close
تبلیغات در اینترنت

عاشورا و ادب معاصر

رتبه در گوگل

تبلیغات



آرشیو

نویسندگان

ورود کاربران

عضويت سريع

    نام کاربری :
    رمز عبور :
    تکرار رمز :
    ایمیل :
    نام اصلی :
    کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد

آمار


    آمار کاربران آمار کاربران
    افراد آنلاین افراد آنلاین : 1

    آمار بازدیدآمار بازدید
    بازدید امروز بازدید امروز : 227
    بازدید دیروز بازدید دیروز : 106
    آي پي امروز آي پي امروز : 23
    آي پي ديروز آي پي ديروز : 29
    بازدید هفته بازدید هفته : 1,096
    بازدید ماه بازدید ماه : 2,765
    بازدید سال بازدید سال : 25,314
    بازدید کلی بازدید کلی : 536,685

    اطلاعات شما اطلاعات شما
    آی پی آی پی : 54.90.185.120
    مرورگر مرورگر :
    سیستم عامل سیستم عامل :
    تاریخ امروز امروز : یکشنبه 27 آبان 1397

خبرنامه

    براي اطلاع از آپيدت شدن سایت در خبرنامه سایت عضو شويد تا جديدترين مطالب به ايميل شما ارسال شود

تبلیغات

برترین محصولات فروشگاه

عاشورا و ادب معاصر

  عاشورا و ادب معاصر

اندیشه سیاسی در قیام کربلا

در کنار شاعرانی که با سروده های پرسوز و نوحه های جانگداز خویش، تنها به بُعد عاطفی و نوحه گری و مرثیه بر جسم چاک چاک و لب عطشان سیدالشهدا(ع) می پرداختند، شاعرانی هم بودند و هستند که در آن حادثه، بُعد حماسی و انقلابی و اندیشه های سیاسی و الهام بخشی های اجتماعی و مبارزاتی آن را از نظر دور نداشته اند. عناصری که در سروده های شاعران در این محور وجود دارد، قابل عنوان گذاری به صورت محورهای زیر است :
ـ ذلت ناپذیری و عزت نفس
ـ ظلم ستیزی و افشاگری ستم جائران
ـ حق گرایی و دعوت به رهبری ائمه
ـ عدالت و برابری
ـ آزادی و آزادگی
ـ احیاگری دین و سنّت های اسلامی
ـ رسواسازی باطل و مبارزه با بدعت
ـ اقامه حق و عدل و امر به معروف و نهی از منکر
ـ اصلاح جامعه و پیکار با مفاسد
ـ جاودانگی نام حسین(ع) و شهدای کربلا
ـ موج آفرینی حادثه عاشورا در تاریخ
ـ الهام بخشی عاشورا به انقلابیون و ستمدیدگان
ـ الهام گیری آزادگان از مکتب عاشورا
ـ نقد حکومت یزید و شیوه های جاهلیت اموی
ـ آگاه سازی توده ها و دریدن پرده های غفلت
ـ تبیین مظلومیّت اهل بیت(ع )
ـ شایستگی امام حسین(ع) و عترت به امامت و پیشوایی
ـ ضرورت فداکاری و جهاد در راه عقیده و مرام
ـ شکست سلطه ها در برابر سلاح شهادت و مظلومیّت
ـ برتری شهادتِ با افتخار، بر زندگی ذلیلانه
ـ ضرورت پیام رسانی در حماسه های خونین
ـ دشمنی دیرینه جبهه یزیدی با اساس اسلام

و...موارد و مفاهیمی از این دست، که هم در قیام عاشورا وجود داشته و از درس ها و پیام های اجتماعی و سیاسی آن به شمار می رود، و هم در سروده های شاعران متعهد و آگاه عاشورایی به وضوح دیده می شود .
روشن است که پرداختن به مفاهیم سیاسی یاد شده و تحلیل و کاوش آنها در اشعار شعرا، کاری عظیم و پرحجم و بیرون از حوصله این نوشتار است. ناچار باید اشاراتی به نمونه هایی از سروده های شاعران داشت، تا گوشه ای از بازتاب این اندیشه ها در آینه شعر و ادب، روشن گردد. از آنجا که بهره گیری از شعر، به لحاظ زبان عام و فراگیر و جذاب و دلنشین آن، در جاودانه ساختن مفاهیم دینی و اجتماعی مؤثّر است، اهتمام جدّی تر در زمینه سرودن شعرهای آیینی با نگرش های سیاسی اجتماعی به حادثه کربلا و کلاً مضامین مکتبی و حرکتِ مستمر و ریشه دار دین در جامعه، می تواند یکی از گام های اساسی و ارزشمند به شمار آید .

گلگشتی در بوستان شعر

از محورهای یاد شده به عنوان اندیشه سیاسی نهضت عاشورا، به چند نمونه اشاره می شود و ابیاتی در باره آنها آورده می شود :

1. آزادی و حریّت

ناظر زاده کرمانی می گوید :
هر جا ز فراق تو چاک است گریبانها ای یاد تو در عالم، آتش زده بر جانها

از خون تو شد رنگین هر لاله به بستانها  ای گلشن دین سیراب با اشک محبّانت

جانسوز حدیث تو، تازه است به دورانها  بسیار حکایتها گردیده کهن امّا  شد ثبت به هر دفتر، با خون تو عنوان ها  در دفتر آزادی، نام تو به خون ثبت است  آدم به تو می نازد، ای اشرف انسان ها  این سان که تو جان دادی، در راه رضای حق  ای مفتخر از عزمت همواره مسلمانها  قربانی اسلامی با همت مردانه

مرحوم خوشدل از شاعران پیش از انقلاب، در مفاهیم سیاسی اجتماعی نهضت کربلا بسیار شعر سروده است. در یکی از آنها که به فلسفه نهضت حسینی اشاره می کند، می گوید :

که مرگ سرخ به از زندگی ننگین است  بزرگ فلسفه قتل شاه دین این است  خوشا کسی که چنینش مرام و آیین است  حسین مظهر آزادگی و آزادی است  که این مرام حسین است و منطق دین است  نه ظلم کن به کسی نی به زیر ظلم برو  اگر چه گریه بر آلام قلب تسکین است  همین نه گریه بر آن شاه تشنه لب کافی است  که درک آن سبب عزّ و جاه و تمکین است  ببین که مقصد عالی وی چه بود ای دوست  نشان شیعه و آثار پیروی این است  ز خاک مردم آزاده بوی خون آید

 

نیز دکتر قاسم رسا، در ترجمه کلام اباعبدالله(ع) می گوید :

·  لااقل مردم آزاده به دنیا باشید  گر شما را به جهان دینی و آیینی نیست

در سروده فضل الله صلواتی می خوانیم :

بذر همت در جهان افشاند افکار حسین  درس آزادی به دنیا داد رفتار حسین  با قیام خویش بر اهل جهان معلوم کرد  تابع اهل ستم گشتن بود عار حسین

در یکی از سروده های محسن حافظی می خوانیم :

جان هر آزاده ای گردد فدایت یا حسین  جان فدا کردی به راه مکتب آزادگی

شاعر دیگری چنین سروده است(در باره عباس بن علی) :

زانکه شد مست از آن باده که در ساغر توست   درس آزادگی عباس به عالم آموخت

احد ده بزرگی از زبان پیشوای آزادی چنین می سراید :

منم قانونگذار کشور گُل  منم آزاد مرد ملک هستی  منم روح عدالت گستر گُل  منم ویرانگر کاخ ستمگر

-2 نپذیرفتن ذلّت

شاید این عنوان، هم مضمون با آزادگی باشد، ولی به هر حال به صورت جداگانه «زیر بار ظلم نرفتن » و «پذیرای ذلت نشدن » که فلسفه شهادت اباعبدالله بود و در جمله معروف «هیهات منّا الذلة » تجلّی یافته، در سروده های فراوانی آمده است که به چند نمونه اشاره می شود :

بگزید طریق عشق، بر حُبّ حیات  روزی که به کوفه رو نمود از عرفات  آزاده، ستم پذیر گردد؟ هیهات   ! در گوش نسیم روزگاران فرمود :

و جواد محقق گوید :

سرو صفت، قامت رسای حسین است  آنکه به حق خم نگشت در بر ظالم

در شعر خسرو نژاد هم می خوانیم :

آری، آری به خدا همّت عالی این است  جان ز کف دادن و تسلیم به ظالم نشدن  مرگ با نام به از زندگی ننگین است  جان به قربان تو ای کشته که خود فرمودی

و نیز این رباعی که از زبان سیدالشهداست :

نورم، عنان خویش به ذلّت نمی دهم   من تن به زیر بار مذلّت نمی دهم  دست از برای دادن بیعت نمی دهم  جان می دهم ز دست، ولی با یزید پست

 

قاسم سروی می سراید :

چون سرافرازی و مردی ایده و ایمان اوست  کشته شد امّا نشد تسلیم نامردی و زور  کاخ حریّت به پا از درس جاویدان اوست   درس رادی و جوانمردی به عالم داد و رفت

شاعران، اغلب با الهام از خطبه ها و رجزهای امام حسین(ع) این مفهوم را ترسیم کرده و «ذلت پذیری » را منافی شأن امام و روح بلند و آزاده او دانسته اند. باز هم شعری از دکتر رسا :

کی ز جان بازی بود آزادمردان را حذر   من نه آن باشم که آرم پیش دشمن سرفرود  تا چو جان گیرید در بر شاهد فتح و ظفر  عزّت و مردانگی را یاد گیرید از حسین  کی شوم تسلیم حکم غاصب بیدادگر   مظهر ناموس و غیرت، آیت مردانگی

و این شعر زیبای خوشدل را همه حفظ اند که :

که این مرام حسین است و منطق دین است  نه ظلم کن به کسی، نی به زیر ظلم برو  نشان شیعه و آثار پیروی این است  ز خاک مردم آزاده بوی خون آید

 

جمله «موتٌ فی عزٍّ خیرٌ من حیاةٍ فی ذُلٍّ » که از کلمات درخشان سیدالشهدا است، در برخی سروده ها چنین انعکاسی یافته است :

نغمه ای می باشد از لعل دُرربار حسین  مرگ با عزّت ز عیش در مذلّت بهتر است  و اندر کُنام غیرت ما نیستش ورود   از آستان همّت ما ذلّت است دور  ای مرگ، همّتی که نخواهیم این قیود  بر ما گمان بردگی زور برده اند

-3عدالت و آزادی

از فلسفه های مهمّ قیام کربلا، دعوت به حق و عدل و تأمین آزادی برای انسانها و شکستن سلطه ستم و گسستن حصارها و بندهای بردگی از دست و پای مردم بود. در زیارت نامه امام، گواهی می دهیم که وی دعوتگری به سوی قسط و عدل و برپا دارنده عدالت و ایجاد امنیّت برای ستمدیدگان بود : «اشهد انّک قد امرت بالقسط و العدل و دعوت الیهما » ، «و یأمن المظلومون من عبادک ...» امثال اینگونه تعابیر در متون عاشورایی بسیار است. به تعبیر امام راحل قدس سره :
«
سیدالشهدا سلام الله علیه از همان روز اول که قیام کردند برای این امر، انگیزه شان اقامه عدل بود... تمام زندگیش را صرف این کرد که این حکومت، حکومت جور بسته شود و از بین برود


متن کامل این مقاله که در بیست و سه صفحه تنظیم شده است را می توانید از اینجا خریداری کنید!

مطالب مرتبط

بخش نظرات این مطلب


نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی