمدتاً بسیار خشن و بدون نقش هستند و از ظرافت سفالهای پیش از تاریخی خبری نیست.

کهـنـترین ظرفی که در ایران یافت شده است، ظرف سیاه دود آلودیست که هـمانـند قـدیمیتـرین ظروف سفالی است کهن در جاهـای دیگـر پـیـدا شده است. نخـستیـن ظرفـهـای سفالیکه با روش کربن 14 تاریخ آن بـدست آمده و متعـلق به هـزارهً چـهـارم پـیش از میـلادمسیح است در بـین النهـرین یافت شده است. کهـنـتـرین سفالی که در ایران یافت شدهمـتعـلق به هـمان دوره است. این ظرف دست ساز نسبتـاً ابتدایی به دنـبال خود ظرفیسرخ با لکـه های سـیـاه نـاشی از پـخـت ناقـص داشـت. پـیـشرفت فـنی در حرفه کوزهگری سبب بوجود آمدن سبک جـدیـدی شد، این سبک با تـغـیـیرات و وقـفـه هایی که داشتبـیش از 2000 سال در بعـضی از مناطق فلات ایران دوام کرد .

فلات ایران با تنوع اقلیمی خود باحتمال زیاد یکی از مهمترین خاستگاههای اصلی پیدایش و گسترش صنعت سفالگری در آسیای غربی می باشد. روند رو به رشد سفالگری در طول هزاران سال، در هیچ منطقه ای از آسیای غربی مثل ایران نبوده است. نقاط عطف این روند بدون تردید در پیدایش سفال در حدود هزاره هشتم پ.م در منطقه زاگرس مرکزی و پیدایش چرخ سفالگری و تعامل کوره های سفال پزی در هزاره چهارم پ.م نمود پیدا کرده است.

سفال (سفالینه). این اصطلاح، بنابر تعریف لغتنامه‌ها عموما به معنی اشیا ساخته شده از گل پخته هستند، مانند کاسه، کوزه، و غیره... همچنین سفالینه، سفال ساخته شده را می‌گویند. سفالین نیز شامل انواع اشیایی است که از سفال می‌سازند. اصطلاح اروپایی" سرامیک" نیز داری مفاهیم سفال در زبان فارسی است، که از واژه یونانی (Keramikos ) که خود از (Keramon ) به معنی خاک رُس گرفته شده است. بنابراین سفالگری نیز به هنر یا صنعت ساخت ظروف و اشیا گلی پخته اطلاق می‌شود. معمولا محصولات را اگر بدون لعاب باشند سفال و اگر لعابدار باشند بر حسب گل و لعابی که در آنها به کار رفته بدل چینی می‌نامند. سفال در واقع نخستین محصول هنری و صنعتی مردمان اولیه و حاصل نیاز و شعور آدمی، در به کار گیری عوامل طبیعت است، و از آنجا که مواد اولیه آن شامل: خاک، آب، و آتش در سرزمین‌های محل سکونت بشر یافت می‌شده است، نشانه‌های تولید آن را در تمامی نقاط مسکونی انسان مشاهده می‌کنیم. کهنترین اشیا سفالی بدست آمده از کاوش‌های باستان‌شناسی ایران مربوط گنج دره در استان کرمانشاه است؛ که تاریخ آن به هزاره هشتم پیش از میلاد می‌رسد.

گنبد در معماری ایران

  گنبد در معماری ایران

در تعریف هندسی ، گنبد مکان هندسی نقاطی است که از دوران چِفدی مشخص حول یک محور قائم به وجود می آید . اما در زبان معماری : گنبد پوششی است که بر روی زمینه ای گرد برپا شود .
گنبد از سه قسمت تشکیل شده است :
1ـ گنبد خانه یعنی زمینه گنبد
2ـ بَشن = هیکل یعنی قسمتی که روی زمینه ته رنگ به صورت مکعب بالا می آید و یک یا دو طرف آن باز است ( در گنبدهای قبل از اسلام هر چهار طرف به دهانه های باز منتهی می شد . )
3ـ چپیره = جمع شده
از آنجائیکه در معماری ایرانی به ندرت به ته رنگ گرد بر می خوریم و معمولاً قسمت انتهائی بشن به شکل ، مربع و گاهی مستطیل است با چپیره کردن آنرا تبدیل به دایره می کنند بعد گنبد روی آن سوار می شود . به همین دلیل مرحله چپیره شدن در گنبدسازی شایان توجه است زیرا امکان داشتن زمینه گرد است که اجرای نهایی پوشش گنبد را میسر می سازد .
معمولاً در نقشه هائی که پوشش به صورت گنبد طراحی می شود زمینه را به شکل مربع در نظر می گیرند تا به سادگی بتوان آنرا تبدیل به 8 و 16 و 32 و بالاخره دایره کرد .
گنبد سازی در ایران به ندرت روی زمینه مستطیل نزدیک به مربع هم اجرا شده است در این صورت مستطیل تبدیل به 6 و 12 و سپس بیضی نزدیک به دایره می شود و گنبد روی بیضی قرار می گیرد . به این نوع گنبد که مقطع افقی آن به جای دایره بیضی است کمبیزه گفته اند . از نمونه های این نوع گنبد با ته رنگ بیضی مسجد حاج رجبعلی تهران و امامزاده زید بن علی در ورامین قابل ذکرند .

چپیره

چپیره سازی در گنبد به دو بخش عمده تقسیم می شود :
ـ گوشه سازی = گوشه بندی
ـ شکنج = چین و چروک
ـ گوشه سازی یا گوشه بندی یعنی ساختن و تبدیل کردن شکل چهار گوشه بشن به هشت گوشه و به ترتیب 16 و 32 و 64 گوشه و بالاخره دایره و با تبدیل کردن شکل مستطیل نزدیک به مربع به 6 و 12 گوشه و بالاخره بیضی است . در حالت اخیر مستطیل بشن باید نسبت اندازه های اضلاعش طوری باشد که به راحتی قابل تبدیل به شش گوشه شود مثلاً نسبت 4 و 4/3 قابل تقسیم است . البته با استفاده از کاربندی انواع زمینه های مرسوم در معماری ایرانی را می توان به نحو مطلوب تبدیل به دایره کرد که در مباحث آینده جداگانه بررسی خواهد شد .
گوشه سازی خود شامل دو بخش است :
1- اسکنج یا سِکُنج
2- ترمبه یعنی جمع شده
اولین گوشه سازیها توسط چوب انجام شده و حتی خود گنبد هم با چوب اجرا گشته است . بهترین موارد مثال را در ابیانه می توان دید .
دراراک هم در کاروانسرای حاج علیقلی نمونه دیگریست . کاروانسرای کاشانی هم ( در اراک ) به هـمین طـریقه سـاخته شده است . طـرز اجـرا چنین بوده که چـوبها را در گوشـه های بـشن سوار می کردند و هـمین طور روی هم می چیدند تا مثل سبد جمع می شد و به صورت گنبد چوبی در می آمد .
در معماری ارمنی از این نوع گنبد زیاد به چشم می خورد . فضای زیر این گنبدها را معمولاً بزرگترین اطاق تشکیل می دهد . در خانه های روستائی نیز پوشش بزرگترین اطاق که معمولاً تنور هم در آن قرار دارد به صورت گنبد چوبی است .

تاریخ زبان فارسی از آغاز تا اسلام

تاریخ زبان فارسی از آغاز تا اسلام

فارسی زبانی است که امروز بیش تر مردم ایران، افغانستان، تاجیکستان و بخشی از هند، ترکستان، قفقاز و بین النهرین بدان زبان سخن می گویند، نامه می نویسند و شعر می‌سرایند. تاریخ زبان ایران تا هفتصد سال پیش از مسیح روشن و در دست است و از آن پیش نیز از روی آگاهی های علمی دیگر می دانیم که در سرزمین پهناور ایران - سرزمینی که از سوی خراسان (مشرق) به مرز تبت و ریگزار ترکستان چین و از جنوب شرقی به کشور پنجاب و از نیمروز (جنوب) به سند و خلیج پارس و بحر عمان و از شمال به کشور سکاها و سارمات ها (جنوب روسیه امروز) تا دانوب و یونان و از مغرب به کشور سوریه و دشت حجاز و یمن می پیوست مردم به زبانی که ریشه و اصل زبان امروز ماست سخن می‌گفته‌اند.

زرتشت پیامبر ایرانی می گوید که ایرانیان از سرزمینی که «اَیْرانَ وَیجَ» نام داشت و ویژه ی ایرانیان بود، به سبب سرمای سخت و پیدا آمدن ارواح اهریمنی کوچ کردند و به سرزمین ایران درآمدند. دانشمندان دیگر نیز دریافته اند که طایفه ی «اَیْریا» از سرزمینی که زادگاه اصلی آنان بود، برخاسته گروهی به ایران، گروهی به پنجاب و برخی به اروپا شتافته اند و در این کشورها به کار کشاورزی و چوپانی پرداخته اند و زبان مردم ایران، هند و اروپا همه شاخه هایی هستند که از آن بیخ رسته و باز هر شاخ شاخه ی دیگر زده و هر شاخه  برگ و باری دیگرگون برآورده است. ما را این جا به سایر زبان ها کاری نیست، چه آن علم خود به دانستنی های دیگر که آن را زبان ‌شناسی و فقه اللغه گویند باز بسته است. ما باید بدانیم که تاریخ زبان مادری ما از روزی که نیاگان ما بدین سرزمین درآمده اند تا به امروز چه بوده است و چه شده است و چه تطورها و گردش هایی در آن راه یافته است، از این رو به قدیم ترین زبان های ایران باز می گردیم.

زبان مادی

قدیم ترین یادگاری که از زندگی نیاگان باستانی ما باقی است «نُسک های اَوسْتا» است که شامل سروده های دینی، احکام مذهبی و محتوای تاریخ هایی است که شاهنامه ی فردوسی نمودار آن است و مطالب تاریخی آن کتاب از «کیومرث» تا زمان «گشتاسب شاه» می پیوندد، و پادشاهی اَپَرداتَه (پیشدادیان)،کَویان (کیان) و زمانه ی هفت خدایی را با هجوم بیگانگان، مانند: اژیدهاک (ضحاک) و فراسیاک تور (افراسیاب) ترک تا پیدا آمدن زردتشت سپیتمان شرح می دهد. این روایت ها همه جا می رساند که رشته ی ارتباط سیاسی، اجتماعی و ادبی ایران هیچ وقت نگسسته و زبان این کشور نیز به قدیم ترین زبان های تاریخی یا پیش از تاریخ می پیوندد و «گاثه ی زردشت» نمونه ی کهن ترین آن زبان هاست.

اما آن چه از تاریخ های ایران، روم، نوشته های سمگ و تاریخ های دیگر مردم همسایه بر می آید، دوران تاریخی ایران از مردم «ماد» که یونانیان آن را مدی و به زبان دری «مای» و «ماه» گویند برنمی‌گذرد، و پیداست که زبان مردم ماد یا ماه زبانی بوده است که با زبان دوره ی  پس از خود که زبان پادشاهان هخامنشی باشد، تفاوتی نداشته، زیرا هرگاه زبان مردم ماد که بخش بزرگ ایرانیان و مهم ترین شهرنشینان آریایی آن زمان بوده اند با زبان فارسی هخامنشی تفاوتی می‌داشت. آن گاه «کورش»، «داریوش» و غیره در کتیبه های خود که به سه زبان فارسی، آشوری و عیلامی است، زبان مادی را هم می افزودند تا بخشی بزرگ از مردم کشور خود را از فهم آن نبشته ها ناکام نگذارند، از این رو مسلم است که زبان مادی، خود، زبان فارسی باستانی یا نزدیک بدان و لهجه ای از آن زبان بوده است و از نام پادشاهان ماد مانند «فراَ اوَرْت»،  «خشِثَرْیت»، «فْروَرَتْیش»، «هُووَخشَثْرَهْ»، «آستیاک اژی دهاک»، «اَرتی سس- اَرته یس- اَرته کاس آ» به لفظ «اَرْتَ» آغاز می شود و «اِسْپادا» که سپاد و سپاه باشد نیز یکی از این دو زبان معلوم می گردد.

«هرودوت» در جایی که از دایه ی کورش اول یاد می کند می گوید، نام وی «سْپاکُو» بوده، سپس آورده است که «سپاکو» به زبان مادی، سگ ماده را گویند و معلوم است که نام سگ «سپاک» بوده است و (واو) آخر این کلمه حرف تأنیث است که هنوز هم این حرف در واژه ی بانو و در پسرو، دادو، دخترو و کاکو به عنوان تصغیر یا از روی عطوفت و رأفت باقی است، یکی از رجال آن زمان نیز (سپاکا) نام داشته است که واژه ی نرینه ی سپاکو باشد.

برخی از دانشمندان را عقیده چنان است که گاثه ی زردشت به زبان مادی است و نیز برخی برآنند که زبان کردی که یکی از شاخه های زبان ایرانی است از باقی مانده های زبان ماد است به طوزر کلی چون تا امروز هنوز کتیبه ی سنگی یا سفالی از مردم ماد به دست نیامده است نمی توان زیاده بر این درباره ی آن زبان چیزی گفت مگر از این پس چیزی کشف گردد و آگاهی بیش تری از این زبان بر آگاهی های بشر چهره گشاید.

اوستا و زند

زبان دیگر زبان «اَوِسْتا» است. اوستا در اصل «اَوْپِسْتاکْ» است به معنی بنیان جا افتاده و محکم، کنایه است از آیات محکمات و شریعت پابرجای و به صیغه ی صفت مشبهه است، در «تاریخ طبری» و دیگر متقدمان از مورخان عرب «ابستاق» و «افستاق» ضبط شده است و در زبان دری «اُوسْتا - اُسْتا - وُسْت - اُسْت» به اختلاف دیده می شود و همه جا با لفظ «زند» ردیف آمده است - کاف آخر «اوپستاک» که از قبیل کاف «داناک» و «تواناک» است در زبان دری حذف می شود و تلفظ صحیح این کلمه بایستی «اوْپِستا» باشد ولی به تقلید شعرایی که به ضرورت این کلمه را مخفف ساخته اند ما آن لفظ را «اوْسِتْا» خوانیم. ولی لفظ زند از آزنتی «Azanti » و به معنی گزارش و ترجمه است و مراد از زند کتاب های پهلوی است که نخستین بار کتاب اوستا بدان زبان ترجمه شده است و پازند مخفف «پات زند» است که با پیشاوند «پات» ترکیب یافته و به معنی گزارش دوباره یا ترجمه و برگردانیدن زند است به زبان خالص دری. پازند عبارت است از نُسک هایی که زند را به خط اوستایی و به زبان فارسی دری ترجمه کرده باشند و از این رو متأخران خط اوستایی را خط پازند نامند و ما باز از آن گفت و گو خواهیم کرد.

بخشی از اوستا عبارت بوده است از قصیده هایی (سرودهایی) به شعر هجایی در ستایش اورمزد و سایر خدایان اَرْیایی (امشاسپنتان) که سمت زیردستی یا مظهریت نسبت به اورمزد و خدای بزرگ یگانه داشته اند و اشاره هایی داشته در بیان بنیان آفرینش و وجود کیومرث و گاو نخستین «ایوداذ» و کشته شدن گاو و کیومرث به دست اهرمن و پیدا شدن نطفه ی کیومرث در زیر خاک به شکل دو گیاه که نام آن دو (مهری و مهریانی - مردی و مردانه - ملهی و ملهیانه - میشی و میشانه - به اختلاف روایات) بوده است و تاریخ دانان آن را از جنس «ریواس» دانند و ظاهرن مرادشان همان «مهر گیاه» معروف باشد. و نیز مطالبی داشته در پادشاهی هوشنگ (هوشهنگ)، طهمورث، جمشید، ضحاک (اژدهاک)، فریدون، سلم، تور، ایرج، منوچهر، کیقباد، کاوس، سیاوخش، کیخسرو، افراسیاب، لهراسب، گشتاسب، زرتشت، خانواده ی زرتشت، گروهی دیگر از وزیران و خاندان های تورانی و ایرانی و نیز اوراد، دعاها، نمازها، احکام دینی، دستورالعمل های پراکنده در آداب و اصطلاحات مذهبی و مانند این ها و پیداست که این کتاب از اثر فکر یک نفر نیست و یا بخش هایی از اوستا بعدها نوشته شده است و چنین گویند که «گاثه» قدیم ترین بخش اوستا است و دیگر بخش ها به آن کهنگی نیست. اینک شرحی که درباره ی گرد آوری اوستا از روایت های گوناگون و از اسناد پهلوی در دست است یادآوری می نماییم :

گویند اوستای قدیم دارای 815 فصل بوده است بخش شده به 21 نسک یا کتاب و در عهد ساسانیان پس از گردآوری اوستا از آن جمله 348 فصل به دست آمد که آن جمله را نیز به 21 نسک بخش کردند و دانشمندان محقق 21 نسک ساسانی را به 345٧00 کلمه برآورد کرده اند و از این جمله امروز83000  کلمه در اوستای فعلی موجود و باقی به تاراج رویدادها رفته است. در کتب سنت از جمله در «دینکرت» روایتی آورده اند و در نامه ی «تنسر» به شاه مازنداران نیز بدان اشاره شده و مسعودی مورخ عرب و گروهی دیگر از تاریخ دانان اسلامی هم نقل کرده اند که «اسکندر» پس از فتح «اصطخر» اوستا را که بر دوازده هزار پوست گاو نوشته بودند برداشت و مطالب علمی آن را از پزشکی، نجوم و فلسفه به یونانی ترجمه کرد و به یونان فرستاد و خود آن کتاب را بسوزانید. گویند نخستین کسی که پس از اسکندر ملعون از نو «اوستا» را گرد آورد و آیین دیرین مزدیسنا را نو کرد «وُلَخْش» اشکانی بود (51-٧8 م) ولخش همان است که ما او را «بلاش» خوانیم. در میان اشکانیان پنج شهنشاه به این نام شناخته اند، دار مستتر گوید، کسی که اوستا را گرد کرده است باید ولخش نخستین باشد، زیرا او مردی دین دار بوده است. و برخی گمان کرده اند که این شهنشاه ولخش سوم است که از (148تا 191م) پادشاهی کرده است. پس از ولخش اشکانی اردشیر پاپکان بنبادگذار دولت ساسانیان بنای سیاست و پادشاهی ایران را بر مذهب نهاد و دین و دولت را به یکدیگر ترکیب داد و آیین زرتشت را که غالبن ظن قوی بر آن است که اشکانیان هم دارای همان آیین بوده اند - آیین رسمی کشور ایران قرارداد، و این کار او بسیار عاقلانه بود، زیرا آن دوره به سبب نیرو گرفتن دین مسیحی در انحاء کشور ایران و روم، دوره ی نیروی دین و آغاز نفوذ دین داری به شمار می آمد، چنان که بعد هم دیده شده که از سویی مانی پدید آمد و سپس مزدک ظهور کرد و چندی نگذشت که محمد بیرون آمد.

یک علت دیگر تعصب دینی اردشیر آن بود که پدران و نیاگان او به گفته ای امیران و رییسان دین زرتشتی بوده اند، «پاپک» که به قولی پدر و به قولی پدر ِمادر اردشیر بوده است، از امیران محلی پارس و از آن بزرگانی بود که بازمانده ی امیران و شاهان «پَرَتَه دار» فارس بودند. پادشاهان پرته دار فارس که نخستین آنان «بَغَ کْرِتَ» و سپس (بَغَ دَاتَ) و آخر آنان «پاپک» است همه در فارس و بخشی از هندوستان ریاست و بزرگی داشته اند، و سکه زده اند و روی سکه ی آن ها نقش آستانه ی آتشکده و درفش (چهارگوشه) که شاید همان درفش کاویان باشد دیده شده است و پادشاه با «پنام» که سرپوش ویژه ی عبادت است در پیشگاه آتشکده به حال خشوع ایستاده است. این پادشاهان دست نشانده ی اشکانیان بوده اند و از عهد اسکندر و خلیفه های اسکندر به ریاست مذهبی و کم‌کم به پادشاهی گماشته می شدند و اردشیر چنان که گذشت یا پسر پاپک آخرین شاهان مذکور و یا پسر ِدختر او بوده است و چون پدران و نیاگان اردشیر جنبه ی مذهبی داشته اند، از سکه های آن ها این جنبه به خوبی دیده می شود. خود او هم در استواری بنیاد دین کوشید و دین و دولت را با هم کرد و به وزیر خود (تنسر) هیرپدان هیرپد امر کرد که اوستای پراکنده را گرد آورد و خود را در سکه ها خداپرست و خدایی نژاد خواند.

در عهد «شاهپور» پسر اردشیر و جانشینان وی نیز در گردآوری اوستا و تهیه ی فقه و دیگر احکام و عبادت های زرتشتی توجه و اعتنای کامل به عمل آمد و در پشتیبانی از این آیین کار به تعصب کشید از آن جمله مانی پیر فدیک سخن گوی و مصلح بزرگ ایرانی به اعتماد آزادی مذهبی که پیش از ساسانیان در ایران موجود و برقرار بوده است، در عصر شاپور اول پیدا شد و شاهپور را دعوت کرد. شاپور با او به عادت قدیم رفتار نمود و مانی کتابی از کتاب های خود را به نام شاپور نوشت و نام آن را «شاهپو هرگان» نهاد، لیکن در زمان بهرام پسر هرمز، وی را برخلاف وصیت زرتشت و برخلاف اصول دینی که در ایران مرسوم بود، کشتند.

خلاصه، بخشی از اوستا در زمان شاپور اول به دست آمد و در عصر شاپور دوم «آذر پاذمار سپندان» - که موبدی بزرگ و سخن گویی گران مایه بود و برخی تاریخ دانان عرب او را زرتشت ثانی نامیده اند و واقعه ی ریختن مس گداخته بر سینه ی زردشت منسوب به اوست، خرده اوستا را آورد و چنان به نظر می رسد که همه ی اوستا را به دست آوردند و یا مدعی شدند که اوستا جملگی به چنگ آمده است و دانشمندی دیگر موسوم به «ارتای ویراف» نیز در عالم خواب، سیری در بهشت و دوزخ کرد و احکامی دیگر پیدا آورد که در کتاب «ارتای ویراف نامک» نوشته است، و نیز تفسیرهای اوستا از این پس به زبان پهلوی رایج گشت. در سده ی نهم میلادی و دوم هجری مؤلف دینکرت - که تفسیری از اوستا و مهم ترین کتاب های فقه، عبادت و احکام مزدیسنی است - گوید اوستا دارای 21 نسک است، و نام های آن ها را می آورد و مجموع 21 نسک را به اصطلاح زبان پهلوی به سه قسمت بخش می نماید به قرار ذیل :

الف- گاسانیک، ب- هاتَکْ مانْسَریک، ج- داتیک

گاسانیک یعنی بخش «گاثه» که سرودهای دینی و منسوب است به خود زرتشت و محتویات آن ستایش اهورامزده و مراتب دعاها و مناجات ها است. هاتک مانسریک، مخلوطی از مطالب اخلاقی و قوانین و احکام دینی است. داتیک، فقه و احکام و آداب و معاملات است.

ولی پس از این تاریخ (یعنی پس از سده ی سوم هجری) معلوم نیست چه وقت بار دیگر اوستا دست خورده و بخشی از آن از میان رفته است. باری آن چه امروز از این کتاب در دست ما باقی است پنچ جزو یا پنج بخش است و به این نام معروف :

1- یَسْنا - که گاثه جزو آن است، و معنی آن ستایش است.

2- ویسپَرَذ ْ- که آن هم از پیوست های یسنا و در عبادات است و معنی آن  «همه ی ردان و پیشوایان» است.

3- وَنْدایداذ - که در اصل وندیودات بوده است، یعنی دعاها و وردها بر ضد دیوان و اهریمنان.

4- یَشْت - که بخش تاریخی اوستا از آن دریافت می شود، آن هم از ماده ی یسنا و به معنی عبادت و ستایش است.

5- خرده اَوِستا - یعنی اوستای مختصر یا مسایل مختصر و خرد اوستا، و آن عبارت است از عبادت های روزانه، ماهیانه، سالیانه، عیدها، جشن ها، طریقه ی زردشتی گری، کُشتی بستن، آداب زناشویی، عروسی، سوگواری و غیره.

زبان اوستایی هم یکی از اصول و پایه های زبان ایران است. این زبان به ویژه بخش های قدیم آن «گاثه»، بسیار کهنه به نظر می رسد و مانند زبان سنسکریت و عربی دارای اعراب است، یعنی پایان کلمه ها از روی تغییر عوامل تغییر می کرده است و حرکت های گوناگون به خود می گرفته است، همچنین دارای نشانه های جنسی و تثنیه بوده است.

زمان زرتشت

اگر گاثه را از زرتشت معاصر «ویشتاسپ شاه» بدانیم زمان نزول آن سخنان را باید بین سال (630قبل از میلاد) - یعنی سی سال بعد از زمان تولد زردشت و چند سال پیش از سال 583  قبل از میلاد که زمان شهادت زردشت باشد - دانست، چه برحسب روایات پهلوی زردشت در سی سالگی برگزیده شده است.

فارسی باستان

دیگر زبان فارسی باستان است که آن را «فرس قدیم» نامیده اند.  این همان زبانی است که بر سنگ های «بیستون»، «اَلَوَنْد»، صد ستون «تخت جمشید»، دخمه های هخامنشی، لوح های زرین و سیمین بُنلاد تخت جمشید و جاهای دیگر کنده شده است و مهم تر از همه نبشته ی بیستون است که داریوش شاهنشاه هخامنشی تاریخ بیرون آمدن و به شهنشاهی رسیدن و کارنامه های خود را در آن جا گزارش داده است و خطی که آثار نام برده بدان نوشته شده است، خط میخی است.
این زبان نیز یکی دیگر از زبان های قدیم ایران است و با اوستایی فرق اندک دارد و آن نیز چون اوستایی دارای اعراب و تذکیر و تأنیث است؛ خط میخی برخلاف اوستایی و پهلوی از چپ به راست نوشته می‌شده است.

پهلوی

دیگر زبان پهلوی است، این زبان را "فارسی میانه" نام نهاده اند و منسوب است به «پرثوه» نام قبیله ی بزرگی یا سرزمین پهناور که مسکن قبیله ی پرثوه بوده و آن سرزمین خراسان امروزی است که از مشرق به صحرای اتابک (دشت خاوران قدیم) و از شمال به خوارزم و گرگان و از مغرب به قومس (دامغان کنونی) و از نیمروز (جنوب) به سند و زابل می پیوسته است. مردم آن سرزمین از ایرانیان (سَکَه) بوده اند که پس از مرگ اسکندر یونانیان را از ایران رانده دولتی بزرگ و پهناور تشکیل کردند و ما آنان را اشکانیان گوییم و کلمه ی پهلوی و پهلوان که به معنی شجاع است، از این قوم دلیر که غالب داستان های افسانه ی قدیم شاهنامه ظاهرن از کارنامه های ایشان باشد، بر جای مانده است. زبان آنان را زبان «پرثوی» گفتند و کلمه ی پرثوی به قاعده ی تبدیل و تقلیب حروف، «پهلوی» گردید و در زمان شهنشاهی آنان خط و زبان پهلوی در ایران رواج یافت و نوشته هایی از آنان به دست آمده است که قدیم ترین همه دو قباله ی ملک و باغ است که به خط پهلوی اشکانی بر روی ورق پوست آهو نوشته شده و از «اورامان کردستان» به دست آمده است و تاریخ آن به 120پیش از میلاد مسیح می کشد.

زبان پهلوی زبانی است که دوره ای از تطور را پیموده و با زبان فارسی دیرین و اوستایی تفاوت هایی دارد، به ویژه آثاری که از زمان ساسانیان و اوایل اسلام در دست است به زبان دری و فارسی پس از اسلام نزدیک تر است تا به فارسی قدیم و اوستایی، چنان که پس از این در جای خود بدان اشاره خواهد شد.

زبان پهلوی از عهد اشکانیان زبان علمی و ادبی ایران بود و یونان مآبی اشکانیان به گفته ی پژوهشگران، صوری و بسیار سطحی بوده است و از این رو دیده می شود که از اوایل سده ی نخست میلادی به بعد این رویه تغییر کرده سکه ها، کتیبه ها، کتاب های علمی و ادبی به این زبان نوشته شده و زبان یونانی متروک گردیده است و قدیم ترین نوشته ی سنگی به این خط کتیبه ی اردشیر اول در نقش رستم و شاپور اول است که در شهر شاپور اخیرا بر روی ستون سنگی به دو زبان پهلوی اشکانی و پهلوی ساسانی کشف گردیده است. زبان پهلوی و خط پهلوی به دو قسمت تقسیم شده است:

1- زبان و خط پهلوی شمالی و شرقی که خاص مردم آذربایجان و خراسان کنونی (نیشابور- مشهد - سرخس - گرگان - دهستان - استوا - هرات - مرو) بوده و آن را پهلوی اشکانی یا پارتی و برخی پهلوی کلدانی می گویند.

2- پهلوی جنوب و جنوب غربی است که هم از نظر لهجه و هم از نظر خط با پهلوی شمالی تفاوت داشته و کتیبه های ساسانی وکتاب های پهلوی که بر جای مانده به این لهجه است و به جز کتاب «درخت اسوریک» که واژه هایی از پهلوی شمالی در آن موجود است، دیگر سندی از پهلوی شمالی در دست نیست، مگر کتیبه ها و اوراقی مختصر که گذشت؛ با این حال لهجه ی شمالی از میان نرفت و در لهجه ی جنوب لغت ها و فعل ها زیادی از آن موجود ماند که به جای خود خواهیم گفت.

در وجه تسمیه ی پهلوی اشاره کردیم که این کلمه همان کلمه ی «پرثوی» است که به قاعده و چم تبدیل حروف به یکدیگر حرف (ر) به (لام) و حرف (ث) به (ه) بدل گردیده و «پلهوی» شده است، پس به قاعده ی قلب لغت هایی که در همه ی زبان ها جاری است چنان که گویند قفل و قلف و نرخ و نخر و چشم و چمش، این کلمه هم مقلوب گردیده «پهلوی» شد. این لفظ در آغاز نام قومی بوده است دلیر که در (250 ق م) از خراسان بیرون تاخته یونانیان را از ایران راندند و در (226 م) از میان رفتند - و آنان را پهلوان به الف و نون جمع و پهلو و پهلوی خواندند، و مرکز حکومت آنان ری، اصفهان، همدان، ماه نهاوند، زنجان و به گفته ای آذربایجان بود که پس از اسلام مملکت پهلوی نامیدند - در دوره ی اسلامی زبان فصیح فارسی را پهلوانی زبان و پهلوی زبان خواندند و پهلوی را برابر تازی گرفتند نه برابر زبان دری و آهنگی را که در ترانه های «فهلویات» می خواندند نیز پهلوی و پهلوانی می گفتند؛ پهلوانی سماع و لحن پهلوی و گلبانگ پهلوی اشاره به فهلویات است.

مسعود سعد گوید : بشنو و نیکو شنو نغمه ی  خنیاگران  به پهلوانی سماع به خسروانی طریق

خواجه گوید : بلبل به شـاخ سرو به گلبانگ پهلوی  می خواند دوش درس مقامـات معنوی

شاعری گوید : لحــن او را مــن و بیـــت پــــهلـــوی  زخــمــه ی  رود و ســرود خســـروی

زبان سُغدی

دیگر زبان سُغدی است، سُغْد نام ناحیه ای است خرم، آباد و پر درخت که «سمرقند» مرکز آن است و در قدیم همه ی ناحیه ی میان «بخارا»، «سمرقند» و حوالی آن ایالت را سُغد می خوانده اند - این نواحی در اوایل اسلام به سبب خوبی آب و هوا و نعمت فراوان مشهور شده یکی از چهار بهشت دنیا به شمار می آمده است- . این نام در کتیبه ی بزرگ داریوش به نام (سوگدیانا) آمده است و از شهرستان های مهم ایران شمرده می شد و زبان مردم آن نیز لهجه یا شاخه ای از زبان ایرانی و به سغدی معروف بوده است، این زبان در طول خطی متداول بوده است که از دیوار چین تا سمرقند و آسیای مرکزی امتداد داشته و مدت چند سده در آسیای مرکزی زبان بین المللی به شمار می رفته است. هنوز یادگار این زبان در آن سوی جیحون و دره ی زرافشان و نواحی سمرقند، بخارا، بلخ و بدخشان باقی است و یادگار دیگری نیز از آن در ناحیه ی «پامیر» متداول است و قدیم ترین نمونه ایی که از این زبان به دست ما رسیده برگ هایی است که از کتاب های مذهبی مانی پسر فدیک، پیامبر مانویان به خط آرامی، و این برگ ها در سال های نزدیک، به دست کاوش کنندگان آثار قدیم که در ترکستان چین به کاوش و پژوهش پرداخته بودند از زیر خرابه های شهر ویران «تورفان» و سایر بخش های های ترکستان چین پیدا آمده است و چون آن را خواندند، دانستند که سرودهای دینی مانی و شعرهایی است که در کیش مانوی گفته شده و از آیه های کتاب های نام برده است و نیز برخی سندها از کیش بودایی و فصلی از عهد جدید ترسایان و مطالبی که هنوز حل نشده است، در میان آن ها است.

هرچند این آیه ها و شعرها پاره پاره، جدا جدا و شیرازه فرو گسسته است و گویا باز مانده و مره ریگی است از کتاب های پارسی مانی «شاپورگان» و کتابی دیگر که نام آن «مهرک نامه» بوده است. اما با وجود این به تاریخ تطور زبان پارسی یاری بزرگی کرده و بسیاری از لغت های فارسی را که با لغت های اوستا، فارسی باستانی و پهلوی از یک جنس ولی به دیگر لهجه است به ما وانمود می سازد و بنیاد قدیم زبان سغدی و بلکه ریشه و پایه ی زبان شیرین «دری» را که زبان فردوسی و سعدی است آشکار می کند؛ و نیز از کشفیات به زبان های آریایی دیگری که زبان «تخاری» و زبان «سکایی» باشد می توان پی برد و اکنون مشغول حل لغات و تدارک صرف و نحو آن زبان ها هستند.

معنی عرفان در نزد شاعران چیست؟

معنی عرفان در نزد شاعران چیست؟

از بین راههای خداشناسی، عارفان، راه انفسی را برتر از راه آفاقی می‌دانند خودشناسی امکان رسوخ بی واسطة بشر به تجلی الهی و درک آن را برای او میسر می‌سازد بعلاوه می‌توان با آینه قرار دادن صفات انسانی برای صفات الهی، شناختی نزدیکتر از اسماء الهی بدست آورد. عارفان مسلمان براساس الهامی که از آیات و احادیث بویژه حدیث« من عرف نفسه (فقد) عرف ربه» گرفته‌اند. به تبیین انواع راههای ارتباط بین خودشناسی و خداشناسی پرداخته‌اند. ابن عربی عارف برجسته قرن هفتم حدود ده تقریر را که از تقریر امتناع معرفتی آغاز و به تقریر عینیت معرفتی می‌انجامد برای این حدیث و ارتباط مزبور بیان نموده که مقالة حاضر عهده دار تبیین مبانی معرفتی بینش وی و نیز شرح و بررسی تقریرهای مزبور می‌باشد.

معرفت نفس همواره یکی از مهم‌ترین مباحث و مسائل هر نظام عرفانی تلقی می‌شده و در غالب مسالک عرفانی، معرفت حق و معرفت نفس‌قرین و همدوش دانسته شده تا آنجا که عارف را هم می‌توان خود آگاه و هم می‌توان خدا آگاه ترجمه نمود عارفان وصول به خداشناسی بدون گذر از خودشناسی را ناممکن تلقی کرده‌اند.

  توکه در کار خود زبون باشی  عارف کردگار چون باشی؟

در متون مقدس نیز همواره «معرفت انفسی» در کنار «معرف آفاقی» راهی مطمئن و ثمر بخش بلکه نزدیکتر و دقیق‌تر برای خداشناسی دانسته شده است.

در قرآن کریم که الهام بخش عارفان مسلمان است آیاتی همچون سنریهم آیاتنا فی الآ فاق و فی انفسهم حتی یتبین لهم انه الحق (فصلت/53) نیز یا ایها الذین آمنوا علیکم انفسکم... (مائده/ 105) همچنین وفی الارض آیات للموقنین و فی انفسکم افلاتبصرون (ذاریات/ 20) به آنچه گفته شد دلالت دارد همچنانکه در سنت نبوی که دیگر منبع معرفتی نقلی برای عارفان مسلمان بوده است حدیث مشهور «من عرف نفسه (فقد) عرف ربه» و «و اعرفکم بنفسه اعرفکم بربه» به چشم می‌خورد که همواره مطمح نظر عارفان، حکیمان، مفسّران متکلمان و دیگر دانشمندان بوده است و بر آن شرح‌های فراوان نگاشته‌اند.

ابن عربی (م638 هـ) از مشهورترین عارفان مسلمان که مؤسس مکتب غالب و مقبول درعرفان نظری در بین عارفان پس از خود بوده نیز به ارتباط دو معرفت، و نحوة دلالت حدیث و استفاده از آن در مباحث معرفتی اهتمامی ویژه داشته تا بدانجا که بیشترین رقم استفاده و استشهاد در فتوحات .

مکیة وی مربوط به همین حدیث شریف است ابن عربی بر خلاف مشی محدثان و علمای رجال به وجه سندی حدیث نپرداخته و صدور آن را از منبع معصوم مسلم می‌داند. او اساساً چندان نگران وجهة سندی احادیث مورد استفاده خود نیست، گاه به احادیث معتبر موجود در صحاح و دیگر مدارک روایی استناد می‌کند و گاه به احادیثی که بحسب ظاهر سند قابل اعتمادی ندارد. او مدرک خویش را الهام و فهم مستند به ذوق و کشف می‌داند  از دیدگاه او کشف و شهود برای صرف (گرداندن معنای) حدیث از مدلول ظاهری آن، قرینه می‌باشد تا بدانجا که شهود عینی را بمانند حکم عقلی قطعی به منزلة علامتی محکم می‌داند که توانایی تاویل به مجاز یا خلاف ظاهر بردن احادیث صحیح (به لحاظ سند) یا حکم به صحت احادیث مشکوک و ضعیف (به لحاظ سند) را دارد

بهر حال وجهة همت اصلی او درایه (درک) حدیث و وجه دلالتی آن بوده که مباحثی گسترده و عمیق را در مورد آن پیش کشیده که در ضمن مبیّن نظرگاه مکتب وی در باب نحوة ارتباط معرفت نفس با معرف ربّ نیز می‌باشد برای پرداختن به نحوة رویکرد او بخش مقدماتی را به مبادی معرفت شناختی او اختصاص داده‌ایم و در بخش دوم به تجزیه و تحلیل ابن عربی از ربط خود آگاهی و خدا آگاهی در پرتو تفسیر و شرح حدیث مزبور اختصاص یافته که خود دو فصل عمده دارد:

تجزیه و تحلیل معنایی و عرفانی حدیث که خود مشتمل بر دو مبحث است:

الف- توضیح قواعد عرفانی مرتبط با بحث.

ب- تقریرهای گوناگون ابن عربی ازحدیث که مهمترین بحث این مقال و شامل 10 تقریر مختلف برگرفته از آثار گوناگون ابن عربی است.

1-  تشریح نکات لفظی و دلالی حدیث

2-  در بخش سوم نیز جنبة عملی این ارتباط (حیطة عرفان عملی) از دیدگاه ابن عربی مطرح شده است.

بخش یکم: مباحث مقدماتی معرفت شناختی:

1-  امتناع معرفت ذات: ابن عربی سنگ بنای هر گونه بحث در باب حق متعال را امتناع و ناممکن بودن فهم عقلی و شهود قلبی ذات حق می‌داند و می‌گوید این نکته هم در قالب نهی شرعی از نقل به ما رسیده است که: لا تفکروا فی ذات الله و هم از طریق عقل زیرا عقلاً فهم و شناخت، مبتنی بر وجود ارتباط و مناسبتی بین مدرِک و مدرَک است حال آنکه غنی محض یعنی ذات هیچ ربط و مناسبتی با ماسوی ندارد. آنچه با ما سوی مربوط است ذات از حیث اتصاف به اسما و صفات است (نه ذات بما هی ذات) و در واقع جهان بازتاب اسما و صفات اوست نه ذات او. بعلاوه در مقام ذات تعینی نیست حال آنکه اولاً عارف، خود یک تعین است و ثانیاً معلوم بودن نیز تعینی دیگر است. خواهیم دید این ویژگی از جمله مشترکات بحث معرفت نفس و خداشناسی است.

برچسب ها : , , , , , , ,

درد و اندرزهای سیاسی در حدیقه و دیوان سنایی

  درد و اندرزهای سیاسی در حدیقه و دیوان سنایی

عنوان این مقاله، درد و اندرزهای سیاسی در دیوان و حدیقه­ی سنایی است. دردهای سیاسی، از بی­عدالتی­ها، ناامنی­ها و ظلم و جور حاکمان روزگار، ناشی می­شود و باعث درد و رنج اقشار مختلف جامعه می­شود. عارفان بزرگ، همه­ی انسان­ها را مخلوق خدا دانسته و حاکمان و قدرتمندانی را که در راه کسب منافع خویش بودند، مورد انتقاد قرار داده و از حقوق ضعفا، دفاع می­کردند و این امر را جزء رسالت­های اجتماعی خویش می­دانستند. حکیم سنایی، شاعر و عارفی است نگران پیرامون خویش، او از نزدیک، ناهنجاری­ها را لمس کرده و با تازیانه­ی  سلوک، برگرده­ی حاکمان عصر، کوبیده است. او گاهی مستقیماً رویاروی مظالم  کلام عصر ایستادگی می­کند و زمانی، با پند و اندرزهای سیاسی،  به تشویق حکّام، برای عدالت ورزی و رعیت پس روزی می­پردازد. او منتقدی است سیاسی، با دیدگاههای آرمان گرایانه،  که هدفش شورش مردم علیه حکومت نیست بلکه اصلاح اوضاع سیاسی و اصلاح فرد و جامعه است.

کلمات کلیدی: دردهای سیاسی، اندرزهای سیاسی، ظلم، عدالت، دیوان و حدیقه­ ی سنایی

 مقدمه

نیمه­ی دوم قرن پنجم و تمام قرن ششم و آغاز قرن هفتم، دوران تاخت و تاز غلامان زردپوست ( ترک) است که باعث نابسامانی اوضاع اجتماعی و سیاسی ایران می­شود، از میان همین غلامان معمولاً دسته­یی بر دیگران، به رتبه و درجه، تفوّق می­یافتند و کم کم به امارت می­رسیدند، آنان، در دوره­های مملوکی، با سختی روزگار سپری کرده و بعد از به قدرت رسیدن، از سر کینه توزی، به فساد و تباهی در جامعه می­پرداختند، اینان با همه­ی تظاهر به دینداری، مردمی فاسد، شرابخواره و قتال بودند و ظلم و ستمگری پیشه­ی ایشان بود. شاعران، به دلیل داشتن روح حساس و طبع لطیف، بهتر از همه می­توانند زبان حال عموم گردند و درد و رنج­های مردم را بیان کنند. حکیم سنایی که معاصر سلطان مسعودبن ابراهیم، بهرامشاه بن مسعود و سلطان سنجربن ملکشاه بود، از نزدیک، ناهنجاریها را لمس کرده و با تازیانه سلوک، برگرده­ی حاکمان عصر، کوبیده است و در آثارش، هر جا که فرصت یافته، به اعتراض پرداخته و زشتیها را افشاء کرده است. فریاد اعتراض او انعکاس احوال بد زمانه و نمایانگر تاریکی نظام طبقاتی است. از دیدگاه حکیم سنایی، بدترین موجودات روی زمین آنهایی هستند که در آزار بی­گناهان می­کوشند و حقوق دیگران را زیر پا می­گذاردند.

من ندانم ز جمله­ی اشرار
هر که اندر جهان ستم جویند

 

پر گناهی چوبی گناه آزار
درد دیوان آدمی رویند
  ( سنایی، 1377: 397)

دردهای سیاسی در دیوان و حدیقه­ی سنایی

شیوه­های مبارزاتی حکیم سنایی متفاوت است:

مبارزه مستقیم:

حکیم سنایی، در ظلم ستیزانه ترین قصیده­اش که در تاریخ شعر فارسی، کم نظیر است، مستقیماً رویاروی مظالم حکّام عصر ایستادگی کرده و می­گوید:

ای خداوندان مال! الاعتبار الاعتبار
سر به خاک آورد امروز آنکه افسر داشت دی
گر مخالف خواهی ای مهدی بیا درآر از آسمان!
یک طپانچه­ی مرگ وزین مردار خواران، یک جهان

 

ای خدا خوانان قال! الاعتذار الاعتذار!
تن به دوزخ برد امسال، آنکه گردن بود پار
ور موافق خواهی ای دّجال یک ره سر برآر
یک صدای صور وزین فرعون طبعان، صدهزار
   (سنایی، 1380: 184- 182)

 

متن کامل این مقاله که در شانزده صفحه تنظیم شده است را می توانید از اینجا خریداری کنید!

 

برچسب ها : , , , , , , ,

مطالعه و بررسی تطبیقی دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی و کلبرگ

مطالعه و بررسی تطبیقی دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی و کلبرگ

این مقاله با روش تحلیلی ـ توصیفی به بررسی تربیت اخلاقی از منظر خواجه نصیرالدین طوسی و کلبرگ در سه بخشِ مبانی، هدف و روش‌های تربیت اخلاقی می‌پردازد. مبنای تربیت اخلاقی از دیدگاه کلبرگ، درک و استدلال مخاطبان بوده که شش مرحله را در رشد اخلاقی معرفی کرده، ولی از دیدگاه خواجه نصیر، نفس انسانی مبنای تربیت اخلاقی است. هدف تربیت اخلاقی از دیدگاه خواجه نصیر، رسیدن به قرب الاهی ولی از دیدگاه کلبرگ، دست یافتن به عدالت برای همه مردم و تحقق ارزش‏های عالی انسانی در زندگی آنهاست. روش تربیت اخلاقی از نظر کلبرگ، تربیت اخلاقی نه به وسیله آموزش، بلکه انتقال دانش‏آموز از مرحله‏های پایین رشد اخلاقی به مرحله بالاتر از طریق وادار کردن آنها به بحث درباره مشکلات اخلاقی است. ولی خواجه نصیر تأدیب، عادت دادن و بهره بردن از تشویق و تنبیه را اساسی‏ترین روش‏های تربیت، و روش‏های عام شامل، پرهیز از گوش دادن به حرف‏های ناشایست، برقررای اعتدال در دو قوه شهویه، غضبیه و روش‏های خاص شامل معالجه برخی رذایل می‌داند.

مقدمه

یکی از مسائل مهم، که تعلیم و تربیت معاصر با آن رو به‏روست، مسئله تربیت اخلاقی است. اهمیت تربیت اخلاقی در نظام‌های آموزشی و پرورشی، امری بدیهی و غیر قابل انکار است. اصولاً اخلاق و تربیت اخلاقی، یکی از ارکان اساسی فرهنگ بشری را تشکیل می‏دهد. به همین دلیل، این موضوع از دیرباز در فرهنگ اسلامی مورد توجه بوده و امروزه نیز در بسیاری از کشورها مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.1

به نظر می‌رسد، در حوزة تعلیم و تربیت یکی از مهم‌ترین، تأثیرگذارترین و در عین حال، دشوارترین مباحث، تربیت اخلاقی و اخلاقی بارآوردن کودکان است. از این‌رو، پرداختن به مباحث مربوط به اخلاق و به تبع آن تربیت اخلاقی از جایگاه رفیعی برخوردار است. به عبارت دیگر، سازندگی درونی انسان و اصلاح و تهذیب نفس او در سعادت فردی، اجتماعی، دنیوی و اخروی او نقش بسزایی دارد، به طوری که اگر انسان تمامی علوم را تحصیل کند و کلیة نیروهای طبیعت را به تسخیر خویش در آورد، اما از تسخیر درون و تسلط بر نفس خود ناتوان باشد، از رسیدن به سعادت و نیل به کمال باز می‌ماند. تمامی پیشرفت‌های علمی و صنعتی در صورتی که با اصلاح درون انسان همراه نباشد، کاخ‌های سر به فلک کشیده‏ای را می‌مانند که بر فراز قله آتشفشان بنا شده باشد. از این‌رو، تربیت روحی و اخلاقی انسان و «برنامه انسان‌سازی» برای هر جامعه‌ای امری حیاتی است. با وجود این، نگاهی به اوضاع جوامع بشری نشان می‌دهد آنچه قبل از همه به دست فراموشی سپرده شده، تربیت اخلاقی و معنوی انسان است.2

انسان شدن آدمی، در گروه رسیدن به قلمرو اخلاق و بازشناسی نیک از بد است. به همین دلیل، در قلمرو اخلاق و تربیت اخلاقی، دیدگاه‌های متفاوتی به وجود آمده است. با این همه، با اینکه بشر امروزی در عرصه‌های گوناگون، به ویژه در قلمرو علم و فن‌آوری به موفقیت‌های چشم‌گیر دست‏ یافته است، اما در مقولة «اخلاق» و «تربیت اخلاقی» با چالش‌ها و مشکلات زیادی دست به گریبان است. وجود مسایل و چالش‌های گوناگون غیر اخلاقی در جوامع بشری، پرداختن به دیدگاه‌ها و اندیشه‌های جدید و تلاش برای حلّ کردن این مسایل را ضروری می‌نماید.

با توجه به اهمیت تربیت اخلاقی، همچنین از آنجا که این موضوع هم از سوی دانشمندان مسلمان و هم اخیراً از سوی دانشمندان غربی مورد توجه قرار گرفته است، این مقاله به مقایسه تطبیقی تربیت اخلاقی از منظر خواجه نصیرالدین طوسی و کلبرگ اختصاص یافته است. پیداست از آنجایی که طرح و بررسی همه دیدگاه‌های این دو اندیشمند در زمینه تربیت اخلاقی ممکن نیست، در این مقال به بررسی آرای این دو اندیشمند در سه بخش مبانی، هدف و روش‏های تربیت اخلاقی می‌پردازد.

برچسب ها : , , , , ,

اهمیت حفظ و گسترش زبان شیرین فارسی

 اهمیت حفظ و گسترش زبان شیرین فارسی

میدان عمل زبان را نه تنها در ایجاد ارتباط مابین انسانها که همچنین در قابلیت ایجاد امکان برای اندیشیدن، شکل گیری شخصیت، ساخت هویت فردی و اجتماعی، ایجاد فرهنگ و در نهایت شکل دهی به مفهوم اجتماع انسانی ِ متحول شده به یک جامعهء مشخص باید در نظر گرفت .
زبان پدیده‌ای متحول و زنده است که دائمأ در حال بازسازی خویش می‌باشد. دلیل آن نیز روشن است؛ این پدیده بر بستر وجود زندهء انسانی و ارتباطات و گسترهء عمل اجتماعی حرکت می‌کند، در نتیجه در یک رابطهء دائمی با بستر خویش متأثر از دیالکتیک تکامل و قوانین حاکم بر حرکت جامعه است .
بر اساس آنچه آمد، اکنون باید دید چه عواملی در تکامل زبان و ظرفیتهای بیانی آن و همچنین شکل ادای آن موثرند؟ همچنین چه عواملی ضامن بقای یک زبان و یا فنای تدریجی آن هستند؟

ابتدا به پرسش اول می پردازیم :
بر ‍پایهء رابطهء نسبتأ مستقیمی که بین سطح تکامل اجتماعی انسان و تکامل زبان وجود دارد، اولین عامل مرکب رشد زبان میزان رشد مدنیت و طبیعتأ قدمت آن است. گسترش و سطح پیچیدگی رابطهء اقتصادی، علمی، فرهنگی و... مستقیمأ زبان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و آنرا پیچیده و کامل می‌کند. این سطح پیشرفت سطح اندیشه ورزی را نیز بدنبال خود ارتقاء می‌دهد و متقابلأ ارتقاء سطح اندیشه ورزی منجر به تکامل روابط انسانی و ارتقاء سطح دانش اجتماعی و علوم در عرصه‌های مختلف می‌شود. البته این روند یک روند ثابت در یک سطح و در همهء عرصه‌ها به یک میزان نیست، بلکه می‌تواند تحت تأثیر عوامل بسیاری همچون تحولات سیاسی، وقایع طبیعی، وقوع جنگها و نابودی تمدنها و از همه مهمتر هدایت آگاهانهء زبان توسط انسان قرار گیرد و در امر پیشرفت خلل وارد کرده یا آنرا منحرف سازد و مسیری منحنی را به آن تحمیل کند و یا حتی آنرا متوقف سازد !

برچسب ها : , , , , , ,

انواع درد در دیوان سنایی

انواع درد در دیوان سنایی

عنوان این مقاله  انواع درد در دیوان سنایی» است.بخش گسترده ای از شعر و ادب ما بیان دردها و رنج هاست و درد و اندوه مردم را شاعران و ادیبان، به دلیل روح حساس و طبع و ذوق لطیف، بهتر از دیگران می­توانند بیان کنند و زبان حال عموم گردند. درد و رنج هایی که در اشعار شاعران دیده می­شود، متفاوت است و هر یک، زبان و بیانی خاص می­طلبد. «درد»، در معنی الم روحی که در ادبیّات، اصالتی بی­چون و چرا دارد؛ نزد نویسندگان و شعرای متمایل به صوفیّه، خصوصاً حکیم سنایی، آمادگی روحی برای پذیرش امور ذوقی و حقایق روحانی و هر آن چیزی است که می­تواند انگیزه­ی حرکت سالک، به سوی مقصود گردد. گاهی نیز در دیوان حکیم سنایی، در معنای عشق به کار رفته است. درد در دیوان وی انواع مختلف دارد: دردهای شخصی، اجتماعی، سیاسی، دینی، مذهبی، فلسفی، عرفانی و عاشقانه، که حکیم سنایی، با بیانی زیبا و دلنشین به آنها پرداخته و هر یک جلوه­ای خاصی، به سروده­­های وی بخشیده است. سنایی مبتکر شعر سیاسی و اجتماعی،  در قالب زهد و عرفان و اخلاق است. وی چون روشنفکری دردمند، نگران انحرافات فردی، اجتماعی، سیاسی جامعه­ی خویش بوده، به همین دلیل، او را بزرگترین سراینده­ی «شعر اجتماعی»  دانسته­اند، که چون منتقدی اجتماعی و سیاسی از دردهای جامعه­ی خویش می­نالد و با شجاعت، با بیداد زمانه می­ستیزد. تصوّف سنایی، رنگ دین به خود می­گیرد و حماسه­ی صوفیانه، از سنایی آغاز می­گردد که می­توان او را قافله سالار شعر صوفیانه دانست. شعری که بیان دردهای مردم، با آمیزه­ای از همه­ی سایه های روحی و فرهنگی آنهاست.

برچسب ها : , , , , , , ,

آیین ها و آداب دیرینه و کهن در داستان سیاوش

آیین ها و آداب دیرینه و کهن در داستان سیاوش

کتاب ارزشمند و کم نظیر شاهنامه اثر جاودانه حکیم و فرزانه توس سرشار از آداب و آئین های کهن ایرانیان در قرون و اعصار گذشته بوده است. فردوسی در این اثر حماسی و سترگ این رسوم دیرین را در میان داستانهای شور انگیز شاهنامه احیا نموده وآن را به انسانهای بعد از خود و نسل های آینده تقدیم کرده است. در این اثر بی نظیر به آداب و سنن زیادی اشاره گشته است که هر کدام از این آیین ها در خور تأمل و تدبّر می باشد. ما دراین مجال بر آنیم آیین ها و آداب ورسومی را که در داستان سیاوش از آن سخن به میان آمده ، مورد بازبینی و بررسی قرار دهیم و برای برخی از این آداب از سایر داستانهای شاهنامه نیز شواهدی ذکر گردیده است . در این مقاله به بحث در پیرامون پنج آیین مهم که نیاکان دیرین ما بدان پای بند بوده اند ، می پردازیم واین آیین ها عبارتند از : 1- آیین تشخیص گنهکاران و خطا کاران . 2- آیین باده نوشی 3- آیین سـوگــواری 4- آیین شکار کردن 5- آیین نامه نگاری 1- آیین تشخیص گنهکاران و خطا کاران:
در روزگاران کهن و باستان ،برای تشخیص عاصیان و مجرمان و برای شناختن نیکان وپاکان از گنهکاران وآلوده دامنان از شیوه ها ی متعدد و مختلفی بهره می برده اند و مشهورترین رسم و آیینی را که کاوس پادشاه بلند آوازه ایران ، به دنبال نواخته شدن طبل رسوایی سیاوش آن شاهزاده نگون بخت از جانب سودابه ی فسونگر ،به کار می بندد گذر از آتش تند و تیزی است که فرد خطاکار فقط می تواند در صورت بی گناهی و پاک بودن از حرارت سوزنده وشعله های کشنده و مهیب آن رهایی یابد. گذشتگان بر این باورندکه :« بر بی گناهان نیارد گزند ». اینک پادشاه بزرگ و بلند آوازه ی ایران ، در مقابل ماجرای نفرت انگیز و چنـدش آوری قرار گرفته است که در صورت عـدم شناسایی مجـرم و مجازات آن لکه ی ننگی بر پیشانی عظمت خاندان و شکوه سلطنت وی خواهد نشست که تا ابد دربرابر چشمان تیز بین مردمان جاودانه خواهد ماند. کاوس در اندیشه و نگران آن است که اگر از یک سو سودابه نیک نژاد ، دختر شاه هاماوران که همسر و ندیم او گشته و از سوی دگر سیاوش آن جگر بند و شاهزاده نجیب ، عاصی وخطا کار باشند ،زدودن این لکه ی ننگین از دامان سلطنت و حکومتش بسیار دشوار خواهد بود. برای این که کاوس از این تشویش و دلهره عظیم آسوده شود با موبدان به رأی زنی و مشاوره پرداخته و چاره ی این کار پیش آمده را از ایشان جویا می گردد.

برچسب ها : , , , , ,