close
تبلیغات در اینترنت

تاثیر فرهنگ اسلامی

رتبه در گوگل

تبلیغات



آرشیو

نویسندگان

ورود کاربران

عضويت سريع

    نام کاربری :
    رمز عبور :
    تکرار رمز :
    ایمیل :
    نام اصلی :
    کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد

آمار


    آمار کاربران آمار کاربران
    افراد آنلاین افراد آنلاین : 2

    آمار بازدیدآمار بازدید
    بازدید امروز بازدید امروز : 31
    بازدید دیروز بازدید دیروز : 258
    آي پي امروز آي پي امروز : 7
    آي پي ديروز آي پي ديروز : 41
    بازدید هفته بازدید هفته : 376
    بازدید ماه بازدید ماه : 3,153
    بازدید سال بازدید سال : 30,507
    بازدید کلی بازدید کلی : 541,878

    اطلاعات شما اطلاعات شما
    آی پی آی پی : 34.236.153.51
    مرورگر مرورگر :
    سیستم عامل سیستم عامل :
    تاریخ امروز امروز : چهارشنبه 28 آذر 1397

خبرنامه

    براي اطلاع از آپيدت شدن سایت در خبرنامه سایت عضو شويد تا جديدترين مطالب به ايميل شما ارسال شود

تبلیغات

برترین محصولات فروشگاه

تاثیر فرهنگ اسلامی بر پیدایش شهرها

   تاثیر فرهنگ اسلامی بر پیدایش شهرها

اسلام تنها به شبه جزیره عربستان محدود نشد بلکه ابعاد مختلف زندگی سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جوامع مختلف خارج از شبه جزیره را نیز تحت تاثیر قرار داد. ایده ئولوژی اسلامی در واقع زمینه ساز تمدنی شکوفا گردید که در شهرها و روستاها جنبه های مختلف زندگی مردمان بسیاری را دگرگون کرد. صرف نظر از تاثیرات شگرف فرهنگ اسلام بر ساختار، بافت، سیما و نقش شهرها، وجه نامگذاری شهرها و روستاها، خود شایان بحثی در خور تامل است. «چه بسیار مکانهایی که بعد از ظهور و گسترش اسلام در معرض تحول قرار گرفته و نقشی نو یافته اند. وجود القاب ویژه در فرهنگ اسلام که بر برخی از مکانها نهاده شده است همچون «زیارتگاه »، «امامزاده »، «شهید»، «پیر»، «قدمگاه » و... همه نشانگر تاثیر انکارناپذیر اسلام در نام و نشان مکانهاست .»

در مقاله ای دیگر اشاره هایی به مکانهای ملقب به مشهد در ایران کرده ایم . (1) و اینک برآنیم تا تاثیر اسلام، این آیین مقدس را در بنا، نامگذاری و القاب و عناوین آبادیها پی گیریم .

بطور کلی تاثیر اسلام بر فرهنگ آبادیها را می توان به چند دسته تقسیم کرد و آنها را بررسی نمود :

الف: شهرهای جدید اسلام در عین جهانشمولی آن، به طور عمده در شهر پدید آمد و در آن گسترش یافت. در سیر تاریخی پیشرفت اسلام، در قلمروهای اسلامی شهرهای بزرگی پدید آمدند که شهرهای کانونی اسلام را از هر حیث شت سر نهادند و شمار شهرهای کوچک و متوسط نیز افزونتر شد . (2) بطور کلی شهرهایی را که در دوران اسلامی بنا گردیدند به دو دسته تقسیم می شوند :

1 - شهرهایی که علت اساسی پیدایش آنان وجود زیارتگاهها و قبور مقدس پیشوایان بزرگ اسلامی بوده است همانند مشهد، کربلا، و نجف اشرف. در این گونه شهرها زیارتگاهها به عنوان قلب و هسته هویت شهر و گسترش آن به شمار می آید. در چنین شهرهایی زیارتگاههای گوناگون در نقشه شهر مؤثر می افتد و چشم انداز عمومی شهر را به خود اختصاص می دهد. چنین بناهایی گاه در مرکز واقعی شهر قرار می گیرد و دامنه شهر همچون حلقه ای، به فاصله هایی تقریبا یکسان از مرکز یعنی زیارتگاه قرار می گیرند . (3)

این گونه شهرها عمدتا از طرف شیعیان بنا می گردیدند و به صورت ضد قدرت عمل می کردند و خلفا و پادشاهان را با دشواریهای سیاسی روبرو می ساختند. بارزترین نمونه این گونه شهرها کربلاست. سرزمینی که تا سال 61 ه . ق بیابان بود اما در پی شهادت حسین بن علی علیه السلام بتدریج مورد توجه شیعیان قرار گرفت و پس از بنای مرقد شهدا مرکز جمعیت گردید و امروزه یکی از شهرهای مهم جهان اسلام است. در اخبارالطوال در بیان شرح واقعه کربلا آمده است که : حر و یارانش مقابل امام حسین علیه السلام ایستادند و آنان را از حرکت بازداشتند و گفتند همین جا فرود آیید که رود فرات به شما نزدیک است. امام پرسیدند نام این سرزمین چیست؟ گفتند کربلا، فرمود آری سرزمین سختی و بلاست، پدرم هنگام جنگ صفین از این منطقه گذشت و من همراهش بودم، ایستاد و از نام آن پرسید و چون نامش را گفتند فرمود این جا محل فرود آمدن ایشان است و محل ریخته شدن خونهای ایشان و چون معنی این سخن را پرسیدند فرمود گروهی از خاندان محمدصلی الله علیه وآله این جا فرود می آیند. آنگاه امام حسین علیه السلام دستور داد بارها را همان جا فرود آوردند. و آن روز چهارشنبه اول محرم سال 61 ه بود و آن حضرت روز دهم عاشورا به شهادت رسیدند . (4) توسعه و گسترش مرقد مطهر آن حضرت هسته اولیه بنیان این شهر را فراهم ساخت .

2 - شهرهای نوبنیاد که در دوره اسلامی بنا گردیدند که علت اساسی بنای آنها وجود زیارتگاه و قبور مقدس پیشوایان بزرگ اسلامی نبوده است ولی در دوره اسلامی و به دست مسلمین بنا گردیده اند. نخستین شهرهایی که پس از اسلام احداث شدند اردوگاههایی بودند که برای استقرار سپاهیان مسلمان و مهاجران تاسیس شده بود، بعضی از این قرارگاههای کوچک بعدها به شهرهای بزرگی مبدل شده و جای شهرهای بزرگ قدیمی را گرفتند. قاهره یکی از این شهرها است ابتدا شهری به نام فسطاط در کنار نیل به صورت قرارگاهی بنا شد ( Fassation در زبان یونانی و لاتین به معنی محاصره شده به وسیله خندق است) فسطاط امروزه در 5/2 کیلومتری قاهره بر ساحل راست نیل قرار گرفته یکی از محلات بزرگ قاهره است. بانی آن عمروبن عاص فاتح مصر است . (5) دوم بصره در روزگار عمر بنا شد و در سال سوم کوفه که سعدبن ابی وقاص در سال هفده یا پانزده آن را بنیاد نهاد . (7) بنیانگذاری شهر کوفه به سال 17 ه (638 م) بدون تردید نتیجه مستقیم فتح عراق به دست اعراب بوده است و این مهم در زمانی صورت گرفته که آنها کار تسلط بر عراق را به پایان برده، بازمانده نیروهای ساسانی را به فلات ایران عقب راندند، و جلولا و مداین را گرفته و موفق شده بودند سرتاسر «سواد» را متصرف شوند. در این هنگام آنها لزوم برپایی یک «دارالهجرة » را در حاشیه سرزمینهای فتح شده احساس کردند تا هم کانونی باشد برای مهاجران از راه رسیده و هم پایگاهی نظامی برای مقابله با دشمن . (8) از هفت شهر بزرگی که در دوران اسلامی پدید آمد «رمله » چهارمین آن است: شهر رام الله که در قرن دوم ه . ق در زمان خلیفه اموری سلیمان (99-97 ه . ق) بر سر راهی که از بیت المقدس به دریا منتهی می باشد بنا گردید. به رغم اهمیت دینی بیت المقدس برای مسلمانان، شهر جدید در اندک زمانی موقعیت ممتازی پیدا کرد و مقام شهر بزرگ فلسطین را به خود اختصاص داد. گویند نام قدیم (رام الله - رمله) «آریمانا» بود . (9) پنجم «واسط » عراق است که حجاج در سال هشتادوسه یا هشتادوچهار به قول احمدبن یحیی آن را بنا کرد و مسجد و قصر آن و قبه خضراء را در آن ساخت و چون قبلا نیستان بود آن را «واسط القصب » نامیدند. ششم مدینة السلام است که بنای آن به ابوجعفر منصور منسوب بود (مدینه ابی جعفر) در سال 145 در طرف غربی بغداد آغاز نمود و سپس در سال 146 بنای آن را به انجام رسانید و آن را مدینة السلام نامید. هفتم «سرمن رای » است که معتصم بنا کرد . (10) تعدادی از این شهرها در کنار شهرهای قدیم، قلاع، نقاط استراتژیک و در جهت اهداف اسلامی بنا گردیدند .

تشکیل حکومت وسیع اسلامی موجب ایجاد شهرهای جدید نیز گردید که از آن جمله می توان از بغداد مرکز روحانی و سیاسی خلفای عباسی نام برد. جیهانی در اشکال العالم گوید: بغداد شهری است نو در اسلام، در آنجا عمارت نبود منصور جعفر دوانقی آنجا را بنا نهاد و در جانب دجله به جهت حواشی و بندگان و خدم خویش، بعد از آن عمارت کرد و بناها نهادند. تا آن که مهدی لشگرگاه خویش در جانب شرق دجله آورد و دارالخلافه به این جانب نقل افتاد . (11) بنای شهرهای فاس در مغرب (مراکش) را در اواخر قرن دوم و شهر گنجه در قفقاز در قرن سوم ه . ق را نیز به مسلمانان نسبت می دهند .

ب: دسته آبادیهایی هستند که در بدو امر توسط مسلمین بنا نگردیدند لیکن در ادوار بعد چون محل و مدفن بزرگان دینی قرار گرفته مورد توجه و گسترش واقع شدند، گسترش یافتند و اغلب تغییر نام داده اند. بارزترین نمونه این شهرها در ایران شهر آستانه اشرفیه در استان مازندران و شهر آستانه در استان مرکزی می باشد. توضیح آن که آستانه اشرفیه در قدیم «کوچان » نام داشته است. این شهر اکنون مرکز شهرستان است و در تلفظ محلی به آن «پیله آسونه » گفته می شود . کاشانی در تاریخ الجایتو از «کوچیان » نام برده که احتمالا صورت دیگر همین نام است. پس از به خاک سپردن آقا سید حسن یا سید ابراهیم معروف به سلطان جلال الدین اشرف علیه السلام فرزند امام موسی کاظم علیه السلام در آنجا بتدریج نام کوچیان فراموش گردید و نام آستانه اشرفیه متداول شد. رابینو نیز از آستانه نام برده و شرحی درباره آن به دست داده است. به گفته او هر سال در فصل ابریشم از ایران به سوی این زیارتگاه سرازیر می شده اند و بازار بزرگی که در شهر ساخته شد منبع سود زیادی برای صاحبان آن بوده است . (12) نام قدیم آستانه در استان مرکزی نیز «کرج » بوده است. شاه اسماعیل صوفی در سال 908 ه . ق سلطان مراد بایندری از مدعیان حکومت در منطقه را شکست داد و در پی این پیروزی دستور داد در کرج، آستانه امامزاده سهب بن علی را بخوبی تعمیر کنند و برای آن گنبد و بارگاهی بزرگ بسازند از آن تاریخ شهر کرج را آستانه نامیده اند. نام اولیه آستانه «بویین کرج » بوده که به آن بویین کره نیز می گفتند این شهر در دوران ستیز مامون و امین عباسی اعلام بی طرفی کرد و همین امر باعث ویرانی آن گردید و بقایای آن در زمان حمله مغول ویران شد. پس از پاشیده شدن بویین کره عده ای از اهالی آن کرج نزدیک تهران را به وجود آوردند و عده ای دیگر بویین زهرا را ساختند و گروهی در ادریس آباد (شاه زند کنونی) ساکن شدند . (13)

برچسب ها : ,